Rycyk (Limosa limosa) znany też jako szlamik rycyk lub szlamnik rycyk, jest średniej wielkości ptakiem zaliczanym do rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Zwierzę reprezentuje rodzaj Limosa, którego przedstawicielami są cztery podgatunki ptaków. Rycyki w okresie lęgowym przybierają charakterystyczne pomarańczowe ubarwienie. Jest ono szczególnie widoczne na głowie, szyi oraz w okolicach klatki piersiowej. Zimowe upierzenie ptaka jest natomiast szaro-brązowe. Reprezentantów tego gatunku można łatwo rozpoznać po widocznym przez cały rok pasku biegnącym przez skrzydła.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis rycyka powstał w 1758 roku. Charakterystyka autorstwa szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza roku znalazła się w dziesiątym wydaniu jego dzieła Systema Naturae. Badacz nadał opisywanemu zwierzęciu łacińską nazwę Scolopax limosa. Zaklasyfikowanie ptaka do rodzaju Limosa było zasługą francuskiego zoologa Mathurina Jacques’a Brissona. Stało się to w 1760 roku.
W obrębie gatunku wyodrębnia się cztery podgatunki:
- Limosa limosa islandica – zasięg jego występowania obejmuje terytorium Islandii, można go również nspotkać a Wyspach Owczych oraz Szetlandach;
- Limosa limosa limosa – w okresie lęgowym przebywa na obszarach od zachodniej i środkowej Europy po Azję Środkową i Azję Zachodnią;
- Limosa limosa melanuroides (rycyk syberyjski) – zasiedla tereny Mongolii, północnych Chin oraz Syberii;
- Limosa limosa bohaii – występujący głównie w Chinach, Hongkongu oraz Malezji; jego obecność stwierdza się też w głęboko wysuniętych na wschód rejonach Rosji.
Poszczególne podgatunki różnią się między sobą wyglądem. Limosa limosa islandica z reguły mają bardziej rdzawe upierzenie od Limosa. Wyróżnia go także krótki dziób i łapki. Rycyk syberyjski w aspekcie wizualnym przypomina Limosa limosa islandica. Jednak rozmiary jego ciała są znacznie mniejsze.
Opis
Rycyki dorastają zwykle do długości około 42 cm. Rozpiętość ich skrzydeł wynosi natomiast od 70 do 82 cm. Samice są nieco większe od samców i mają dłuższe dzioby. Osobniki płci żeńskiej zwykle ważą około 340 g, a ich potencjalni partnerzy około 280 g.
Szlamik rydzyk odznacza się długim dziobem, szyją i nogami. Dziób ptaka w okresie lęgowym jest pomarańczowy u nasady i ciemniejszy na czubku. W pozostałych miesiącach roku przybiera różową barwę. Łapy charakteryzują się natomiast ciemnym, szarym lub brązowym ubarwieniem. Na rozpostartych w locie skrzydłach można zobaczyć czarno-biały wzór. Ogon pokrywają białe pióra.
U szlamników rycyków dymorfizm płciowy jest słabo zaznaczony. Samce i samice wyglądają praktycznie tak samo. Jednak w okresie rozrodczym osobniki płci męskiej mają jaskrawiej ubarwioną głowę, szyję oraz pierś. Bardziej stonowane umaszczenie wymienionych partii ciała jest natomiast typowe dla samic i młodych osobników. Rycyki wydają bardzo przenikliwe odgłosy. Szacuje się, że więcej niż ⅓ przedstawicieli tego gatunku ginie przed ukończeniem pierwszego roku życia.
Występowanie i siedlisko
Zasięg lęgowy szlamika rycyka rozciąga się na tereny Europy oraz Azji Środkowej. Zimę na ogół spędzają w zachodniej Europie i Afryce, a także w Indiach, Australii i Nowej Zelandii. Z reguły zamieszkują tereny śródlądowe. Na swoje miejsca gniazdowania wybierają torfowiska, mokradła, brzegi jezior oraz wrzosowiska. W okresie zimowym natomiast na ogół zasiedlają estuaria. Szlamnik rycyk jest narodowym ptakiem Holandii. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje go za gatunek bliski zagrożenia wymarciem.
Rycyki pochodzące z Islandii na zimę przenoszą się do Wielkiej Brytanii, Irlandii, Francji i Holandii. Niektóre z nich na miejsca zimowania wybierają tereny Hiszpanii, Portugalii, a czasem również Maroka. Często można je spotkać w Senegalu, Tunezji, Czadzie, Algierii oraz na Mali. Przedstawiciele azjatyckich populacji przed zimą migrują do Australii, Tajwanu, Indonezji, Papui-Nowej Gwinei oraz na Filipiny.
Zachowanie
Szlamiki rycyki gniazdują w luźnych koloniach. Zwykle łączą się one w pary monogamiczne na całe życie. U niektórych osobników stwierdza się jednak skłonności do kopulowania z dwoma lub większą liczbą partnerów. Samce i samice przylatują na miejsca lęgowe osobno, zazwyczaj w odstępie dwóch-trzech dni od siebie. Samotne osobniki płci męskiej wykonują specyficzne loty w celu przypodobania się potencjalnym partnerkom. Jaja składane są w specjalnych, wydrążonych w ziemi zagłębieniach, które oboje rodzice zaciekle bronią przed innymi przedstawicielami swojego gatunku. Wykonane w glebie dołki zwykle przykryte są roślinnością. To zmniejsza ryzyko znalezienia ich przez intruzów.
Samica jednorazowo składa od 3 do 6 ciemnobrązowych lub oliwkowo-zielonych jaj. Rodzice wysiadują je na zmianę. Pisklęta wykluwają się z jaj po upływie około 3 tygodni od rozpoczęcia inkubacji. Ich ciało w początkowym okresie pokrywa delikatny puch. Młode nabywają zdolność latania w wieku około 1 miesiąca.
Żywienie
Szlamniki rycyki są wszystkożerne. Ich letnia dieta składa się głównie z niewielkich zwierząt bezkręgowych. W okresie godowym polują przede wszystkim na mięczaki, a także na robaki i rozmaite owady, np. muchy, chrząszcze, koniki polne i ważki. Chętnie spożywają także ikrę ryb, skrzek żab oraz kijanki. Ptaki żerują zarówno na wodzie, jak i na lądzie. Często także grzebią dziobem w ziemi w poszukiwaniu pokarmu.
Związek z człowiekiem
Na Wyspach Brytyjskich niegdyś polowano na rycyki po to, aby pozyskać ich mięso. Było ono bowiem powszechnie uznawane za przysmak. Także we Francji organizowano polowania na masową skalę. Mając to na uwadze, Komisja Europejska opracowała szczegółowy plan ochrony przedstawicieli tego gatunku.
Status
Liczebność populacji szlamików rycyków od wielu lat wykazuje trend spadkowy. Na ten stan rzeczy wpływa przede wszystkim utrata naturalnych siedlisk na skutek osuszania i wykaszania łąk na bagnach. W Polsce ptak objęty jest ścisłą ochroną gatunkową.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Pakożer leśny – pies leśny
- Ocelot andyjski – kot andyjski
- Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba i jego zaskakujące odkrycia
- Fukuipteryx prima – ptak, który podciął skrzydła naukowcom
- Wieża Babel – świadectwa pozabiblijne
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Black-tailed_godwit [dostęp: 04.12.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Charles J. Sharp. Licencja: CC BY-SA 4.0.
