Jeżozwierz afrykański (Hystrix cristata) jest gatunkiem ssaka reprezentującego rodzinę jeżozwierzowatych (Hystricidae). To największy gryzoń na świecie. Zwierzę występuje powszechnie w północnych rejonach Afryki i na terenie Afryki Subsaharyjskiej. Obecność tego gatunku stwierdza się również we Włoszech.
Charakterystyka
Długość ciała dorosłych jeżozwierzy afrykańskich (mierzona bez ogona) wynosi od 60 do 83 cm. Waga ssaka oscyluje natomiast na poziomie od 13 do 27 kg. Ciało gryzonia porasta charakterystyczna sierść przypominająca w dotyku szczecinę. Zwykle ma ona czarne lub szare ubarwienie. Wzdłuż głowy, szyi i grzbietu rozciągają się kolce, które wyglądają jak grzebień. Na tylnej części ciała i po bokach widnieją grubsze kolce, które dorastają nawet do 35 cm długości. Kolce te wyróżnia naprzemienne jasne i ciemne ubarwienie. Zwierzę używa ich głównie do obrony przed potencjalnymi drapieżnikami. Krótki ogon pokryty jest rozszerzającymi się na końcach kolcami grzechotkami.
Liczba palców na przednich i tylnych łapach jest różna. Z przodu jest ich cztery, a z tyłu pięć. Wszystkie zakończone są pazurami. Wyściełane poduszki na łapach umożliwiają zwierzęciu sprawne poruszanie się po ziemi. Z głowy wyrastają długie wibrysy. Oczy i uszy jeżozwierza są relatywnie niewielkie.
Ssaka wyróżnia nietypowa budowa czaszki. Przede wszystkim zarówno jama nosowa, jak i znajdujący się pod oczodołami otwór są powiększone. Mięśnie żwacze pozostają przyczepione do charakterystycznych kieszonek. Kości obojczykowe są znacznie zredukowane. Uzębienie zwierzęcia składa się z czterech siekaczy, czterech zębów przedtrzonowych oraz dwunastu zębów trzonowych. Samce mają penis skierowany do tyłu. Wygina się on do przodu jedynie w trakcie kopulacji. Średnia przeżywalność tych zwierząt wynosi około 28 lat.
Występowanie i siedlisko
Jeżozwierze afrykańskie zasiedlają tereny rozciągające się w pasie od południowej Europy poprzez północną Afrykę oraz Afrykę Subsaharyjską. Obecność tych ssaków notuje się głównie na terenie Włoch oraz na wyspie Sycylia, jak również na Sycylii, w Maroku, Algierii oraz Tunezji. Nierzadko spotyka się go także w Libii, Ghanie oraz w Egipcie w rejonach nadmorskich. Chętnie przebywa na terenach położonych na maksymalnej wysokości do 2550 m nad poziomem morza.
Jeżozwierz afrykański tworzy też nieliczne populacje w innych afrykańskich krajach. Jest on tam jednak znacznie rzadziej spotykany, niż ma to miejsce w przypadku wyżej wymienionych państw.
Zachowanie i ekologia
Jeżozwierz afrykański zdecydowaną większość czasu spędza na ziemi. Tam żeruje, rozmnaża się i odpoczywa. Zwierzę umie wspinać się na drzewa i pływać. Relatywnie rzadko wykonuje jednak te czynności. Ssak wykazuje się wzmożoną aktywnością w porze nocnej. Łączy się w monogamiczne pary na całe życie. Żyje w niewielkich rodzinnych grupach złożonych z pary rodziców oraz potomstwa pochodzącego z różnych miotów. Wykazuje tendencje do gromadzenia kości zebranych ze szkieletów innych zwierząt. Swoje zdobycze zwykle przechowuje w jaskiniach lub podziemnych komorach.
Jeżozwierze są bardzo waleczne. W kontakcie z drapieżnikiem nie uciekają, ale stają odważnie do walki. W celu odstraszenia napastnika wachlują kolcami na grzbiecie. Mogą też zaatakować wroga tylnymi kolcami. Starcie z broniącym się jeżozwierzem może okazać się tragiczne w skutkach nie tylko dla lwów, lampartów czy hien, ale także dla ludzi.
Dieta i trawienie
Jeżozwierze afrykańskie są wszystkożerne. Preferują głównie pokarm roślinny. Ich ulubionym przysmakiem są głównie korzenie, cebule oraz liści roślin. Niekiedy żywią się także owadami oraz niewielkimi kręgowcami. Mogą także jeść padlinę. Zgromadzone w kryjówkach kości służą im natomiast do ścierania zębów.
Rozmnażanie
Schronienia jeżozwierzy afrykańskich znajdują się zazwyczaj w podziemnych norach. Tam przychodzą na świat młode, które początkowo mają miękkie kolce. Z czasem nabierają one jednak twardszej struktury. Okres godowy u jeżozwierzy trwa przez cały rok. Samice z reguły wydają na świat jeden miot w ciągu roku. Młode osobniki osiągają swoje maksymalne rozmiary ciała w wieku około dwóch lat. W tym też czasie stają się zdolne do rozrodu.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Hypoplectrus gemma
- Goliat płochliwy – żaba goliat
- Zaskakujące cząsteczki dinozaurów
- Kurczące się ryjówki kontra ewolucja
- Grzyby, które potrafią przejąć kontrolę nad życiem całego organizmu
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Crested_porcupine [dostęp: 13.12.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: C-8. Licencja: CC BY-SA 3.0.
