Osoba infantylna – co to znaczy być infantylnym plus przykłady

Dorosły wiek i dojrzałość fizyczna nie zawsze idą w parze z dojrzałością psychiczną czy emocjonalną człowieka. Niektóre pełnoletnie osoby wykazują typowo dziecięce zachowania (np. tupanie nogami i obrażanie się albo obarczanie innych odpowiedzialnością za swoje wybory). Tego typu reakcje można zaobserwować w rozmaitych sytuacjach. Z reguły świadczą one o infantylizmie danej osoby. Sprawdź, co to znaczy być infantylnym oraz jak radzić sobie z tym problemem!

Infantylny – co to znaczy?

Słowo „infantylny” pochodzi od łacińskiego terminu infantilis. Tłumaczy się je jako ‘dziecinny’, ‘niedojrzały’. Określenie to odnosi się na ogół do osób dorosłych przejawiających niedojrzałe, nieadekwatne do sytuacji zachowania, typowe dla wcześniejszych etapów rozwoju psychicznego. Osoba infantylna zazwyczaj nie potrafi panować nad sobą i nad własnymi emocjami. Nie umie także poradzić sobie ze stresem. W efekcie reaguje impulsywnie na trudne sytuacje¹.

Niedojrzali dorośli z reguły mają też problem z samodzielnym podejmowaniem decyzji. Są nieodpowiedzialni. Winę za ewentualne porażki i niepowodzenia życiowe najczęściej zrzucają na innych. To negatywnie odbija się na ich zdolności do nawiązywania oraz utrzymywania trwałych, zdrowych relacji międzyludzkich.

Osoby infantylne na ogół nie mogą znaleźć wspólnego języka z ludźmi oczekującymi od nich dojrzałości czy odpowiedzialności. Dlatego najlepiej czują się w towarzystwie podobnych do siebie osób². Tymczasem, jak wskazuje św. Paweł, miarą dorosłości jest wyzbycie się tego, co dziecięce. W Pierwszym Liście do Koryntian czytamy bowiem: Dopóki byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, rozumiałem jak dziecko, myślałem jak dziecko. Lecz gdy stałem się mężczyzną, zaniechałem tego, co dziecięce (1 Kor 13,11 UBG). O niedojrzałości duchowej ówczesnych ludzi wspomina też Jezus w Ewangelii wg św. Mateusza: Ale do kogo przyrównam to pokolenie? Podobne jest do dzieci, które siedzą na rynku i wołają na swoich towarzyszy: Graliśmy wam na flecie, a nie tańczyliście; śpiewaliśmy pieśni żałobne, a nie płakaliście (Mt 11,16-17 UBG).

Infantylne zachowanie dorosłego – przykładowe przejawy

Infantylizm przejawia się w różnych płaszczyznach życia. Na jego występowanie wskazują na przykład:

• ubiór i wygląd: infantylni dorośli często sięgają po odzież bardziej pasującą do stylu ubierania dzieci; wybierają także typowo dziecięce dodatki, np. kolorowe spinki albo wisiorki i bransoletki z bajkowymi motywami;
• zainteresowania: osoby infantylne nierzadko fascynują się kreskówkami albo zbierają samochodziki bądź lalki;
• sposób komunikacji: infantylne jest nadmierne używanie zdrobnień i spieszczeń w rozmowach z innymi ludźmi; podobnie dzieje się także z nadużywaniem emotikonów w komunikacji internetowej;
• zależność od innych: infantylni dorośli oczekują ciągłej pomocy i opieki ze strony otoczenia; nie wierzą w możliwość samodzielnego poradzenia sobie z jakimś problemem.
• nieadekwatne do sytuacji reakcje emocjonalne: niedojrzałe osoby dorosłe zwykle nie kontrolują własnych emocji, często wyrażają je też bardzo ekspresyjnie³.

Oczywiście nie można automatycznie uważać za infantylnych wszystkich dorosłych wykazujących niektóre powyższe zachowania. Nie każdy bowiem, kto ogląda kreskówki albo ubiera się w koszulki z bajkowymi motywami, jest niedojrzały. Dziecięcemu wyglądowi i zainteresowaniom nierzadko towarzyszy jednak brak odpowiedzialności oraz niestabilność emocjonalna. Wówczas można podejrzewać, że w danym przypadku mamy do czynienia ze zjawiskiem infantylizmu⁴.

Przyczyny infantylizmu

Niedojrzałość psychiczna i emocjonalna dorosłych ludzi może wynikać z różnych uwarunkowań. Jednym z nich są nieprawidłowe wzorce wyniesione z dzieciństwa. Infantylizm dotyczy czasem osób, którym opiekunowie nie poświęcali dużej uwagi lub nie okazywali czułości na wczesnych etapach rozwoju. Znacznie częściej występuje on jednak u dorosłych dzieci nadopiekuńczych rodziców. Osoby od najmłodszych lat przyzwyczajane do bezgranicznego uwielbienia i braku jakichkolwiek wymagań ze strony najbliższych mogą w swoim rozwoju psychicznym zatrzymać się na etapie kilkuletniego dziecka lub nastolatka. Często przez całe życie pozostają one niesamodzielne i nieodpowiedzialne⁵.

Infantylnym zachowaniom dorosłych sprzyjają także współczesne uwarunkowania społeczne. Z uwagi na niestabilny rynek pracy i długi okres edukacji szkolnej młodzi ludzie często przez wiele lat po osiągnięciu pełnoletności pozostają zależni ekonomicznie od swoich rodziców. W dłuższej perspektywie czasowej prowadzi to do zacierania się tradycyjnych granic pomiędzy dzieciństwem a dorosłością⁶.

Różne oblicza infantylizmu

Infantylizm psychiczny jako pewne zaburzenie rozwojowe dzieli się na trzy typy. Wśród nich wymienia się:

1. infantylizm przysadkowy, zwany też karłowatością przysadkową – jest schorzeniem spowodowanym niedoczynnością przysadki mózgowej. Objawia się niskim wzrostem oraz zbliżonymi do dziecięcych proporcjami sylwetki i rysami twarzy. U osób z karłowatością przysadkową stwierdza się też zaburzenia płodności. Ich rozwój intelektualny, psychiczny i emocjonalny nie odbiega jednak od normy⁷;
2. infantylizm psychologiczny – jego najważniejszym objawem jest niemożność kontrolowania własnych emocji i zachowań. Cechuje go też  brak umiejętności samodzielnego podejmowania decyzji i brania za nie odpowiedzialności⁸;
3. infantylizm parafiliczny (seksualny) – to pewien rodzaj fetyszyzmu, polegający na tendencji do przebierania się przez dorosłego w dziecięce ubranka oraz używania smoczka i pieluszków. Taki człowiek w kontaktach intymnych przyjmuje rolę małego dziecka (domaga się od partnera na przykład głaskania po głowie i przytulania)⁹.

Infantylizm psychologiczny to najczęściej występujące zaburzenie spośród wyżej wymienionych. Ono też znajduje się w kręgu zainteresowań specjalistów z zakresu psychologii i psychiatrii.

Leczenie i terapia infantylizmu psychologicznego

Leczenie infantylizmu psychologicznego bazuje głównie na psychoterapii. Jest ukierunkowane na wypracowanie u pacjenta zdolności do podejmowania własnych decyzji oraz umiejętności kontrolowania emocji. Czasem wdraża się też kurację farmakologiczną. Poddaje się jej zwłaszcza osoby borykające się z zaburzeniami somatycznymi i silnymi stanami lękowymi¹⁰.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Unikający styl przywiązania w związku
• Jak uwolnić się od poczucia winy?
• Toksyczna matka dorosłego syna – jak sobie z nią radzić?
• Jak wspierać dziecko z depresją

Przypisy

1. O. Praśniewska, Infantylizm emocjonalny – czym jest i jak go przezwyciężyć?, Psychocare.pl, 17.02.2025, https://psychocare.pl/infantylizm-emocjonalny-czym-jest-i-jak-go-przezwyciezyc/ [dostęp: 02.07.2025].
2. M. Perkowska, Infantylizm emocjonalny – czym jest, przyczyny i leczenie, PsychoterapiaCoTam.pl, 30.03.2025, https://psychoterapiacotam.pl/czym-jest-infantylizm-emocjonalny-przyczyny-rodzaje-i-sposoby-leczenia/ [dostęp:02.07.2025].
3. Tamże.
4. Tamże.
5. Dlaczego dorośli ludzie zachowują się jak dzieci? Skąd bierze się infantylizm?, Lumine.me, 09.11.2020, https://lumine.me/blog/terapia/infantylizm-co-to-przyczyny-rodzaje [dostęp: 02.07.2025].
6. K. Maruszewska, Infantylizm emocjonalny, gdy dorosły bywa niedojrzały, NoweWidoki.com, https://nowewidoki.com/infantylizm-emocjonalny-gdy-dorosly-bywa-niedojrzaly/ [dostęp: 02.07.2025].
7. T. Nęcki, Infantylizm: przyczyny, rodzaje, leczenie, PoradnikZdrowie.pl, 11.07.2018, https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/psychiatria/infantylizm-przyczyny-rodzaje-leczenie-aa-b17i-jhBw-nZrS.html [dostęp: 02.07.2025].
8. Dlaczego dorośli ludzie…, op. cit.
9. Infantylizm emocjonalny – przyczyny, rodzaje i leczenie, MyWayClinic.online, 26.10.2023, https://www.mywayclinic.online/blog/szczegoly/infantylizm-emocjonalny-przyczyny-rodzaje-i-leczenie [dostęp: 02.07.2025].
10. T. Nęcki, Infantylizm…, op. cit.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.