Lori wysmukły – leniuch ospał

Zobacz również
Strona głównaEncyklopedia zwierzątSsakiLori wysmukły - leniuch ospał

Lori wysmukły, leniuch ospał (Loris tardigradus) to niewielki, nocny ssak naczelny z podrzędu Strepsirrhini. Występuje wyłącznie w deszczowych lasach Sri Lanki. Gatunek figuruje na szóstym miejscu wśród dziesięciu kluczowych gatunków objętych ochroną. Zajmuje także 22. pozycję na liście stu najbardziej unikalnych i globalnie zagrożonych ssaków świata, która została opracowana w ramach programu EDGE. Dotychczas opisano dwa podgatunki lori wysmukłego: L. t. tardigradus oraz L. t. nycticeboides.

Taksonomia

Rodzaj Loris obejmuje kilka gatunków i podgatunków tych niezwykłych, nocnych ssaków. Najbardziej znanym jest lori wysmukły (Loris tardigradus), w tym jego podgatunki: Loris tardigradus nycticeboides, oraz Loris tardigradus tardigradus. W obrębie rodzaju występuje także Loris lydekkerianus. Ciekawym wyróżnikiem tych zwierząt są uszy. U Loris tardigradus tardigradus są one mniej wyraźne niż u Loris lydekkerianus, a u Loris tardigradus nycticeboides są niemal niewidoczne.

Leniuch ospały został po raz pierwszy opisany zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza. Nadał on mu nazwę Lemur tardigradus. W oryginalnym opisie jako miejsce typowe wskazano „Cejlon” (łac. Habitat in Zeylona), czyli współczesną Sri Lankę. Okaz typowy, czyli lektotyp, stanowi wypchany osobnik o sygnaturze NRM 532011, przechowywany w zbiorach Muzeum Historii Naturalnej w Sztokholmie (Naturhistoriska riksmuseet).

Opis lori wysmukłego

Ten niewielki, smukły ssak wyróżnia się dużymi, skierowanymi do przodu oczami, które zapewniają mu precyzyjne widzenie przestrzenne. Posiada długie, cienkie kończyny i dobrze rozwinięty palec wskazujący. Nie ma ogona, a jego duże, wyraźne uszy są cienkie, zaokrąglone i pozbawione owłosienia na brzegach. Miękkie, gęste futro przybiera rdzawobrązowy odcień na grzbiecie. Spód ciała jest szarobiały, z delikatnym połyskiem srebrzystych włosów. Długość ciała wynosi średnio od 18 do 25 cm. Masa ciała waha się od zaledwie 85 do 370 gramów. Gatunek posiada wyjątkowy chwyt czteropalczasty na każdej stopie. Duży paluch przeciwstawia się pozostałym czterem palcom. Umożliwia to zwierzęciu zaciskanie palców na gałęziach czy podczas chwytania pokarmu. Na twarzy widoczna jest ciemna maska z jasnym pasem biegnącym przez środek. Upodabnia go to nieco do wolno poruszających się lorisów. Podgatunek L. tardigradus tardigradus charakteryzuje się rdzawobrązowym grzbietem i kremowożółtym spodem. L. tardigradus nycticeboides ma grzbiet ciemnobrązowy, a górne partie ciała bardzo jasnobrązowe.

Zachowanie

Lori wysmukły upodobał sobie nizinne lasy deszczowe, sięgające do 700 metrów wysokości, a także tropikalne puszcze oraz lasy między monsunami w południowo-zachodniej, wilgotnej strefie Sri Lanki. Jedną z ostatnich ostoi tego zagrożonego gatunku jest projektowany rezerwat leśny Masmullah.

Doniesienia z lat 60. XX wieku wskazują, że leniuch ospały występował niegdyś również w strefie nadmorskiej. Obecnie uznaje się go jednak tam za wymarłego. Lori wysmukły często porusza się szybko w koronach drzew. Tworzy niewielkie grupy społeczne złożone z dorosłych obu płci oraz młodych osobników. Uchodzi za jednego z najbardziej towarzyskich nocnych naczelnych. Dzień przesypia w gęstwinach gałęzi lub skulony na konarze, z głową schowaną między nogami. Grupy wspólnie się czyszczą i bawią.

Dorosłe osobniki zwykle polują samotnie nocą. Podstawę ich diety stanowią owady. Sięgają też po ptasie jaja, jagody, liście, pąki, a czasem także bezkręgowce, gekony i jaszczurki. Podczas żerowania mrówki często przyklejają się im do tylnych części dłoni. Lorisy potrafią to wykorzystać, zjadając owady. Aby maksymalnie wykorzystać białko i składniki odżywcze, zjadają swoje ofiary w całości – wraz z łuskami i kośćmi. Budują gniazda z liści lub znajdują kryjówki w dziuplach drzew czy innych bezpiecznych zakamarkach.

Lori wysmukły – rozmnażanie

Wśród lori wysmukłych prym wiodą samice. Dominują one w strukturze społecznej grupy. Dojrzałość płciową osiągają już w wieku dziesięciu miesięcy. Do rozrodu są gotowe dwa razy w roku. Gatunek wyróżnia się osobliwym zachowaniem godowym. Pary kopulują, zwisając głową w dół z gałęzi. Co ciekawe, osobniki przebywające w niewoli odmawiają rozrodu, jeśli nie mają do dyspozycji odpowiedniego miejsca do takiej akrobatycznej kopulacji. Ciąża trwa od 166 do 169 dni. Samica rodzi jedno lub dwoje młodych, które karmione są jej mlekiem przez sześć do siedmiu miesięcy. Szacuje się, że na wolności leniuchy ospałe dożywają 15–18 lat.

Zagrożenie

Lori wysmukły jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem. Największym zagrożeniem dla jego przetrwania jest niszczenie siedlisk, które postępuje wraz z wycinką lasów i urbanizacją terenów Sri Lanki. Zwierzęta są także masowo zabijane, gdyż w medycynie ludowej wierzy się, że niektóre części ich ciała pomagają leczyć choroby oczu. Na wolności padają ofiarą węży, psów, a nawet niektórych gatunków ryb. Dodatkowe niebezpieczeństwa stanowią porażenia prądem na nieosłoniętych przewodach elektrycznych, wypadki drogowe oraz nielegalne odłowy na potrzeby handlu egzotycznymi zwierzętami.

Status

Lori wysmukły został w 2007 roku uznany za jeden z dziesięciu kluczowych „gatunków priorytetowych” w ramach programu EDGE (Evolutionarily Distinct and Globally Endangered), który koncentruje się na ochronie najbardziej unikalnych i zagrożonych zwierząt na świecie. Jednym z najważniejszych sukcesów tego programu było ponowne odkrycie niemal nieznanego lori wysmukłego z Horton Plains (Loris tardigradus nycticeboides). Gatunek został opisany po raz pierwszy w 1937 roku. W ciągu kolejnych 72 lat odnotowano zaledwie cztery spotkania z tym zwierzęciem. Przez ponad 60 lat podgatunek Loris tardigradus nycticeboides uchodził za wymarły. Jego sensacyjne odnalezienie w Parku Narodowym Horton Plains (2002 rok) było zasługą zespołu kierowanego przez Annę Nekaris. Przełomowym momentem było schwytanie osobnika tego podgatunku przez zespół działający w ramach programu EDGE przy Zoological Society of London. Miało to miejsce pod koniec 2009 roku i umożliwiło wykonanie pierwszych w historii szczegółowych badań morfologicznych. Szacuje się, że w naturze może żyć zaledwie około 100 osobników. Plasuje to lori wysmukłego z Horton Plains wśród pięciu najbardziej zagrożonych wyginięciem naczelnych świata. 

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:


Źródło:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Red_slender_loris [dostęp: 29.06.2025]

Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Dr. K.A.I. Nekaris. CC BY-SA 4.0.

Jeśli podzielasz naszą misję i chciałbyś wesprzeć nasze działania, możesz to zrobić:

Z góry dziękujemy za okazaną nam pomoc!

Zobacz również

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Popularne artykuły