Cephalopholis argus, to gatunek morskiej ryby promieniopłetwej. Należy do podrodziny Epinephelinae – graników, w obrębie rodziny Serranidae, obejmującej także bassy morskie i anthiasy. Pochodzi z regionu Indo-Pacyfiku, gdzie pełni różne role – jest zarówno cenioną rybą łowną, inwazyjnym gatunkiem, jak i okazjonalnym mieszkańcem akwariów. Nazwa gatunkowa nawiązuje do mitycznego Argosa – stugłowego strażnika bogini Hery, którego oczy przypominają charakterystyczny wzór na ciele ryby.
Opis
Cephalopholis argus to ryba średniej wielkości, która może osiągać długość do 60 centymetrów. Mniejsze osobniki mają ciemnobrązowe ubarwienie. Ich ciało pokryte jest setkami drobnych, błyszczących niebieskich plamek z ciemnymi obwódkami. U większych okazów na tylnej części ciała mogą pojawiać się jasne pionowe pasy.
Zasięg występowania i siedlisko
Cephalopholis argus to gatunek szeroko rozpowszechniony. Występuje w ciepłych wodach od Morza Czerwonego po wybrzeża RPA, na wschód aż do Polinezji Francuskiej i grupy wysp Pitcairn. Spotykać go można także u północnych wybrzeży Australii, na wyspie Lord Howe oraz w Japonii. Rybę tę wprowadzono również na Hawaje. Cephalopholis argus korzysta z różnorodnych siedlisk. Preferuje jednak odsłonięte partie raf, na głębokościach do 40 metrów.
Ekologia
Pożywienie
Polując Cephalopholis argus zazwyczaj czai się na dnie, a następnie gwałtownie atakuje ofiarę. Preferuje młode osobniki pokolców oraz skorupiaki. Alternatywnie może zawisnąć nieruchomo w toni wodnej, czekając na odpowiedni moment do ataku.
Cephalopholis argus potrafi współpracować z innymi drapieżnikami, takimi jak ośmiornice czy węgorze. Czasem maskuje się w ławicy pokolców, aby zmylić ofiarę. Zdarza się także, że kilka osobników współdziała, nękając węgorza, by zmusić go do wypłoszenia zdobyczy.
W Morzu Czerwonym polowania odbywają się zazwyczaj rano i wieczorem.
Zachowanie
Cephalopholis argus często odpoczywa na koralowcach, ale szybko się wycofuje, gdy poczuje zagrożenie. W Morzu Czerwonym samce bronią haremów składających się z 2–6 samic na terytoriach o powierzchni do 0,2 hektara. Każda samica zajmuje i broni swoją część terytorium przed innymi. Samiec codziennie odwiedza każdą z nich. Zbliżając się, podnosi płetwę grzbietową sygnalizując w ten sposób, że nadpływa. Samica wychodzi wtedy z kryjówki, unosząc własną płetwę grzbietową i zmieniając kolor na jaśniejszy. Pływają razem przez chwilę, ocierając się bokami, zanim samiec oddali się do następnej samicy.
Spory terytorialne między samcami mogą przybierać formę „walk kolorów”. Dwa samce ustawiają się względem siebie pod kątem prostym, ciemnieją i naprzemiennie zmieniają pasy z ciemnych na jasne. Przegrany blaknie i wycofuje się. Jeśli walka kolorów nie przyniesie rozstrzygnięcia, samce mogą przejść do bezpośredniego ataku.
Rozmnażanie
W Mikronezji tarło Cephalopholis argus zazwyczaj odbywa się o zmierzchu – na zajmowanych terytoriach. Podczas zalotów oba osobniki ciemnieją, pozostawiając jedynie białą plamę w kształcie dziurki od klucza w centralnej części ciała.
W akwarium
Cephalopholis argus to łatwa w utrzymaniu ryba akwariowa, odpowiednia dla posiadaczy dużych akwariów morskich. Ze względu na rozmiary oraz agresywne usposobienie najlepiej trzymać ją samotnie lub w towarzystwie innych dużych, agresywnych ryb, takich jak skrzydlice czy mureny. Jako drapieżnik stanowi zagrożenie dla mniejszych gatunków. Jej ofiarami np. szybko stają się błazenkowate.
Introdukcja na Hawaje
Na Hawaje Cephalopholis argus została wprowadzona w latach 50. XX wieku w celu wsparcia lokalnego rybołówstwa. Obecnie, według danych Departamentu Zasobów Wodnych (DAR), stała się dominującym drapieżnikiem raf. Od lat 80. jej populacja wzrosła piętnastokrotnie. W latach 1999–2005 odnotowano dodatkowy wzrost o 23%. Biomasa Cephalopholis argus na hawajskich rafach jest teraz większa niż biomasa wszystkich innych drapieżników rafowych razem wziętych.
Cephalopholis argus stanowi zagrożenie dla rodzimych gatunków ryb rafowych, takich jak papugoryby czy wargacze. Badania Uniwersytetu Hawajskiego oszacowały, że na obszarze trzech mil kwadratowych u wybrzeży Kona gatunek ten rocznie zjada 90 ton ryb rafowych, co odpowiada 8,2 milionom ryb.
Ciguatera
Choć w innych regionach Pacyfiku Cephalopholis argus jest ceniona jako smaczna ryba konsumpcyjna, to osobniki zamieszkujące wody Hawajów mogą zawierać toksynę ciguatera. Substancja ta gromadzi się w organizmie człowieka i powoduje poważne problemy zdrowotne. Badanie opublikowane w 2007 roku wykazało, że 18% próbek Cephalopholis argus zebranych na wyspach Oahu i Hawaii zawierało poziomy toksyn przekraczające normy bezpieczne do spożycia. Ze względu na dużą zmienność poziomu toksyn u ryb z tego samego obszaru, nie można przewidzieć ich toksyczności na podstawie lokalizacji. Istnieje słaba korelacja między długością Cephalopholis argus a zawartością toksyn. Nie jest to jednak wiarygodny wskaźnik ze względu na wysoką zmienność.
Obecnie na rynku nie ma dostępnych komercyjnych zestawów do testowania toksyny ciguatera. Znacznie ogranicza to możliwość bezpiecznego spożywania Cephalopholis argus. Z tego powodu ryba ta nie odgrywa istotnej roli w rybołówstwie. Jej roczna sprzedaż wynosi średnio jedynie około 1000 dolarów.
Dieta
Analiza zawartości żołądków hawajskich Cephalopholis argus wykazała, że ich dieta składa się w 97,7% z ryb i w 2,3% ze skorupiaków. Wśród spożywanych ryb dominują papugoryby (Scaridae), które stanowią 27,1% diety, oraz pokolce (Acanthuridae) – 18,7%. Kolejne miejsca zajmują wiewiórki koralowe (17,6%), ryby Monacanthidae – 13,7%, ryby z rodziny Priacanthidae– 9,3%, Chaetodontidae – 4,3%, Aulostomidae – 2,8%. Pozostałe 6,9% diety stanowią gatunki z dziewięciu innych rodzin. Cephalopholis argus zjadają średnio 0,8% swojej masy ciała każdego dnia.
Status ochronny
Gatunek Cephalopholis argus jest klasyfikowany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) jako gatunek najmniejszej troski (Least Concern). Jest szeroko rozpowszechniony i powszechny w całym swoim zasięgu występowania. Ryba ta jest wykorzystywana zarówno w rybołówstwie komercyjnym i rekreacyjnym, jak i w handlu akwarystycznym.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Modrowronka lazurowa
- Łyska czubata
- Kim byli neandertalczycy?
- Czy dinozaury żyły na zimnej Alasce?
- Mit płaskiej Ziemi w historii chrześcijaństwa
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Cephalopholis_argus [dostęp: 26.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Brocken Inaglory. Licencja: CC BY-SA 3.0.
