Kur siwy (Gallus sonneratii) to gatunek ptaka z podgatunku bażantów.
Nazwa gatunkowa upamiętnia francuskiego badacza Pierre’a Sonnerata. W różnych rejonach Indii ptak ten ma wiele lokalnych nazw, m.in. Komri w Radżastanie, Geera kur lub Parda komri w języku gondi, Jangli Murghi w hindi, Raan kombdi w marathi, Kattu Kozhi w tamilskim i malajalam, Kaadu koli w kannada oraz Tella adavi kodi w telugu.
Wygląd
Samiec kura siwego ma czarne pióra na szyi ozdobione ochrowymi plamkami, a reszta upierzenia jest drobno wzorzysta na szarym tle. Cechą charakterystyczną tego ptaka są wydłużone pióra szyjne zakończone twardą, żółtawą płytką – bardzo cenione przez wędkarzy do produkcji sztucznych much.
Koguty mają czerwony grzebień i dzwonki, choć mniej okazałe niż u kura bankiwa.
Nogi kura siwego są czerwone i uzbrojone w ostrogi. Samice natomiast są skromniej ubarwione – mają żółte nogi, brak ostróg i prążkowanie na spodzie ciała w czarno-białe pasy. U samców latem (po sezonie godowym) można zaobserwować okres pierzenia, kiedy tracą swoje barwne pióra na szyi.
Występowanie kura siwego
Kur siwy to gatunek spotykany tylko w Indiach. Najczęściej żyje na południu kraju, ale można go też spotkać w centralnych i północno-zachodnich stanach, takich jak Gudźarat, Madhya Pradesh czy południowy Radżastan.
Preferuje gęste zarośla, lasy i otwarte tereny krzewiaste. Choć kury bankiwa częściej występują w regionach podhimalajskich, oba te gatunki mogą się spotkać np. w paśmie Aravalli – choć ich zasięgi raczej się nie pokrywają.
Podgatunki – kontrowersje
Niektórzy uważają, że populacja z regionu góry Abu (Radżastan) to osobny podgatunek, nazywany wangyeli, jednak większość naukowców tego nie uznaje. Różnice dotyczą głosu kura i jaśniejszego ubarwienia.
Kur siwy – zachowanie
Samce kura siwego mają charakterystyczny, donośny głos przypominający ku-kajak-kiuk-kiuk, który można usłyszeć najczęściej rano i o zmierzchu. W odróżnieniu od kura bankiwy, nie trzepoczą skrzydłami przed nawoływaniem.
Sezon lęgowy kura siwego trwa od lutego do maja. Samica znosi 4–7 kremowych jaj bezpośrednio do dołka w ziemi. Pisklęta wykluwają się po około 21 dniach.
Chociaż większość czasu ptaki spędzają na ziemi, potrafią dobrze latać – zwłaszcza w sytuacji zagrożenia lub gdy chcą nocować w koronach drzew.
Żerują w małych grupach jednopłciowych lub mieszanych. Ich dieta to ziarna (np. nasiona bambusa), owoce, owady i termity. Niestety, są też obiektem polowań – zarówno dla mięsa, jak i dla ozdobnych piór szyjnych.
Pokrewieństwo z innymi gatunkami
Do rodzaju Gallus należą:
- kur zielony (Gallus varius)
- kur bankiwa (Gallus gallus)
- kur cejloński (Gallus lafayettii)
- kur siwy (Gallus sonneratii)
Kury siwe były hodowane w Anglii już od 1862 roku, a ich pióra od lat 70. XX wieku są wykorzystywane w przemyśle wędkarskim. Ciekawostką jest to, że gen odpowiedzialny za żółty kolor nóg kur domowych pochodzi właśnie od kura siwego.
Najnowsze badania genetyczne wykazały, że kura domowa zawiera fragmenty DNA kura siwego, a także odwrotnie – co dowodzi istnienia krzyżówek między tymi gatunkami.
W naturze zdarzają się ich mieszańce, zwłaszcza w rejonach, gdzie kury domowe swobodnie się przemieszczają w pobliżu lasów. Różnice w zachowaniu i genach powodują jednak, że ich krzyżowanie w naturze jest rzadkie.
Niektóre analizy sugerują, że kur siwy jest bliżej spokrewniony z kurem cejlońskim niż z kurem bankiwą, choć inne badania dają niejednoznaczne wyniki – głównie przez domieszki genetyczne wynikające z krzyżówek.
Na koniec warto wspomnieć, że w DNA kura siwego znaleziono pozostałości retrowirusa EAV-HP – tego samego, który występuje u kur domowych.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Pleszka zwyczajna
- Mewa żółtonoga
- Jak widzą muchy i owady?
- Elafrozaur z Australii – kolejny dinozaur poza kryteriami teorii ewolucji
- Fukuipteryx prima – ptak, który podciął skrzydła naukowcom
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Grey_junglefowl (dostęp: 26.05.2025).
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
