Mewa białogłowa Larus cachinnans) to duży gatunek mewy, zaliczany do kompleksu mewy srebrzystej i mewy czarnogłowej. Nazwa naukowa wywodzi się z łaciny. Słowo Larus oznaczało niegdyś mewę lub innego dużego ptaka morskiego, natomiast cachinnans znaczy ‘śmiejący się’. Pochodzi od czasownika cachinnare, czyli ‘śmiać się’.”
Opis
Mewa białogłowa to duży gatunek mewy. Osiąga długość ciała od 56 do 68 cm, rozpiętość skrzydeł od 137 do 155 cm oraz masę ciała w przedziale od 680 do 1 590 gramów. Wśród standardowych wymiarów tego ptaka długość skrzydła wynosi od 38,5 do 48 cm, dziób mierzy od 4,6 do 6,4 cm, a skok (odcinek nogi od stawu skokowego do palców) ma od 5,8 do 7,7 cm. Charakterystyczny jest długi, smukły dziób oraz opadające czoło, które dodatkowo podkreśla jego kształt. Mewa białogłowa ma dłuższe nogi, skrzydła i szyję niż mewa srebrzysta czy mewa żółtonoga. Oczy są niewielkie i często ciemne. Barwa nóg waha się od bladoróżowej po bladożółtawą. Grzbiet i skrzydła mają nieco ciemniejszy odcień szarości niż u mewy srebrzystej, lecz są jaśniejsze niż u mewy żółtonogiej. Najbardziej zewnętrzne lotki pierwszorzędowe wyróżniają się dużą białą końcówką i białym klinem biegnącym wzdłuż wewnętrznej chorągiewki pióra. U osobników w pierwszym kalendarzowym roku życia głowa jest jasna z ciemnym kreskowaniem na tylnej części szyi. Spód ciała ma jasną barwę, a grzbiet jest szarawy. Na większych i średnich pokrywach skrzydłowych widoczne są białawe końcówki. Tworzą one dwie jasne linie przecinające skrzydło.
Zasięg występowania mewy białogłowej
Mewa białogłowa gniazduje wokół Morza Czarnego i Morza Kaspijskiego. Jej zasięg rozciąga się na wschód przez Azję Środkową aż po północno-zachodnie Chiny. W Europie gatunek przesuwa się coraz dalej na północ i zachód. Obecnie lęgnie się m.in. w Polsce, we wschodnich Niemczech, w południowej Rosji oraz przez cały rok na Ukrainie. Część ptaków migruje na południe. Dociera aż do Morza Czerwonego czy Zatoki Perskiej. Inne rozpraszają się po zachodniej Europie. Pojawiają się w takich krajach jak Szwecja, Norwegia, Dania, państwa Beneluksu, a nawet północna Francja. Nieliczne osobniki obserwuje się regularnie w Wielkiej Brytanii, zwłaszcza w południowo-wschodniej Anglii, Anglii Wschodniej oraz w rejonie Midlands.
Rozmnażanie
Mewa białogłowa zwykle zakłada gniazda na płaskim, nisko położonym terenie w pobliżu wody. Odróżnia ją to od mewy żółtonogiej, która w rejonach wspólnego występowania preferuje skaliste klify. Okres lęgowy rozpoczyna się na początku kwietnia. Samica składa zazwyczaj dwa lub trzy jaja. Wysiaduje je przez 27-31 dni.
Pokarm
Mewy białogłowe są zarówno padlinożercami, jak i drapieżnikami. Ich dieta jest niezwykle zróżnicowana. W okresie lęgowym często polują na gryzonie, takie jak susły, przemierzając w tym celu znaczne odległości w głąb stepów.
Mewa białogłowa – systematyka
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje obecnie (stan na 2025 rok) mewę białogłową (Larus cachinnans) za gatunek monotypowy. Systematyka tego gatunku i kilku pokrewnych mew należy jednak do najbardziej skomplikowanych zagadnień w ornitologii. Jeszcze niedawno za podgatunek mewy białogłowej uchodziła L. cachinnans michahellis, występująca w zachodniej i południowej Europie, Maghrebie oraz w basenie Morza Śródziemnego. Od 2003 roku uznawana jest jednak za osobny gatunek – mewę romańską (L. michahellis). Z kolei mewa atlantycka, dawniej klasyfikowana jako L. cachinnans atlantis i spotykana na Azorach, Maderze oraz Wyspach Kanaryjskich, według najnowszej systematyki jest podgatunkiem mewy romańskiej – L. michahellis atlantis. Do niedawna do L. cachinnans zaliczano też inne podgatunki, jak L. cachinnans barabensis, występujący w stepach Azji Środkowej, obecnie uznawany za podgatunek mewy żółtonogiej (L. fuscus), czy L. cachinnans mongolicus, zamieszkujący południowo-wschodni Ałtaj, okolice Bajkału i Mongolię, obecnie klasyfikowany jako podgatunek mewy popielatej (L. smithsonianus) lub traktowany jako odrębny gatunek. W obrębie L. cachinnans wyróżniano też niekiedy inne formy, takie jak L. c. ponticus znad Morza Kaspijskiego czy L. c. omissus. Bywało również, że podgatunki atlantis, barabensis i mongolicus łączono w jeden. Co istotne, do 1982 roku L. cachinnans był uważany za podgatunek mewy srebrzystej (L. argentatus).
Status
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) od 2010 roku klasyfikuje mewę białogłową jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Wcześniej była ona traktowana jedynie jako podgatunek. Dokładna liczebność światowej populacji nie jest znana, głównie z powodu niedawnych zmian w systematyce. BirdLife International w 2015 roku oszacowało liczebność europejskiej populacji lęgowej na od 54 100 do 87 500 par. Trend populacji oceniany jest jako wzrostowy. W Polsce gatunek objęty jest ochroną częściową. Na krajowej Czerwonej liście ptaków sklasyfikowany został jako gatunek najmniejszej troski (LC). W latach 2013–2018 populację lęgową w Polsce szacowano na 2 000–3 000 par. W 2021 roku odnotowano 5 554 pary gniazdujące na 44 stanowiskach.
Ekologia i zachowanie
Mewa białogłowa zasiedla zarówno rozmaite wybrzeża morskie, jak i śródlądowe jeziora, sztuczne zbiorniki, żwirownie czy wyspy rzeczne. Choć gniazdowanie na dachach budynków nie jest jeszcze powszechne wśród tego gatunku, obserwuje się coraz więcej takich przypadków.
Gniazdo buduje na ziemi, w pobliżu wody — zarówno wśród roślinności, jak i na piaszczystych łachach. W odróżnieniu od mewy srebrzystej czy romańskiej unika gniazdowania na skalistych klifach. Tworzy kolonie liczące nawet do 30 tysięcy osobników.
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg. Pod koniec marca składa od dwóch do czterech oliwkowozielonych jaj. Wysiadywaniem zajmują się oboje rodzice. Trwa ono od 27 do 29 dni. Młode uzyskują zdolność lotu po około 40 dniach.
Mewa białogłowa jest wszystkożerna. W jej diecie dominują różne gatunki ryb, owady, mięczaki, ale również odpady, drobne zwierzęta lądowe, a nawet jaja i pisklęta innych ptaków. Istnieją także przypuszczenia, że poluje na ptaki wróblowe.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Mewa modrodzioba – mewa czarnonoga – mewa biała
- Łosoś szlachetny – łosoś atlantycki – łosoś pospolity – łosoś europejski – łosoś – łosoś bałtycki
- Polskie ptaki drapieżne
- Dusza nieśmiertelna czy jednak śmiertelna? – Część 1: Czym jest dusza
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Caspian_gull [dostęp: 01.07.2025]
Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Charles J. Sharp. CC BY-SA 4.0.
