Popielica szara (Glis glis) jest gatunkiem ssaka zaliczanego do rodziny popielicowatych (Gliridae). To jedyny reprezentant rodzaju Glis. Zasięg jej naturalnego występowania rozciąga się na niemal cały obszar Europy oraz dużą część Azji Zachodniej. Popielicę szarą niegdyś nazywano popielicą lub pilchem. Terminy te jednak nie obowiązują we współczesnym nazewnictwie.
Opis
Długość ciała przeciętnej popielicy szarej waha się od 14 do 19 cm. Jej ogon standardowo ma od 11 do 13 cm długości. Masa ciała zwierzęcia oscyluje na poziomie od 120 do 150 g. Przed zapadnięciem gryzonia w sen zimowy zazwyczaj ulega jednak podwojeniu. Popielice pod względem budowy ciała są podobne do wiewiórek. Tak jak one mają relatywnie małe uszy i krótkie łapki zakończone dużymi palcami. Grzbiet pokrywa szare lub szarobrązowe futro. Brzuch pozostaje natomiast jasny.
Pysk popielicy szarej pozbawiony jest wyraźniejszych ciemnych plam. Tylko wokół oczu można dojrzeć niewielkie, słabo zaznaczone obwódki. Puszysty ogon różni się nieco ubarwieniem od reszty ciała. Jest bowiem trochę ciemniejszy. U samic można zaobserwować od 4 do 6 par sutków rozciągających się rzędami na brzuchu. Popielice w obliczu niebezpieczeństwa wykazują zdolność do zrzucenia części ogona. Uszkodzone kręgi szybko oddzielają się od reszty ciała, podobnie jak skóra.
Zasięg występowania popielicy szarej
Popielica szara zasiedla niemal całą Europę Zachodnią. Obecność licznych populacji stwierdza się również na niektórych wyspach śródziemnomorskich. Dotyczy to zwłaszcza Sardynii, Korsyki oraz Krety. Na zwierzęta te powszechnie można natknąć się także w Europie Środkowej i na Kaukazie. Żyją one na terytoriach sięgających aż po dolinę Wołgi w Rosji.
Popielice pierwotnie nie występowały w Wielkiej Brytanii. Zostały one tam jednak wprowadzone przypadkowo.Tamtejsza populacja pochodzi od kilku osobników, które uciekły w 1902 roku z prywatnej hodowli zoologa Lionela Rothschilda w Tring. Na dzień dzisiejszy angielska populacja liczy sobie około 10 tysięcy osobników. Popielice pochodzące z rejonu Morza Kaspijskiego od niedawna zalicza się do osobnego gatunku. Są to popielice perskie (Glis persicus).
Ekologia i siedlisko
Zwierzę najchętniej przebywa w lasach liściastych. Preferuje zagajniki z przewagą buków i dębów. Występuje na terenach nizinnych o wysokości nie przekraczającej 2000 metrów nad poziomem morza. Preferuje gęste lasy, w których występują liczne jaskinie i urwiska. Czasem widuje się je też w sadach i ogrodach, a także na peryferiach miast.
Popielice spożywają głównie pokarm roślinny. Do ich przysmaków zalicza się głównie nasiona buka, które dostarczają gryzoniom niezbędnych składników odżywczych.Takie pożywienie jest szczególnie potrzebne samicom karmiącym potomstwo oraz młodym osobnikom.
Zachowanie
Popielice szare wykazują się wzmożoną aktywnością w porze nocnej. W ciągu dnia kryją się w swoich schronieniach. Za kryjówki służą im przede wszystkim opuszczone ptasie gniazda oraz dziuple. Dysponują umiejętnością wspinania się na drzewa. Pomagają im w tym podeszwy oblepione specjalną mazią wydzielaną przez gruczoły. Zwierzęta te nie potrafią jednak zbyt dobrze skakać.
Popielice szare prowadzą samotniczy tryb życia. Niekiedy jednak w jednym gnieździe przebywa kilka samic z młodymi. Przedstawiciele tego gatunku komunikują się między sobą przy użyciu specjalnych dźwięków oraz zapachów wydzielanych przez gruczoły usytuowane w okolicach ogona.
Przed nastaniem zimy popielica szare zapadają w hibernację. Zazwyczaj rozpoczyna się ona w październiku, a kończy w maju. W tym okresie ich metabolizm znacznie spowalnia. Korzystają one wówczas wyłącznie z zapasów tłuszczu zgromadzonych w tkance tłuszczowej. W razie niewystarczającej ilości pożywienia w otoczeniu dobrze odżywione wcześniej gryzonie mogą przespać nawet 11 miesięcy w ciągu roku. Popielicom największe niebezpieczeństwo grozi ze strony żbików, sów, lisów, łasic i kun.
Popielica szara – rozmnażanie
Sezon godowy u popielic rozpoczyna się pod koniec czerwca i trwa do połowy sierpnia. Samice jednak nie rozmnażają się każdego roku. Młode przychodzą na świat głównie w latach, w których notuje się dużą ilość pożywienia. Samce w trakcie godów przemieszczają się na terytoria samic. W razie potrzeby walczą z innymi samcami o możliwość zapłodnienia partnerek. Wśród ich zachowań godowych wymienia się taniec w kółko oraz głośne piski.
Młode osobniki rodzą się po około 4-tygodniowej ciąży. W jednym miocie może być od 4 do 11 sztuk. Początkowo są zupełnie nagie i ślepe. Sierść pojawia się po około 2 tygodniach od narodzin, a ich oczy otwierają się po trzech tygodniach. Miesięczne popielice są już zdolne do opuszczenia gniazda. Osobniki, które przeszły drugą hibernację, mogą się już rozmnażać.
Popielice żyją relatywnie długo. Najstarsze znane osobniki w chwili śmierci miały około 12 lat. Ich długowieczność związana jest z rzadko spotykaną w świecie zwierząt zdolnością do wydłużania się telomerów wraz z upływem czasu.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Życie bociana – ile trwa i od czego zależy?
- Rodzaje dinozaurów – poznaj podział, gatunki i ciekawostki
- Pierwotny chaos w mitologii i nauce
- Życie w (neo)pogańskim świecie
- Ludzka populacja nie ma sensu według teorii ewolucji
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/European_edible_dormouse [dostęp: 25.08.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Bouke ten Cate. Licencja: CC BY-SA 4.0.
