Mewa modrodzioba, mewa czarnonoga, mewa biała (Pagophila eburnean) to niewielka mewa, będąca jedynym przedstawicielem rodzaju Pagophila. Jest ptakiem lęgowym stale zamieszkującym Arktykę. Ma cyrkumpolarny zasięg występowania. Spotkać ją można na Grenlandii oraz najdalej na północ wysuniętych obszarach Ameryki Północnej, a także w Eurazji.
Taksonomia
Mewa modrodzioba została po raz pierwszy opisana w 1774 roku przez Constantina Phippsa, 2. barona Mulgrave, jako Larus eburneus, na podstawie okazu zebranego na Spitsbergenie podczas jego ekspedycji w kierunku bieguna północnego w 1773 roku. Później Johann Jakob Kaup dostrzegł jej unikalne cechy i w 1829 roku przypisał ją do odrębnego, monotypowego rodzaju Pagophila. Johan Ernst Gunnerus nadał gatunkowi kolejną nazwę — Pagophila alba, choć jej zasadność budziła wątpliwości. Nazwa rodzajowa Pagophila pochodzi z języka starogreckiego: pagos oznacza „lód morski”, a philos — „kochający”. Epitet gatunkowy eburnea wywodzi się z łaciny. Oznacza „kości słoniowej barwy”, od słowa ebur — „kość słoniowa”.
Obecnie tylko nieliczni autorzy kwestionują zasadność wyodrębnienia mewy białej do monotypowego rodzaj. Proponują oni włączenie jej — wraz z innymi monotypowymi mewami — z powrotem do rodzaju Larus. Większość badaczy nie popiera jednak tego stanowiska. Gatunek nie ma podgatunków. Nie są również znane żadne kopalne formy rodzaju Pagophila.
Tradycyjnie uważano, że mewa czarnonoga jest najbliżej spokrewniona z rybitwą popielatą, mewą obrożną lub mewą różową. Różni się jednak od nich anatomicznie m.in. krótszą kością skokowo-śródstopową, węższą kością łonową oraz prawdopodobnie większą elastycznością w budowie czaszki. Pod względem budowy mewa modrodzioba przypomina najbardziej rybitwy popielate. Najnowsze analizy genetyczne oparte na sekwencjach mtDNA wskazują, że najbliżej spokrewnionym gatunkiem jest mewa różowa, a w dalszej kolejności rybitwy popielate. Mewa różowa, mewa mała oraz mewa widłosterna tworzą z mewą białą wspólną kladę. Pagophila pozostaje uznawana za odrębny rodzaj ze względu na wyraźne różnice morfologiczne, behawioralne i ekologiczne w stosunku do wymienionych gatunków.
Lokalne nazwy mewy modrodziobej w Nowej Fundlandii to slob gull (od słowa „slob”, oznaczającego tam dryfujący lód) oraz ice partridge.
Opis mewy modrodziobej
Mewa modrodzioba mierzy od 40 do 43 cm długości. Rozpiętość skrzydeł wynosi od 108 do 120 cm. Samce ważą od 500 do 687 g. Masa ciała samic waha się od 448 do 583 g.
To gatunek łatwy do rozpoznania. Mewa biała ma inną, bardziej gołębią sylwetkę w porównaniu do mew z rodzaju Larus, co dodatkowo podkreślają jej krótkie nogi. Dorosły ptak wyróżnia się całkowicie śnieżnobiałym upierzeniem, pozbawionym szarego grzbietu charakterystycznego dla innych mew. Gruby dziób jest niebieskawy z żółtym zakończeniem. Czasem widoczna jest na nim czerwonawa końcówka. Nogi są czarne, a oczy ciemne, otoczone wąską, ciemnoczerwoną obrączką oczną.
Młode oraz osobniki w pierwszej szacie zimowej mają przyciemnioną twarz i różny stopień czarnych plamek na skrzydłach i ogonie. Pełne upierzenie dorosłe osiągają po dwóch latach. Osobniki w drugim roku życia mają szatę pośrednią, z mniejszą liczbą ciemnych plamek i mniej przyciemnioną twarzą. Niektóre z nich już wtedy przypominają dorosłe ptaki.
W locie mewa czarnonoga prezentuje długie, szerokie u nasady skrzydła. Jej głos w locie to ostre, rybitwopodobne keeeer. Gatunek wydaje również wiele innych odgłosów, m.in. świergoczące „lisie wołanie”, które sygnalizuje obecność w pobliżu gniazda potencjalnych drapieżników, takich jak lis polarny, niedźwiedź polarny, czy człowiek. W okresie lęgowym wykonuje też rozbudowany pokaz wokalno-gestykulacyjny, podczas którego wydaje tzw. long-call z wyciągniętymi skrzydłami, wydłużoną szyją i dziobem skierowanym w dół. Samice podczas zalotów posługują się błagalnym nawoływaniem połączonym z kiwaniem głową. Na całym zasięgu występowania mewy bialej nie obserwuje się różnic w wyglądzie między populacjami.
Zasięg występowania
W Europie i Azji mewa czarnonoga gniazduje na Svalbardzie oraz na archipelagach wysp położonych na północ od Rosji. W Ameryce Północnej jej lęgowiska ograniczają się wyłącznie do Arktyki Kanadyjskiej. Największa znana kolonia lęgowa znajduje się na wyspie Seymour w Nunavut. Inne potwierdzone miejsca lęgowe to wyspy Ellesmere, Devon, Cornwallis oraz północna część wyspy Baffin. Naukowcy podejrzewają, że istnieją również inne, niewielkie kolonie liczące mniej niż sześć osobników, które wciąż pozostają nieodkryte. Nie odnotowano żadnych przypadków lęgów mewy modrodziobej na Alasce.
Zimą mewy białe żyją w pobliżu polynii, czyli dużych obszarów otwartej wody otoczonych pokrywą lodową. Ptaki z Ameryki Północnej, a także część populacji z Grenlandii i Europy, zimują wzdłuż dwutysięcznokilometrowej linii krawędzi lodu rozciągającej się między 50° a 64° szerokości geograficznej północnej. Występują od Morza Labradorskiego po Cieśninę Davisa, wzdłuż wybrzeży Labradoru i południowo-zachodniej Grenlandii. Zimujące mewy często obserwuje się u wschodnich wybrzeży Nowej Fundlandii i Labradoru. Sporadycznie także na północnym brzegu Zatoki Świętego Wawrzyńca i w głębi lądu Labradoru. Od października do czerwca ptaki zimują również na Morzu Beringa i w Morzu Czukockim. Najliczniej występują w polyniach i wśród kry lodowej Morza Beringa.
Mewa czarnonoga pojawia się także sporadycznie na wybrzeżach Kanady oraz w północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych. Zdarzały się jednak obserwacje pojedynczych osobników tak daleko na południe, jak Kalifornia czy Georgia, a także na Wyspach Brytyjskich. Większość tych doniesień pochodzi z okresu od końca listopada do początku marca. Młode ptaki mają tendencję do wędrówek znacznie dalej na południe niż osobniki dorosłe.
Mewa czarnonoga – pokarm
Mewa czarnonoga żywi się rybami i skorupiakami. Zjada także jaja oraz pisklęta innych ptaków. Jest jednak również oportunistycznym padlinożercą. Często spotyka się ją przy zwłokach fok lub morświnów. Nierzadko podąża za niedźwiedziami polarnymi i innymi drapieżnikami, aby pożywić się resztkami ich zdobyczy. Zjada również odchody niedźwiedzi polarnych i fok, a także łożyska fok.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Łosoś szlachetny – łosoś atlantycki – łosoś pospolity – łosoś europejski – łosoś – łosoś bałtycki
- Lori wysmukły – leniuch ospał
- Sahara, czyli największa pustynia na świecie – co o niej wiemy?
- Erozja kontynentów świadczy przeciwko milionom lat
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Ivory_gull [dostęp: 1.06.2025]
Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Ómar Runólfsson. CC BY 2.0.
