Marmozeta lwia (Leontopithecus rosalia) jest gatunkiem niewielkiej małpy zaliczanej do rodziny pazurkowcowatych (Callitrichidae). To endemiczny gatunek, który występuje wyłącznie w stanie Rio de Janeiro w Brazylii. Zamieszkuje lasy rozciągające się nad brzegiem Atlantyku. Małpom grozi wyginięcie. Szacuje się, że obecnie w dorzeczach rzek São João i Macaé żyje około 4800 osobników. Dodatkowo nieliczne populacje zamieszkują też niewielkie, przybrzeżne strefy lasów usytuowane w kierunku zachodnim od głównego obszaru występowania. Część osobników żyje w niewoli. Spotyka się je w ogrodach zoologicznych w różnych zakątkach świata.
Charakterystyka fizyczna
Marmozety lwie wyróżniają się futrem o intensywnie pomarańczowym zabarwieniu. Ich pyski okalają długie włosy wyglądające jak grzywa lwa. Okolice oczu i nosa nie mają natomiast żadnego owłosienia. Choć sierść tych zwierząt odznacza się jaskrawą kolorystyką, nie zawiera ona karotenoidów.
Dorosłe małpy dorastają do około 26 cm wysokości. Ich masa ciała oscyluje natomiast na poziomie mniej więcej 620 g. U marmozet lwich nie występuje dymorfizm płciowy. Samce i samice wyglądają praktycznie tak samo. Dłonie i stopy małpy zaopatrzone są w długie i cienkie pazury. Umożliwiają one zwierzętom sprawne wspinanie się po drzewach i przemieszczanie się wśród gałęzi. Mogą to robić, biegając oraz przeskakując z jednego konara na drugi.
Siedlisko i rozmieszczenie marmozety lwiej
Marmozety lwie zamieszkują jedynie niektóre fragmenty lasów atlantyckich znajdujących się w stanie Rio de Janeiro w Brazylii. Spotyka się je powszechnie w rezerwatach Poço das Antas i União, a także na terenach leśnych należących do prywatnych właścicieli. Zasiedlają gęste, wiecznie zielone lub sezonowe lasy liściaste. Niekiedy obserwuje się je także w przybrzeżnych lasach na piaszczystych glebach. Terytoria małpy zwykle zlokalizowane są na wysokości do 300 metrów nad poziomem morza. Niektóre stada widuje się na wysokościach powyżej 700 m.
Na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku w stanie Rio de Janeiro żyło kilkaset osobników. Część z nich pochodziła z introdukcji. W ostatniej dekadzie XX stulecia wdrożono szeroko zakrojone programy ochronne. W ich ramach podjęto różne inicjatywy, np. odnowę lasów i przesiedlenia małp w inne rejony. Starania te zaowocowały wzrostem liczebności populacji marmozet do około 4800 osobników.
Zachowanie i ekologia
Marmozety lwie wykazują się wzmożoną aktywnością przez 12 godzin w ciągu dnia. Nie mają stałych legowisk. Każdej nocy odpoczywają w innym miejscu. To pozwala im zmniejszyć ryzyko napaści ze strony drapieżników. Przedstawiciele tego gatunku spożywają różne rodzaje pokarmu. Rankiem zwykle konsumują owoce, a po południu polują na owady. Noce spędzają w dziuplach albo w gęstych pnączach. Zwykle przebywają na wysokości od 11 do 15 m. W porze suchej całą swoją uwagę skupiają na poszukiwaniu trudniej dostępnych owadów.
W celu zdobycia pożywienia przeszukują gęstą roślinność. Długie palce pozwalają im też manipulować pod korą drzew. Marmozety lwie dysponują dość dużymi terytoriami. Ich miejsca żerowania rozproszone są w różnych lokalizacjach. Dzięki temu poszczególne stada nie muszą sobie wzajemnie wchodzić w drogę. Marmozeta lwia żywi się nie tylko owadami i owocami. Swój jadłospis często wzbogaca także o kwiatowy nektar oraz niewielkie kręgowce. W porze deszczowej ich dieta składa się głównie z owoców. W suchej natomiast spożywają więcej nektaru, soków i drobnych zwierząt.
Marmozeta lwia – struktura społeczna
Marmozety lwie grupują się w stada złożone z kilku osobników (najczęściej jest ich około 8). Na czele grupy z reguły stoi rozmnażająca się para. Czasem zdarzają się też układy z jedną samicą i 2-3 samcami lub jednym samcem i kilkoma samicami. Pozostałymi członkami grupy są natomiast młode, będące potomkami dorosłych osobników.
Jeśli w stadzie jest więcej dojrzałych okazów, jeden z nich zazwyczaj wykazuje względem innych agresywne zachowania. Na hierarchię w stadzie wpływ ma długość przebywania w nim danego osobnika. Nowoprzybyłe małpy z reguły na początku mają niższy status społeczny niż osobniki zrodzone w danej grupie. Marmozety wykazują silne przywiązanie do swego terytorium. W razie potrzeby bronią jego granic przed intruzami z zewnątrz.
Tak samce, jak i samice opuszczają swoje rodzinne stado po ukończeniu roku życia. Córki w razie śmierci matki mogą jednak przejąć jej dotychczasową funkcję w grupie. W takiej sytuacji samiec będący ojcem młodej samicy musi odejść ze stada i poszukać sobie nowego. Młode samce często grupują się w stada kawalerskie.
Nowe osobniki płci męskiej dołączają do grup, w których w danym momencie brakuje samca. Czasem dwóch braci może także przepędzić dotychczasowego przywódcę. W takiej sytuacji tylko jeden z nich zyskuje możliwość rozmnażania się. Aktywność reprodukcyjna drugiego zostaje natomiast skutecznie zahamowana.
Rozmnażanie
W stadach samice kopulują wyłącznie z jednym dominującym samcem. Okres godowy zwykle przypada na końcówkę pory deszczowej (marzec–czerwiec). Młode natomiast przychodzą na świat w okresie od września do lutego.
Dojrzałość płciową osiągają około 20-miesięczne samice. Na możliwość zajścia w pierwszą ciążę muszą jednak poczekać kolejne 10 miesięcy.. Tylko dominujące samice mają prawo do rozrodu. Pozostałe w ogóle nie wchodzą natomiast w okres rui. Po trwającej 16 tygodni ciąży na świat przychodzą bliźnięta. Czasem mioty składają się z trzech lub czterech młodych. Opieką nad potomstwem dominującej pary zajmuje się cała grupa, choć początkowo zadanie to przypada przede wszystkim matce. Młode zaczynają przejawiać dorosłe zachowania w wieku 14 miesięcy.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Łasica pospolita – łasica – łaska
- Kozioł śnieżny
- Ile żyje patyczak, jak o nie dbać oraz co jedzą
- Skąd węgiel krótko po Wielkim Wybuchu?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Golden_lion_tamarin [dostęp: 12.05.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: su neko. CC BY 2.0.


