Myszarka zaroślowa – mysz zaroślowa

Zobacz również
Strona głównaEncyklopedia zwierzątSsakiMyszarka zaroślowa - mysz zaroślowa

Myszarka zaroślowa, mysz zaroślowa (Apodemus sylvaticus) to gryzoń z rodziny myszowatych. Występuje naturalnie w Europie oraz w północno-zachodniej Afryce. Jest blisko spokrewniona z myszą żółtoszyją (A. flavicollis). Różni się od niej tym, że nie posiada żółtej obroży na szyi. Poza tym jej uszy są mniejsze. Ma także drobniejszą budową ciała. Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj około 9 centymetrów długości. Ważą średnio 23 gramy. Mysz zaroślowa jest szeroko rozpowszechniona w większości krajów Europy. Ze względu na swoją liczebność i łatwość przystosowania się do środowiska ludzkiego, bywa uznawana za szkodnika. W literaturze można ją spotkać także pod nazwami: mysz polna długonoga, mysz polna, pospolita mysz polna czy europejska mysz leśna. Gatunek jest znany jako potencjalny nosiciel sekwencji Dobrava hantawirusa, który może zagrażać zdrowiu człowieka i wywoływać poważne choroby.

Zasięg występowanie i siedlisko

Myszy zaroślowe zamieszkują lasy, łąki oraz pola uprawne. Zimą chętniej wybierają tereny bardziej zalesione. Są zwierzętami niemal wyłącznie nocnymi. Prowadzą naziemny tryb życia. Kopią rozbudowane systemy nor. Budują gniazda z roślin. Gdy warunki atmosferyczne są ekstremalnie trudne, chronią się w budynkach. To jeden z najdokładniej przebadanych gatunków w swoim rodzaju. W Europie występuje aż po Skandynawię na północy i sięga Ukrainy na wschodzie. Myszarki zaroślowe spotkać można również w północno-zachodniej Afryce oraz na wielu wyspach Morza Śródziemnego.

Dieta myszy zaroślowej

Myszy zaroślowe żywią się głównie nasionami, zwłaszcza drzew takich jak dąb, buk, jesion, lipa, głóg czy klon jawor. Gdy nasion jest pod dostatkiem, zwierzęta znoszą je do swoich gniazd lub nor, tworząc zapasy na trudniejsze czasy. Wiosną i wczesnym latem, kiedy nasion brakuje, chętnie sięgają po drobne bezkręgowce, między innymi ślimaki i owady. W kolejnych miesiącach wzbogacają dietę o jagody, owoce, grzyby i korzenie. Zimą zdarza się, że polują nawet na nietoperze pogrążone w hibernacji. Naukowcy wciąż dyskutują, jak często takie przypadki rzeczywiście mają miejsce.

Zachowanie

Myszy zaroślowe prowadzą głównie nocny tryb życia, by unikać czyhających na nie drapieżników. Stosują przy tym różne strategie obronne. Co ciekawe samice w okresie rozrodu bywają aktywne także za dnia, chcąc zgromadzić odpowiednio dużo pokarmu. Podczas żerowania zwierzęta zbierają i rozkładają w terenie dobrze widoczne przedmioty, takie jak liście czy gałązki, które później służą im za punkty orientacyjne podczas wędrówek. Gdy myszarka zostanie schwytana za ogon, potrafi szybko odrzucić jego końcówkę. Często końcówka ta już nie odrasta. Gryzoń chętniej wybiera żywopłoty niż gęste lasy. Zimą nie zapada w hibernację. W czasie wyjątkowo surowych mrozów może przechodzić w stan odrętwienia, obniżając tempo procesów życiowych.

Myszarka zaroślowa – zagrożenia

Naturalnymi wrogami myszy zaroślowej są lisy, węże, łasice, a także ptaki drapieżne, wśród których szczególną rolę odgrywają sowy. Na myszarki polują również koty i psy. Sprawia to, że gryzonie muszą nieustannie pozostawać czujne i szybko reagować na zagrożenia.

Rozmnażanie

Sezon rozrodczy myszy zaroślowych trwa od lutego do października. W tym czasie między samcami i samicami dochodzi do licznych kopulacji, prowadzących do tzw. konkurencji wyścigowej. Takie zachowania skutkują rywalizacją plemników oraz miotami o wielorakim ojcostwie. Myszarka zaroślowa żyje w społeczeństwie poligynicznym. Do kopulacji dochodzi właśnie w wyniku wyścigowej rywalizacji podczas okresu rozrodczego. Samce posiadają worek zwany ogonową częścią najądrza, zlokalizowany pod moszną, który służy do magazynowania plemników. Regulacja temperatury w tym rejonie zapewnia maksymalną wydajność produkcji plemników.

Jedną z ciekawszych obserwacji dotyczących gatunku, a szczególnie samców, jest nietypowa budowa plemników. Po mejozie, a przed uwolnieniem podczas ejakulacji, ich główki przyjmują sierpowaty kształt. Haczyk, znajdujący się na końcu główki, przylega do jej powierzchni tuż przed uwolnieniem. Barwienie jodkiem propidyny ujawniło, że jedynie podstawowa część haczyka ma jądrowe pochodzenie.

Te wierzchołkowe haczyki rozwijają się w drogach rodnych samicy dzięki przebudowie filamentów aktynowych w ich strukturze. Po rozwinięciu łączą się z haczykami i witkami innych plemników, tworząc tzw. mobilne pociągi. Badania wykazały, że takie zespoły plemników poruszają się sprawniej w drogach rodnych samicy niż pojedyncze komórki. Na ruchliwość tych „pociągów” wpływa przedwczesna reakcja akrosomalna, czyli swoisty akt altruizmu niektórych plemników, które poświęcają się dla innych genetycznie spokrewnionych gametocytów. To zjawisko związane jest z tzw. mechanizmem „zielonej brody”, dzięki któremu plemniki rozpoznają genetyczne podobieństwo sąsiednich komórek. Choć taki mechanizm jest rzadki – ponieważ wymaga zarówno charakterystycznego fenotypu, jak i odpowiedzi biologicznej – pozwala na aktywację genów altruizmu, prowadzących do zachowań, które mają chronić wspólny materiał genetyczny, nawet jeśli oznacza to zniszczenie komórki poświęcającej się.

Ciąża u myszy leśnych trwa od 25 do 27 dni. Każda samica wydaje na świat średnio cztery młode rocznie. Potomstwo usamodzielnia się po trzech tygodniach. Osiąga dojrzałość płciową już po dwóch miesiącach.

Nazwa zwyczajowa

W dawnej polskiej literaturze zoologicznej gatunek Apodemus sylvaticus występował pod nazwą „mysz zaroślowa”. Zmiany w nazewnictwie zaszły w 2015 roku. Opublikowane zostało wówczas opracowanie „Polskie nazewnictwo ssaków świata” autorstwa Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk. Określenie „mysz” zarezerwowano wyłącznie dla rodzaju Mus. Sprawiło to, że rodzajowi Apodemus przypisano nazwę myszarka. W efekcie dawna „mysz zaroślowa” obecnie figuruje jako myszarka zaroślowa.

Ochrona

W Polsce myszarka zaroślowa od 2011 roku znajduje się pod częściową ochroną gatunkową. Oznacza to, że choć nie jest objęta pełnym zakazem odłowu czy niszczenia siedlisk, jej populacja podlega ścisłemu monitorowaniu, a działania mogące jej zagrażać wymagają odpowiednich zezwoleń.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:


Źródło:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Wood_mouse [dostęp: 16.07.2025]

Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Christian Fischer. CC BY-SA 4.0.

Jeśli podzielasz naszą misję i chciałbyś wesprzeć nasze działania, możesz to zrobić:

Z góry dziękujemy za okazaną nam pomoc!

Zobacz również
Poprzedni artykuł
Następny artykuł

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Popularne artykuły