Caranx melampygus to gatunek dużej ryby morskiej należącej do rodziny ostrobokowatych (Carangidae). Zamieszkuje tropikalne wody Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Powszechnie występuje od wybrzeży Afryki Wschodniej po Amerykę Środkową, a także północną Japonię i południową Australię. Dorasta do 117 cm długości i waży około 43,5 kg. Gatunek ten można łatwo rozpoznać dzięki charakterystycznym, intensywnie niebieskim płetwom, zwężonemu pyskowi i licznym błękitnym oraz czarnym plamkom na bokach.
Caranx melampygus występuje zarówno w płytkich wodach przybrzeżnych, jak i na głębszych rafach i atolach. Młode preferują płytsze, osłonięte środowiska wodne, jedynie czasem wpływając na krótko do estuariów. Caranx melampygus to ryba drapieżna. Dieta dorosłych osobników składa się głównie z ryb, uzupełnianych mięczakami, głowonogami i skorupiakami. Młode jedzą nieco więcej drobnych skorupiaków niż osobniki dorosłe. Caranx melampygus stosuje różnorodne techniki polowania – od agresywnych ataków w toni, przez zasadzki na rafach, po interakcje z większymi gatunkami, podczas których wykorzystuje okazję do schwytania ofiary pominiętej przez większego drapieżnika.
Rozród odbywa się w różnych porach roku w zależności od regionu. Dojrzałość płciową ryby te osiąga przy długości 30–40 cm. Zazwyczaj ma to miejsce około drugiego roku życia. Jest to gatunek wielokrotnie tarłowy, zdolny do składania do 6 milionów jaj rocznie w warunkach hodowlanych. Caranx melampygus rosną bardzo szybko. W pierwszym roku osiągają 19 cm, w drugim 34 cm, a w trzecim 45 cm. Popularność tej ryby jako zdobyczy wędkarskiej i kulinarnej sprawia, że komercyjne połowy wynoszą do 50 ton rocznie na zachodnim Oceanie Indyjskim i około 700 funtów rocznie na Hawajach. Przełowienie populacji hawajskiej spowodowało intensywne badania nad możliwością hodowli tego gatunku. Mimo smacznego mięsa, ryzyko zatrucia ciguaterą ogranicza konsumpcję.
Taksonomia
Caranx melampygus należy do rodzaju Caranx, który obejmuje ryby znane jako ostroboki lub trewale. Rodzaj ten wchodzi w skład większej rodziny ostrobokowatych (Carangidae), która należy do rzędu okoniokształtnych (Carangiformes).
Gatunek został po raz pierwszy opisany naukowo w 1833 roku przez wybitnego francuskiego przyrodnika Georges’a Cuviera na podstawie okazów zebranych w okolicach Waigio w Indonezji. Jeden z nich został wyznaczony jako holotyp. Cuvier nadał gatunkowi nazwę Caranx melampygus, odnosząc się do rodzaju ustanowionego trzy dekady wcześniej przez Bernarda Lacépède. Epitet gatunkowy „melampygus” pochodzi z łaciny. Oznacza „czarne plamki”. Choć późniejsi autorzy przypisywali ten gatunek do innych, obecnie nieuznawanych rodzajów, takich jak Carangus czy Carangichthys, oryginalna klasyfikacja Cuviera została ostatecznie potwierdzona.
Na przestrzeni lat gatunek był wielokrotnie opisywany pod różnymi nazwami. Między 1836 a 1895 rokiem zarejestrowano aż siedem niezależnych nazw. W literaturze często pojawiały się nazwy C. bixanthopterus i C. stellatus. Przez długi czas traktowano je jako odrębne gatunki lub synonimy C. melampygus. Dopiero w 1965 roku Frederick Berry przeprowadził kompleksową rewizję taksonomiczną, uznając te nazwy za synonimy gatunku Caranx melampygus. Zgodnie z zasadami ICZN, wszystkie późniejsze nazwy odrzucono jako nieprawidłowe.
Caranx melampygus najczęściej występuje pod angielską nazwą „bluefin trevally”. Nawiązuje ona do charakterystycznych niebieskich płetw. Jego szeroki zasięg sprawia, że nosi wiele lokalnych nazw w różnych językach.
Opis
Caranx melampygus to duża ryba. Osiąga 117 cm długości i waży 43,5 kg. Ma wydłużone i lekko spłaszczone ciało. Grzbietowy profil jest bardziej wypukły niż brzuszny.
Płetwa grzbietowa składa się z dwóch części. Pierwsza ma 8 kolców, a druga 1 kolec i 21–24 miękkie promienie. Płetwa odbytowa ma 2 oddzielone kolce z przodu oraz 1 kolec i 17–20 miękkich promieni. Płetwy brzuszne zawierają 1 kolec i 20 miękkich promieni. Ogon jest mocno rozwidlony, a płetwy piersiowe sierpowate, dłuższe od głowy. Linia boczna ma wyraźny, łukowaty kształt w przedniej części, przechodzący w prosty odcinek pod płatem drugiej płetwy grzbietowej. Łukowaty odcinek linii bocznej zawiera 55–70 łusek, a prosty – 0–10 łusek i 27–42 silne tarczki. Klatka piersiowa jest w całości pokryta łuskami.
Szczęka górna wyposażona jest w silne, zewnętrzne kły i wewnętrzny rząd drobniejszych zębów, a dolna w pojedynczy rząd szeroko rozstawionych stożkowych zębów. Ryba ma 25–29 wyrostków skrzelowych oraz 24 kręgi. Oko pokrywa słabo rozwinięta powieka tłuszczowa. Tylna część szczęki sięga pionowo do przedniego brzegu oka lub nieco poza niego.
Caranx melampygus ma srebrzysto-mosiężny kolor na grzbiecie. Przechodzi on w biało-srebrzysty na spodzie ciała. Po osiągnięciu 16 cm długości na bokach ryby zaczynają pojawiać się niebiesko-czarne plamki. Z wiekiem stają się one bardziej widoczne. Płetwy grzbietowa, odbytowa i ogonowa są intensywnie niebieskie. Płetwy brzuszne i piersiowe z kolei są białe, z żółtawym odcieniem na płetwie piersiowej. Młode osobniki nie mają jaskrawoniebieskich płetw. Ich płetwy są ciemne, z wyjątkiem żółtej płetwy piersiowej. Niektóre młode mają do pięciu ciemnych, pionowych pasów na bokach.
Zasięg występowania
Caranx melampygus to gatunek o niezwykle szerokim zasięgu. Zamieszkuje tropikalne i subtropikalne wody Oceanu Indyjskiego i Spokojnego. Jego występowanie obejmuje wybrzeża czterech kontynentów oraz setki mniejszych wysp i archipelagów.
W Oceanie Indyjskim zasięg tego gatunku rozciąga się od południowego krańca Afryki po północ, wzdłuż wschodniego wybrzeża kontynentalnego, aż do Morza Czerwonego i Zatoki Perskiej. Dalej ryba ta zamieszkuje wybrzeża Azji, w tym Pakistanu, Indii oraz Azji Południowo-Wschodniej, obejmując archipelag indonezyjski oraz północną Australię. Na zachodnim wybrzeżu Australii najdalej na południe odnotowano jej obecność w Zatoce Exmouth. Caranx melampygus jest także liczny na wyspach Oceanu Indyjskiego, takich jak Malediwy, Seszele, Madagaskar czy Wyspy Kokosowe.
W centralnym Indo-Pacyfiku gatunek ten jest powszechny wśród archipelagów i wysp od Indonezji, przez Filipiny, po Wyspy Salomona. Wzdłuż azjatyckiego wybrzeża występuje od Malezji po Wietnam i Chiny kontynentalne. Jego północny zasięg obejmuje Hongkong, Tajwan i południową Japonię. Na południu dociera aż do Sydney w Australii.
W zachodnim Pacyfiku Caranx melampygus zamieszkuje wody wokół takich wysp jak Tonga, Samoa Zachodnie, Polinezja i Hawaje. Najdalej na wschód spotykany jest wzdłuż wybrzeży Mezoameryki, od Meksyku po Ekwador, w tym na wyspach, takich jak Galapagos.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Żaba leśna
- Waleń japoński
- Czy ewolucja stworzyła matematykę?
- Najwyższy bóg w religiach starożytności
- Czy można pogodzić słoje drzew z chronologią biblijną?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Bluefin_trevally [22.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Albert Kok. Licencja: Domena Publiczna.
