Utopia przyszłości – czy transhumanizm podrobi biblijny raj?

Człowiek tęskni za rajem, o którym mówi Księga Rodzaju. Czy transhumanizm zrealizuje na Ziemi utopię, jakiej szukamy? I czy w ogóle powinniśmy do niej dążyć?

Znamy biblijną historię stworzenia właściwie na pamięć. Bóg w sposób całkowicie nadprzyrodzony stworzył cały świat, a następnie człowieka, Adama i Ewę, którzy zamieszkali w pięknym ogrodzie Eden. Nasi pierwsi rodzice cieszyli się nieśmiertelnością dzięki owocom z drzewa życia. Drzewo to zasadził sam Bóg, a jego owoce miały zapewnić człowiekowi nieskończone życie. Z czasem mieli się oni rozmnożyć na całą Ziemię oraz łagodnie ją sobie podporządkować (być może czyniąc z całej Ziemi jeden wielki ogród). Nasi prarodzice mogli się cieszyć wspólnotą z Bogiem, jak również z potężniejszymi od nich istotami, jakimi są aniołowie, czyli posłańcy Boży. Wszystko było więc doskonałe¹.

Po upadku w grzech

Ale wtedy ludzi odwiedził anioł, który wcześniej zbuntował się wobec samego Boga w niebie², ciągnąc za sobą wielu innych aniołów³. Istota ta imieniem Lucyfer, zwana również szatanem, postanowiła popsuć cały Boży plan i zwieść także Adama i Ewę. I to mu się niestety udało. Z powodu nieposłuszeństwa człowieka Bóg musiał go wygnać z raju. Człowiek nie ma już nieśmiertelności, a wierzący komunikują się z Bogiem tylko przez modlitwę⁴. Ludzie nie mogą już sobie podporządkować dzikiej przyrody ani jej żywiołów. Zamiast tego muszą przetrwać pośród nich. Dlatego oprócz zbieractwa czy polowania pojawiły się również takie czynności, jak rolnictwo czy hodowla i inne ciężkie zawody.

Bóg uznał, że będzie to najlepsze dla grzesznego człowieka. Dzięki ciężkiej pracy nie będzie miał bowiem zbyt dużo wolnego czasu, aby pielęgnować grzeszne myśli. Ale to się może już wkrótce zmienić, a wszystko przez ideologię znaną jako transhumanizm. Już w okresie humanizmu pojawiali się myśliciele tacy jak Francis Bacon głoszący, że dzięki nauce człowiek będzie w stanie zapanować nad przyrodą⁵. Dołączyli do nich później filozofowie Oświecenia, w tym encyklopedyści tacy jak Denis Diderot. Jednocześnie pojawiły się dzieła eksplorujące wątek tzw. utopii, czyli fikcyjnego społeczeństwa idealnego, za którym tęskni człowiek. Ideologie takie jak komunizm taką utopię obiecywały, z tragicznym skutkiem. Jednak teraz w XXI wieku te marzenia o utopii są coraz śmielej realizowane w imię transhumanizmu.

Utopijne dążenia transhumanizmu

Transhumanizm to ideologia, której celem jest ulepszenie istoty ludzkiej dzięki postępowi technologicznemu. Teoretycznie więc może przynieść człowiekowi zarówno nieśmiertelność, jak i panowanie nad przyrodą, także na poziomie molekularnym, a nawet kwantowym. Wystarczy zgromadzić możliwie jak najwięcej danych na temat istoty ludzkiej i Wszechświata, w którym żyjemy, a następnie znaleźć sposoby na modyfikowanie tych bytów. Trudno jednak, aby zwykły homo sapiens był zdolny do takich osiągnięć.

Stąd transhumaniści przewidują nadejście tzw. superinteligencji, która przewyższy zdolności umysłowe zwykłych ludzi. Taką superinteligencją może stać się tzw. postczłowiek (istota, która teoretycznie może powstać na bazie homo sapiens) lub tzw. ogólna sztuczna inteligencja (czyli właściwie sztuczny umysł, w przeciwieństwie do obecnie istniejących modeli językowych typu ChatGPT). Czy wtedy taka post-ludzkość znajdzie sposób na dalekie podróże kosmiczne, a nawet napotka jakieś obce superinteligencje w kosmosie?

A jeśli taka superinteligencja się pojawi, nadejdzie czas tzw. osobliwości technologicznej⁶. Wtedy rozwój technologii stanie się szybszy niż zdolność człowieka do jej zrozumienia. I słowa Arthura C. Clarke’a: Każda wystarczająco zaawansowana technologia jest nieodróżnialna od magii⁷, mogą stać się prawdą. Owi superinteligentni „bogowie” będą w stanie panować nad całą przyrodą i dokonywać rzeczy dzisiaj niemożliwych dla człowieka.

W jednej z być może najbardziej wpływowych gier komputerowych, która przedstawia dystopijną wizję przyszłości naszego świata, bohater spotyka zaawansowany program AI, który mówi do niego: Wkrótce będziecie mieć swojego Boga i stworzycie go własnymi rękami⁸. Czy naprawdę taka przyszłość nas czeka?

Utopia ostateczna?

I tu wróćmy znów do Księgi Rodzaju. Kiedy Bóg stworzył człowieka, to praktycznie był on nieśmiertelny, mieszkał we wspaniałym ogrodzie, miał za zadanie czynić sobie ziemię poddaną, a także miał kontakt z istotami (aniołami), które znacznie przewyższają go inteligencją. Co ciekawe, choć Biblia o tym nie mówi, to istnieje logiczna możliwość, że gdyby Adam i Ewa nie zgrzeszyli, to oni i ich bezgrzeszni potomkowie zaczęliby kolonizować także inne planety, np. Marsa, który dawniej także miał oceany⁹ (mogła je mieć również Wenus¹⁰).

Transhumanizm i pokrewne nurty XXI wieku, świadomie czy nie, dążą właśnie do tego, aby ludzkość odzyskała pełnię władzy nad stworzeniem! Jest to zatem próba stworzenia utopii obejmującej nie tylko społeczeństwo ludzkie, ale nawet całą przyrodę, również na poziomie mikrokosmosu. I wszystkie elementy znajdziemy w biblijnej historii stworzenia:

• panowanie nad przyrodą dzięki zaawansowanym naukom molekularnym i kwantowym;
• raj taki jak w ogrodzie Eden w postaci społeczeństwa post-scarcity, bez jakiegokolwiek niedostatku;
• nieśmiertelność człowieka i przyrody dzięki technologiom genetycznym i cyfrowym lub nanotechnologii;
• kontakty z istotami inteligentniejszymi od nas w postaci sztucznych, superinteligentnych umysłów;
• a dodatkowo także możliwość terraformacji i kolonizacji innych planet.

Co więcej, znacznie bardziej spekulatywna myśl transhumanistyczna obejmuje stwórcze moce boskie, takie jak tworzenie wszechświatów! W ten sposób transhumanizm obiecuje człowiekowi, że stanie się jak Bóg – dokładnie to samo, co szatan obiecywał Ewie.

Utopia przyszłości – podsumowanie

Stoimy zatem w obliczu historycznego punktu zwrotnego, jakiego nie było od stworzenia świata. Transhumanizm dąży do powrotu człowieka do stanu rajskiego – ale na własnych warunkach, bez Boga. To próba stworzenia utopii ostatecznej. Jest to bardzo niebezpieczny kierunek, który ostatecznie może sprowokować Boga do interwencji. Księga Apokalipsy głosi bowiem, że nadejdzie wielka bitwa znana jako Armagedon¹¹. Będzie to przede wszystkim bitwa duchowa, czyli o serca ludzi, kogo czcimy bardziej: Boga czy stworzenie. Ale to nie znaczy, że nie będzie w tym elementu fizycznego.

Czy ku temu właśnie zmierzamy jako ludzkość? Już wkrótce się pewnie przekonamy. Być może, jeśli kierunek transhumanistyczny naprawdę zostanie zrealizowany choćby w podstawowym wymiarze, to ludzkość ostatecznie przekona się, czy Bóg naprawdę istnieje, gdyż z pewnością nie będzie przyglądał się temu wszystkiemu biernie. I ten Bóg, który w Jezusie Chrystusie umarł za nasze grzechy na krzyżu Golgoty, przywróci zbawionemu człowiekowi jego utracony raj¹². Wystarczy tylko, że całkowicie Mu zaufamy.

Polecamy również poniższe artykuły:

• Jak może wyglądać społeczeństwo post-scarcity?
• Raj utracony – czy istniał naprawdę?
• Era Wodnika – jak się na nią przygotować?
• Nieśmiertelność w zasięgu ręki?

Przypisy

1. Księga Rodzaju 1,1-31.
2. Księga Izajasza 14,12-15; Księga Ezechiela 28,14-18.
3. Księga Apokalipsy 12,3-4.
4. Księga Rodzaju 3,1-34; zob. też 4,26.
5. E. Montuschi, Order of man, order of nature: Francis Bacon’s idea of a ‘dominion’ over nature, https://iris.unive.it/retrieve/handle/10278/24867/23441/MontuschiBacon.pdf [dostęp: 15.05.2026].
6. R. Sheposh, Technological singularity, EBSCO, 2024, https://www.ebsco.com/research-starters/computer-science/technological-singularity [dostęp: 15.05.2026].
7. Zob. https://www.goodreads.com/quotes/14885-any-sufficiently-advanced-technology-is-indistinguishable-from-magic [dostęp: 15.05.2026].
8. Mowa o grze Deus Ex z 2000 roku, a owym programem AI jest Morpheus. Zob. https://www.goodreads.com/quotes/12843246-you-will-soon-have-your-god-and-you-will-make [dostęp: 15.05.2026].
9. M. Beech, Terraforming: The Creating of Habitable Worlds, Springer, 2009, s. 132-135.
10. S. Khawja, R. E. Ernst et al., Tesserae on Venus may preserve evidence of fluvial erosion, Nature Communications, 11, 5789, 13.11.2020, https://www.nature.com/articles/s41467-020-19336-1 [dostęp: 27.11.2025].
11. Księga Apokalipsy 16,16.
12. Księga Apokalipsy 21,1-27.

Wszystkie cytaty biblijne pochodzą z Biblii Tysiąclecia.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.