Goryl nizinny (Gorilla gorilla) jest gatunkiem dużego ssaka zaliczanego do rodziny człowiekowatych (Hominidae). Wraz gorylem wschodnim (Gorilla beringei graueri) reprezentuje podrodzinę Homininae. Przedstawiciele obu podgatunków różnią się między sobą przede wszystkim ubarwieniem sierści. Owłosienie Gorilla gorilla jest znacznie jaśniejsze niż u jego kuzyna.
U goryli nizinnych występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Przejawia się on głównie w różnicach w rozmiarach ciała. Samce z reguły ważą około 170 kg. Samice natomiast mogą być nawet o 100 kg lżejsze od swych potencjalnych partnerów.
Taksonomia – gorilla gorilla
Pierwszy opis goryla zachodniego wyszedł spod ręki amerykańskiego przyrodnika Thomasa Staughtona Savage’a. Charakterystyka ta powstała w 1847 roku. Do jej przygotowania posłużyły szczegółowe badania osobnika schwytanego w Gabonie. Zwierzę początkowo określano łacińskim mianem Troglodytes gorilla.
W obrębie gatunku wydziela się dwa podgatunki. Pierwszy z nich to podgatunek nominatywny Gorilla gorilla gorilla, który zasiedla rozległe tereny Afryki Zachodniej. Liczebność jego populacji oszacowano na około 276 000 osobników. Drugim podgatunkiem jest goryl zachodni (Gorilla gorilla diehli). Jest to bardzo malutka grupka małp człekokształtnych. Liczy sobie ona zaledwie około 300 okazów. Goryle te żyją na pograniczu Kamerunu i Nigerii.
Jak wygląda goryl nizinny
Ciała goryli nizinnych pokrywa czarna, ciemnoszara lub brunatnoszara sierść. Okolice czoła u tych zwierząt mogą być jaśniejsze. Samce zazwyczaj osiągają około 180 cm wzrostu, samice natomiast dorastają do mniej więcej 152 cm wysokości. Przedstawicieli obu płci różni waga. U osobników płci męskiej znacznie przekracza ona pułap 150 kg. U samic natomiast z reguły wynosi mniej niż 80 kg.
Goryle nizinne wyróżniają się masywną głową. Za ich znak rozpoznawczy uznaje się mocno wystające, doskonale widoczne nawet z daleka brwi. Futro porasta niemal całe ciało małpy. Nie dotyczy to jedynie twarzy, oraz wewnętrznej strony dłoni i podeszew stóp. Sierść na głowie często przybiera rudobrązowy odcień. Dolną część grzbietu samca pokrywa futro o srebrzystym kolorze. Goryle zachodnie od podgatunku nominatywnego odróżnia odmienna budowa czaszki i zębów.
Zachowanie i ekologia
Goryle nizinne są zwierzętami stadnymi. Zazwyczaj żyją w grupach złożonych z kilkunastu bądź kilkudziesięciu spokrewnionych ze sobą osobników. Każdemu stadu przewodzi dominujący samiec, który zwykle jest ojcem przychodzących na świat w danej grupie młodych. Potomstwo pozostaje ze swoją matką przez kilka lat (ok. 3-4). Jeszcze przed osiągnięciem dojrzałości płciowej młode opuszczają jednak stado i przyłączają się do innych grup. To pozwala uniknąć chowu wsobnego.
Samice po trwającej około 260 dni ciąży rodzą zazwyczaj jednego potomka. Karmią go i opiekują się nim przez kolejne kilkadziesiąt miesięcy. To sprawia, że osobniki płci żeńskiej wydają na świat młode średnio co 6-7 lat.
Goryle nizinne najchętniej przebywają w lasach tropikalnych oraz na bagnach. Zasiedlają obszary usytuowane na wysokości maksymalnie 1600 metrów nad poziomem morza. Zwierzęta te preferują tereny położone z dala od ludzkich siedzib.
Goryl nizinny – dieta
Goryle zalicza się do zwierząt wszystkożernych. Ich dieta składa się jednak przede wszystkim z pokarmu roślinnego. Zwierzęta te żywią się głównie łodygami i liśćmi roślin, a także korą drzew. Skłonność do jedzenia określonego pożywienia zależy od pory roku. Małpa żywi się owocami w porze deszczowej oraz włóknistymi roślinami w porze suchej. Czasem spożywa też owady, głównie mrówki.
Podczas żerowania goryl przemierza dystans średnio 1 kilometra w ciągu całego dnia. Zaobserwowano też różnice w preferencjach żywieniowych członków poszczególnych grup. Naukowcy uważają, że może to być przejawem istnienia pewnej kultury pokarmowej u goryli.
Wiele roślin wchodzących w skład diety przedstawicieli omawianego gatunku wykazuje działanie lecznicze. Dotyczy to zwłaszcza zawierających kofeinę owoców Cola, a także oddziałujących dobroczynnie na układ krwionośny nasion Aframomum melegueta.
Goryle nizinne cechuje zdolność do posługiwania się prostymi narzędziami. Dzikie osobniki nie są zbyt przyjaźnie nastawione do ludzi. W ich obecności często reagują agresją. Mogą na przykład rzucać patykami w stronę intruzów.
Status ochrony
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje goryla nizinnego za gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem. Liczebność populacji tych zwierząt na przestrzeni lat systematycznie spada. Na ten niekorzystny stan rzeczy wpływ mają różne czynniki. Do najważniejszych z nich zalicza się choroby (np. wirus Ebola) oraz masowo organizowane polowania na goryle. Nie bez znaczenia są też utrata naturalnych siedlisk, jak również relatywnie niskie zdolności reprodukcyjne wśród przedstawicieli tego gatunku.
Na przełomie 2006 i 2007 roku naukowcy odkryli nowe, nieznane jeszcze populacje goryli nizinnych w Republice Konga. Grupy te są dość liczne. Mimo to gatunek ten nadal wymaga ścisłej ochrony i regularnego monitorowania stanu jego liczebności. W szczególności odnosi się to do goryla zachodniego, którego populacja pomimo szeregu podjętych działań ochronnych wciąż jest nieliczna. Na granicy Kamerunu i Nigerii istnieją parki narodowe, służące ochronie tego podgatunku oraz umożliwieniu sprawnego przemieszczania się jego przedstawicieli między różnymi siedliskami.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Wyrak filipiński
- Urial – owca stepowa
- Czy kukurydza to zboże, czy warzywo, a może owoc?
- Nigerzaur
- Potwór Tully a ewolucja
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Western_gorilla [dostęp: 11.04.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
