Czernidłak kołpakowaty (Coprinus comatus (O.F. Müll.) Pers.) to gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae).
Nazewnictwo
Czernidłak kołpakowaty po raz pierwszy został zdiagnozowany w 1780 r. przez Ottona Friedricha Müllera, który nadał mu nazwę Agaricus comatus. Obecną nazwę, uznaną przez Index Fungorum, nadał mu w 1797 r. Christian Hendrik Persoon, przenosząc grzyba do rodzaju Coprinus.
Jego polską nazwę podał Franciszek Błoński w 1889 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako bedłka kołpak, kołpak, czubajka, kołpaczek, sowa. Inne nazwy potoczne to czernidłak, psia bedłka, psia betka, psi grzyb, mierzwiak.
Morfologia
Charakterystyczne dla czernidłaka kołpakowatego jest to, że rośnie szybko. Aby powstał owocnik, wytworzyły się zarodniki i rozłożyły się stare okazy, wystarczy kilka godzin. Jednocześnie to bardzo delikatny gatunek grzyba, który szybko się psuje.
Kapelusz grzyba osiąga 5-10 cm, początkowo jest cylindryczny, później dzwonkowaty. U dojrzałego owocnika kapelusz promieniście pęka, jego brzeg rozchyla się i unosi cały kapelusz, a następnie razem z blaszkami rozpływa się w czarną ciecz. Ma biały kolor i jest włókniście łuskowaty, jedynie czubek ma ochrowy kolor i jest nagi. Blaszki u młodych owocników są białe, później różowe, a na koniec czarne, gęste i cienkie.
Trzon ma 10-20 cm wysokości i 0,8-2 cm grubości. Jest cylindryczny, pusty, łatwo odłamujący się od kapelusza, trochę korzeniasty. Powierzchnia jest gładka, biała, z ruchomym pierścieniem.
Miąższ jest biały, w kapeluszu cienki i kruchy, a w trzonie miękki, włóknisty. Smak ma nieznaczny, zapach przyjemny, ale niewyraźny.
Zarodniki są barwy czarnej, eliptyczne, gładkie o rozmiarach 10-15 × 6-8 µm.
Występowanie
Występuje na wszystkich kontynentach poza Afryką i Antarktydą. W Polsce jest grzybem bardzo pospolitym. Występuje dość często w bliskim sąsiedztwie człowieka, w przydomowych ogródkach, na trawnikach osiedlowych, nad brzegami rzek, na śmietniskach i innych siedliskach ruderalnych, a także na łąkach, pastwiskach i w lasach. Spotykany jest także w uprawie na mocno nawożonych glebach w przydomowych ogródkach. Owocniki wytwarza od kwietnia do listopada.
Znaczenie
Czernidłak kołpakowaty to smaczny grzyb jadalny, ale jadalne są tylko zupełnie młode, zamknięte, w całości białe okazy. Starsze owocniki (ciemno zabarwione) rozpływają się i nie nadają się do spożycia. Rozkład komórek grzyba w trakcie dojrzewania (autoliza) trwa zaledwie kilka godzin. Z tego też powodu dla celów spożywczych mogą być zbierane tylko bardzo młode kapelusze, bez śladów czernienia. Nadaje się do zup i ciemnych sosów. Ma subtelny smak i delikatny miąższ. Aby zachować oryginalny smak, nie należy dodawać czosnku ani innych mocnych przypraw. Smaczną przystawkę stanowią kapelusze zanurzone w cieście i przysmażane na tłuszczu.
Gatunki podobne
Czernidłaka kołpakowatego można pomylić z czernidłakiem pospolitym (Coprinopsis atramentaria), który różni się tym, że jego kapelusz jest gładki, a kolor szary. Oba gatunki mają niemal takie same miejsca występowania.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Soplówka jeżowata
- Koźlarz czerwony
- Detoksykacja wątroby: klucz do zdrowia i energii
- „Nieprzydatne” narządy szczątkowe – świadectwo ewolucji?
- Wszechświat bez Boga – przegląd teorii (część 1)
- Wszechświat bez Boga – przegląd teorii (część 2)
- Wszechświat bez Boga – przegląd teorii (część 3)
Źródła
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Czernidłak_kołpakowaty
- https://zywienie.abczdrowie.pl/czernidlak-kolpakowaty
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Jerzy Opioła. Licencja: CC BY-SA 3.0.
