Lerka (Lullula arborea) znana też jako skowronek borowy, jest niewielkim ptakiem zaliczanym do rodziny skowronków (Alaudidae). Reprezentuje rodzaj Lullula. Jest jego jedynym przedstawicielem. Zasiedla głównie terytorium Starego Kontynentu. Występuje również powszechnie na Bliskim Wschodzie, w zachodniej Azji oraz na górzystych terenach Afryki Północnej. Ptaki żyjące na zachodzie prowadzą osiadły tryb życia. Reprezentanci wschodnich populacji migrują natomiast na zimę w kierunku południowym.
W skład diety skowronka borowego wchodzą głównie nasiona rozmaitych roślin. Jedynie w sezonie rozrodczym ptak ten poluje na owady. Zwierzę osiąga maksymalnie 15 cm długości. Wyróżnia go brązowe upierzenie na grzbiecie oraz jaśniejsze na brzuchu. Ogon zakończony jest białymi piórami.
Taksonomia i systematyka
Lerkę po raz pierwszy opisał szwedzki przyrodnik Karol Linneusz. Miało to miejsce w 1758 roku. Ta zatytułowana Alauda arborea charakterystyka została umieszczona w dziesiątej edycji dzieła Systema Naturae. W 1829 roku niemiecki badacz Johann Jakob Kaup stworzył rodzaj Lullula. Skowronek borowy został wówczas uznany za jednego z przedstawicieli tego rodzaju.
Podgatunki
W obrębie gatunku wyróżnia się dwa podgatunki. Są to:
- skowronek leśny północny (Lullula arborea arborea) – można go spotkać niemal w całej Europie aż po tereny zachodniej Rosji i Ukrainy;
- skowronek leśny południowy (Lullula arborea pallida) – zasiedla kraje południowej Europy oraz północno-zachodniej Afryki; jego liczne populacje obserwuje się też w Iranie, Turkmenistanie i na Krymie.
Opis
Lerka z długością ciała około 15 cm jest o około 20% mniejsza od swojego kuzyna skowronka polnego. Poza brązowo-białym upierzeniem jej cechą charakterystyczną jest biała brew łącząca się z karkiem. Mały grzebień zazwyczaj pozostaje niewidoczny. Zwierzę wyróżnia się także krótkim, zakończonym białymi piórami ogonem oraz niewielkimi (ale za to szerokimi) skrzydłami. Skowronek borowy zalicza się do ptaków śpiewających. Wydaje melodyjne, wibrujące odgłosy.
Zasięg i siedlisko
Zasięg naturalnego występowania lerki rozciąga się na Europę, zachodnią Azję oraz góry północnej Afryki. Na Starym Kontynencie jej najliczniejsze populacje odnotowuje się w Belgii, a także na wschodnich obszarach Niemiec i w południowej Anglii. Można go także często spotkać na Półwyspie Skandynawskim, w Turkmenistanie, Iranie, a także w północnych rejonach Egiptu.
Skowronek borowy najchętniej przebywa na otwartych, z rzadka pokrytych drzewami terenach. Żeruje także na wrzosowiskach i w lasach sosnowych. Tylko pojedyncze osobniki żyją w obszarach miejskich. Na przykład w 1950 roku zauważono parę lerek w pobliżu Putney Heath w Londynie.
Zachowanie i ekologia
Samce skowronków borowych w trakcie zalotów wykonują lot, podczas którego śpiewają. Zazwyczaj wydają odgłosy na stałej wysokości. Określone dźwięki emitują także samice. Osobniki płci męskiej i żeńskiej mogą także śpiewać z ziemi lub z gałęzi drzew.
Lęgi
Lerki do budowy gniazd zazwyczaj wykorzystują trawę, paprocie, korzenie roślin i mchy. Na swoje siedliska wybierają niewielkie zagłębienia w ziemi. Okres lęgowy rozpoczyna się już w marcu. W ciągu jednego sezonu rozrodczego każda para może dochować się dwóch lub trzech lęgów.
Samice jednorazowo składają zazwyczaj od trzech do pięciu jaj. Okres ich inkubacji wynosi około 2 tygodni. Wysiadywaniem jaj zajmuje się matka. Pisklęta po wykluciu pozostają w gnieździe przez następne 14 dni. W tym czasie są karmione przez oboje rodziców na zmianę.
Pokarm i odżywianie
Lerki zaliczają się do ptaków roślinożernych. Żywią się głównie nasionami. W sezonie lęgowym ich dieta zostaje wzbogacona m.in. o muchy, ćmy i chrząszcze. Samica w trakcie inkubacji wysiaduje jaja w okresach trwających około 45 minut. W przerwach odlatuje na chwilę od gniazda w celu znalezienia pożywienia.
Zagrożenia
Liczebność populacji lerek w Europie ulega stałemu zmniejszeniu. Głównym powodem tego stanu rzeczy jest utrata naturalnych siedlisk. Pastwiska, suche łąki oraz wrzosowiska często zostają przekształcone na tereny rolnicze. Nie bez znaczenia jest także następujący w Europie Zachodniej rozwój urbanistyczny. Ogromne zagrożenie dla populacji skowronków borowych stwarzają ponadto pożary lasów i łąk.
W kulturze
Lerek znalazł swoje miejsce w utworach dwóch znanych poetów. Gerard Manley Hopkins w swoim wierszu The Woodlark podjął próbę odwzorowania śpiewu ptaka. Natomiast szkocki poeta Robert Burns – autor wiersza To the Woodlark – pisał w swoim dziele o „topniejącej sztuce” skowronka borowego. Drugi z wymienionych pisarzy najprawdopodobniej bohaterem swojego utworu uczynił świergotka drzewnego. Lerki obecnie nie występują bowiem w Szkocji.
Status
Skowronek borowy jest uznawany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) za gatunek najmniejszej troski. Oznacza to, że w najbliższym czasie nie grozi mu wyginięcie. Szacuje się, że w 2004 roku na całym świecie żyło od 4,15 do 13,2 mln osobników. Najwięcej z nich zasiedlało kontynent europejski.
Populacje lerek wykazują wahania. Jest to szczególnie widoczne w Wielkiej Brytanii. Tam liczba zdolnych do rozrodu par ptaków na przestrzeni lat od 1981 do 2007 roku wzrosła z 241 do 3064.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Sajmiri wiewiórcza – sajmiri – trupia główka
- Rak pręgowaty – rak pręgowany – rak amerykański
- Hetyci potwierdzają wiarygodność Biblii
- Czwarta rewolucja przemysłowa a nasze człowieczeństwo – część 1
- Ludzie i mamuty – fakty ukrywane przez dekady
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Woodlark [dostęp: 12.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Ján Svetlík – Flickr. Licencja: CC BY-SA 2.0.
