Gąska (Tricholoma) to jeden z najbardziej popularnych grzybów, który cechuje się charakterystycznym wyglądem.
Gąska – krótka charakterystyka
Gąska, która znana i lubiana jest przez szerokie grono grzybiarzy, stała się wyodrębnionym gatunkiem w 1857 roku przez Friedricha Staude’a. W 1830 roku Józef Jundziłł wymyślił jej słynną po dziś dzień nazwę gąska.
Należy do rzędu pieczarkowców. Grzyb znany jest także pod innymi nazwami. Do najpopularniejszych należy rycerzyk, bedłka, brzegowłosek, jak również opieńka.
Jest naziemnym grzybem kapeluszowym. Zarodniki gąsek cechują się pokrojem owalnym, jak również eliptycznym. Gąska jest grzybem mikoryzowym.
Warto wiedzieć, że tylko nieliczne gatunki gąski należą do grupy jadalnych. Pomimo tego, że jest to grzyb stanowiący piękną ozdobę dla runa leśnego, nie jest powszechnie wybieranym jako jeden z dodatków do dań. Zdecydowana większość gatunków cechuje się nieprzyjemnym, gorzkim smakiem.
Niektóre gąski już nawet po spożyciu w niewielkiej ilości są dla organizmu ludzkiego trujące. Ich zjedzenie wywołuje ostre zaburzenia żołądkowo-jelitowe.
Morfologia
Gąska jest grzybem o niezwykle charakterystycznym wyglądzie. Posiada hymenofor blaszkowy. Blaszki posiadają regularną tramę. Co więcej, u niektórych gatunków na trzonie grzyba występuje pierścień, jak również zasnówka.
Najbardziej popularna jest gąska zielonek. To grzyb, który osiąga od 4 cm do 10 cm wysokości. Jego barwa określana jest jako żółtozielona bądź żółtobrązowa. Na samym środku kapelusza grzyb posiada charakterystyczną ciemniejszą plamę.
Gatunki
Gąska jest grzybem o wielu wyodrębnionych i znanych gatunkach. Do najpopularniejszych zaliczyć należy m.in.:
- gąskę karbowaną,
- gąskę białobrązową,
- gąskę białawą,
- gąskę selerową,
- gąskę czarnołuskową,
- gąskę pomarańczową,
- gąskę czerwonobrązową,
- gąskę myszatą,
- gąskę winnobrązową
- gąskę tygrysią,
- gąskę niekształtną,
- gąskę zielonkę
i wiele innych. Jak nietrudno domyślić się po nazewnictwie, poszczególne gatunki gąsek różnią się pomiędzy sobą przede wszystkim wybarwieniem. Jadalne gatunki, które bez obaw mogą stać się aromatycznym dodatkiem do wielu dań, to z całą pewnością:
- gąska zielonka,
- gąska niekształtna,
- gąska wiosenna,
- gąska topolowa,
- gąska ziemistoblaszkowa,
Występowanie
Gąski to rodzaj grzybów, który powszechnie występuje na terenie polskich lasów. Ich cechą charakterystyczną jest fakt, że rosną w symbiozie z drzewami. Zbiór gąsek przypada na okres od września aż do grudnia. Występują przede wszystkim w towarzystwie drzew iglastych, na podłożu z dużą ilością mchu i igliwia. Gąski możemy spotkać także na obrzeżach lasów – w piasku i zaroślach.
Co ciekawe, gąski nie mają zbyt dużych wymagań wzrostowych. W związku z tym coraz częściej są to gatunki grzybów, które hoduje się sztucznie w wielu przydomowych ogrodach. W centrach ogrodowych powszechnie dostępne są owocniki, które pozwolą na obfite uprawy.
Zastosowanie
Gąski jadalne stały się dziś dodatkiem do bardzo wielu dań. Goszczą na stołach jako stały element wielu sosów, dań mięsnych, jak również zup. Bardzo często gąski dodawane są do wielu potraw w postaci suszonej i sproszkowanej. W sezonie są dodawane do garnków jako świeże okazy, po uprzednim dokładnym umyciu i obraniu.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Wełnianka wąskolistna
- Eurycea rathbuni
- Wspieramy odporność ziołami
- Naturalne produkty zapobiegające starzeniu się
- Czy kangury wyewoluowały w Australii?
Źródła
- https://pl.m.wikipedia.org/wiki/Tricholoma
- https://zywienie.medonet.pl/produkty-spozywcze/grzyby/gaski-grzyby-wystepowanie-walory-smakowe-kontrowersje/dwmrrgd
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Jerzy Opioła. Licencja: CC BY-SA 3.0.
