Szakal złocisty

Zobacz również

Szakal złocisty (Canis aureus) to zwinny krewniak wilka. Zasiedla rozległe tereny Eurazji. Umaszczenie zwierzęcia zmienia się wraz z porami roku. Latem przybiera barwę jasnokremową. Zimą ciemnieje do beżowo-rudej. W porównaniu z wilkiem arabskim szakal złocisty jest mniejszy, ma krótsze nogi i ogon, bardziej wydłużony tułów oraz węższy, spiczasty pysk.

Mimo podobieństw w nazwie, szakal złocisty nie jest blisko spokrewniony z afrykańskimi szakalami należącymi do rodzaju Lupulella. W rzeczywistości bliżej mu do wilków i kojotów. Jego przodkiem był prawdopodobnie wymarły pies z rzeki Arno. Obecnie wyróżnia się sześć podgatunków szakala złocistego. Gatunek potrafi krzyżować się z wilkiem szarym i wilkiem egipskim, dając płodne potomstwo.

Szakale złociste preferują niziny, doliny rzeczne, okolice jezior i wybrzeży. Unikają terenów górzystych i podgórskich. Żyją w parach lub niewielkich grupach rodzinnych. Ich dieta obejmuje owoce, owady, małe ssaki i padlinę. Potrafią również upolować cielęta bawołów domowych. Konkurują z lisami rudymi, wilkami stepowymi, kotami błotnymi, kaukaskim podgatunkiem żbika europejskiego oraz szopami.

W ostatnich dekadach szakal złocisty dynamicznie rozszerza swój zasięg. Z Bałkanów wkroczył do Europy Środkowej. Odnotowano jego obecność we Francji. Pojawia się również na północy kontynentu. W regionach, gdzie populacje wilków są nieliczne lub nieobecne.

Taksonomia

Rodzina psowatych (Canidae) obejmuje zarówno południowoamerykańskie lisowate, jak i bardziej znane „wilkopodobne” zwierzęta – w tym wilki, kojoty i szakale. Wiele z tych gatunków różni się wyglądem i zasięgiem występowania. Łączy je jednak jedno: podobna budowa ciała i ta sama liczba chromosomów – 78. Pozwala im to na krzyżowanie się, a jednocześnie komplikuje klasyfikację.

Do grupy szakali zaliczano przez lata trzy gatunki: szakala czaprakowego (Lupulella mesomela), pręgowanego (Lupulella adusta) oraz złocistego (Canis aureus). Wszystkie mają zbliżone rozmiary i budowę czaszki. Różni je głównie ubarwienie futra. Przez dekady traktowano je jako blisko spokrewnione, jednak badania genetyczne obaliły ten pogląd. Analizy mitochondrialnego DNA wykazały, że szakal złocisty nie tworzy z pozostałymi dwoma monofiletycznej grupy. Oznacza to, że nie pochodzą od wspólnego przodka. W rzeczywistości są jedynie pozornie podobne.

Badania z 2005 roku pokazały, że najbliżej spokrewnione ze sobą są wilk szary i pies domowy. Nieco dalej plasują się kojot, wilk etiopski i szakal złocisty. Wszystkie są one zdolne do krzyżowania się z psem. Jeszcze dalej znajdują się dhole oraz likaon pstry, a na końcu – najbardziej pierwotne w tej grupie – szakal czaprakowy i pręgowany.

W 2015 roku przeprowadzono przełomowe badanie DNA szakali złocistych. Wykazało ono, że afrykańskie osobniki, dotychczas klasyfikowane jako Canis aureus, są genetycznie bliższe wilkowi szaremu niż ich euroazjatyccy krewni. Z tego powodu zaproponowano wyodrębnienie ich jako nowy gatunek – Canis anthus, czyli wilk egipski. Tym samym liczba podgatunków szakala złocistego została zmniejszona. Nieporozumienie w klasyfikacji przypisano niemal identycznej morfologii czaszki i ciała obu gatunków, będącej efektem wspólnego pochodzenia od większego przodka.

Nowe ustalenia każą ostrożnie używać samego terminu „szakal”. Choć funkcjonuje on w języku potocznym jako wspólne określenie trzech różnych gatunków, w rzeczywistości więcej ich dzieli niż łączy.

Szakal złocisty (1)
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.

Opis szakala złocistego

Szakal złocisty przypomina wilka szarego. Różni się od niego jedynie rozmiarem, smuklejszą sylwetką i bardziej wydłużonym tułowiem. Ma krótsze nogi, ogon i mniej wypukłe czoło. Jego pysk jest węższy i bardziej spiczasty. Długie w stosunku do tułowia kończyny oraz szczupłe stopy z niewielkimi opuszkami nadają mu lekkość i zwinność. Samce osiągają długość ciała 71–85 cm. Ważą od 6 do 14 kg. Samice mierzą 69–73 cm i ważą od 7 do 11 kg. Wysokość w kłębie dla obu płci wynosi około 45–50 cm. Dla porównania, najmniejszy z wilków – wilk arabski – waży przeciętnie 20 kg.

Budowa czaszki szakala złocistego zbliżona jest do dingo, ale też do kojota i wilka. Podkreśla to ich bliskie pokrewieństwo. W porównaniu z wilkiem czaszka szakala złocistego jest mniejsza i mniej masywna, z niższą częścią nosową i krótszym pyskiem. Choć kły są silne i dobrze rozwinięte, są cieńsze, a zęby łamacze – mniej wydajne. Te cechy odzwierciedlają mniej wyspecjalizowaną dietę, złożoną z ptaków, gryzoni, owadów, małych kręgowców, padliny, owoców i roślin. W kulturze ludowej Azji Południowej przetrwała legenda o tzw. „rogu szakala” – zrogowaciałym wyrostku ukrytym pod sierścią, mierzącym około 13 mm. Choć jego istnienia nigdy nie potwierdzono naukowo, wciąż przypisuje mu się właściwości magiczne, zwłaszcza w Sri Lance.

Futro szakala jest krótkie i szorstkie. Jego złotawy odcień zmienia się sezonowo – od jasnokremowego latem po ciemnorudy zimą. Na grzbiecie widoczna jest mieszanka czarnych, brązowych i białych włosów. Czasem tworzą one ciemną „siodłowatą” plamę, podobną do tej występującej u szakala czaprakowego. Spód ciała ma kolor kremowy lub blado rdzawy. Poszczególne osobniki można rozpoznać po charakterystycznych jasnych plamach na gardle i klatce piersiowej. Szakale z wyższych partii gór mają bardziej płowe umaszczenie, a te z terenów skalistych – bardziej szare. Ogon jest puszysty, z końcówką w kolorze od rudego po czarny.

U szakali złocistych występuje także melanizm. Ciemne ubarwienie sierści pojawia się prawdopodobnie w wyniku niezależnej mutacji, niepowiązanej z krzyżowaniem z psami domowymi, jak ma to miejsce u wilków i kojotów. Dawniej ciemne osobniki były stosunkowo częste w Bengalu. Odnotowano również potencjalny przypadek albinizmu. Osobnika sfotografowano w południowo-wschodnim Iranie w 2012 roku.

Szakal linieje dwa razy do roku. Wiosenne linienie zaczyna się pod koniec zimy – wcześniej w przypadku łagodnej zimy, później przy surowej. Proces trwa około 60–65 dni. U chorych osobników często jest niepełny. Linieje najpierw głowa i kończyny, potem boki, klatka piersiowa, brzuch, zad i na końcu ogon. Jesienne linienie rozpoczyna się w połowie września. Do końca listopada zwierzę osiąga pełne, zimowe futro.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:


Źródło:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_jackal [dostęp: 13.10.2025]

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.

Jeśli podzielasz naszą misję i chciałbyś wesprzeć nasze działania, możesz to zrobić:

Z góry dziękujemy za okazaną nam pomoc!

Zobacz również

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj

Popularne artykuły