Piżmowiec syberyjski, inaczej nazywany także piżmowcem lub kabangą (Moschus moschiferus) to gatunek piżmowca, który żyje w górskich lasach Azji Północno-Wschodniej. Najwięcej jego przedstawicieli występuje w południowej Syberii, choć spotkać go można także w Mongolii, Chinach, Korei i Mandżurii.
Jest mały, co pozwala mu na chowanie się w szczelinach skalnych. Potrafi też bardzo szybko biegać.
Choć ma kły, jest roślinożercą i żywi się głównie porostami.
Niestety jest intensywnie odławiany dla gruczołu piżmowego, przez co populacja kabangi wciąż maleje. Przewiduje się spadek liczebności tego ssaka o 30% w ciągu 3 pokoleń, wprowadzone są jednak działania ochronne mające na celu zapobiec takiemu scenariuszowi.
Odmiany (podgatunki) piżmowca
- Syberia, Mongolia, Rosja, Chiny, Korea – Moschus moschiferus moschiferus
- Daleki Wschód Rosji – Moschus moschiferus turovi
- Grzbiet Wierchojański – Moschus moschiferus arcticus
- Sachalin – Moschus moschiferus sachalinensis
- Korea – Moschus moschiferus parvipes.
Rozród
Piżmowiec syberyjski żyje średnio 10–14 lat i osiąga dojrzałość po roku życia. Samce w okresie godowym rozwijają długie kły, które służą im do walk oraz do przyciągania samic. Im dłuższe i mocniejsze kły, tym większa szansa danego samca piżmowca na potomstwo.
Ciąża u samic kabangi trwa ponad 6 miesięcy. Po tym czasie samica rodzi od 1 do 3 młodych, co zwykle następuje w maju lub czerwcu.
Kabanga – zachowanie
Piżmowiec syberyjski jest aktywny głównie nocą. Migruje tylko na krótkie dystanse i skrupulatnie oznacza swoje terytorium. W tym celu używa gałęzi i pni, które układa w krąg. Do zaznaczania swojego terenu używa także swoich odchodów.
Po oznaczeniu terytorium węchem sprawdza swoje oznaczenia i odwraca się tyłem do granic.
Siedlisko i pożywienie
Piżmowiec syberyjski woli zamieszkiwać tereny, które znajdują się na wysokości powyżej 2600 m n.p.m. Zamieszkuje więc głównie górskie tajgi i zarośla, a skały i szczeliny chronią go przed drapieżnikami, np. tygrysem, lampartem, rysiem, wilkiem czy niedźwiedziem.
Wybiera łatwe do strawienia, wysokobiałkowe pokarmy, choć zimą zjada głównie porosty. W jego diecie znaleźć można też igły sosnowe, liście i korę drzew.
Ciekawostki o piżmowcu
- Piżmowiec syberyjski waży od 7 do 17 kg.
- Za gruczoł piżmowy pozyskiwany z kabangi płaci się nawet 45 000 USD za kilogram. Gruczoł można wprawdzie usunąć bez zabijania zwierzęcia, ale rzadko się to robi.
- W 2016 roku próbowano go sklonować w Korei.
- Najbardziej spośród innych ssaków wyróżniają go kły i pysk podobny do kangura.
- Na Sachalinie żyje odrębna odmiana piżmowca.
Liczebność
- Świat: 230 000 – tendencja spadkowa
- Sachalin: 500–600 – tendencja spadkowa
- Syberia Wschodnia: 27 000–30 000 – tendencja spadkowa
- Daleki Wschód Rosji: 150 000 – tendencja spadkowa
- Mongolia: 44 000 – tendencja spadkowa
- Chiny, Korea Północna, Korea Południowa – brak danych, ale raczej tendencja spadkowa
Piżmo – skład chemiczny
Wydzielina gruczołu piżmowego zawiera kwasy tłuszczowe, fenole (10%), woski (38%) i sterole. W składzie brak było muskonu.
Zagrożenia
Najpierw piżmowce zniknęły z Chin, zwłaszcza z Syczuanu. Powodem spadku liczebności kabang było to, że w latach 50. produkcja piżma w Chinach stanowiła 80% z całego tego rynku, co spowodowało duże odławianie tych zwierząt w tamtych terenach. Następnie pojawiły się produkcje w Azji i Rosji, więc po 1980 roku populacja piżmowców syberyjskich zaczęła gwałtownie maleć przez kłusownictwo.
Drugim problemem w utrzymaniu liczebności piżmowców jest wylesianie terenów, na których żyją te zwierzęta: w ciągu 25 lat Chiny wycięły 200 mln m³ lasów, przez co piżmowiec stracił wiele swoich siedlisk.
Ochrona
W Rosji piżmowiec objęty jest ochroną jako gatunek bardzo rzadki i podlega ochronie w parkach narodowych (13% populacji).
Międzynarodowy handel piżmem reguluje konwencja CITES.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Jaki jest najbardziej jadowity wąż na świecie?
- Jakie są największe krokodyle na świecie?
- Największa antylopa z Afryki – eland, kanna
- Pokłady węgla w głębinach morskich potwierdzeniem potopu
- Zagadka Whopper Sand
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Siberian_musk_deer (dostęp: 12.05.2025).
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
