Krab królewski (Lithodes santolla) to imponujący skorupiak zamieszkujący głębiny wód południowej części Ameryki Południowej, w tym rejony przybrzeżne Falklandów. Od strony Pacyfiku występuje wzdłuż wybrzeży Chile – od Talcahuano aż po przylądek Horn. Z kolei po stronie Atlantyku zasiedla wody przybrzeżne Argentyny i Urugwaju.
Ten gatunek kraba żyje w strefie dennej, zwykle na głębokości od zera do 700 metrów. W przypadku wybrzeży urugwajskich odnotowano jego obecność wyłącznie na znacznych głębokościach. W Chile najczęściej spotykany jest do 150 metrów, ale na południe od 40° szerokości geograficznej południowej potrafi zejść nawet na 600 metrów. Dorosłe osobniki mogą osiągać aż do 19 centymetrów długości pancerza. Czyni je to wyjątkowo atrakcyjnym celem połowów komercyjnych.
Fizjologia
Krab królewski preferuje chłodne, subantarktyczne wody. W takich warunkach najlepiej rozwija się zarówno jako larwa, jak i młodociana forma. Optymalna temperatura dla jego rozwoju mieści się w przedziale od 6 do 15°C. Co ciekawe, larwalne stadia tego gatunku są bezżywieniowe. Nie pobierają pokarmu, co stanowi dość nietypową strategię rozwojową wśród skorupiaków.
Pomimo że długotrwałe przebywanie na powietrzu prowadzi u L. santolla do kwasicy oddechowej i podwyższonego poziomu glukozy we krwi, organizm kraba potrafi poradzić sobie z tym stresem. Po powrocie do wody parametry fizjologiczne wracają do normy. Czyni to ten gatunek wyjątkowo odpornym na przedłużoną ekspozycję na powietrze – bez wpływu na przeżywalność. To ważna cecha z punktu widzenia rybołówstwa. Pozwala na bezpieczny transport żywych osobników.
Krab królewski – rybołówstwo
Nadmierna eksploatacja komercyjna doprowadziła do gwałtownego spadku populacji kraba królewskiego. Intensywne połowy w rejonie Ziemi Ognistej sprawiły, że stał się on przedmiotem sporów międzynarodowych.
W sierpniu 1967 roku doszło do incydentu, który zyskał międzynarodowy rozgłos. Argentyński szkuner Cruz del Sur został przyłapany na połowie skorupiaka zaledwie 400 metrów od wyspy Gable, na wodach kontrolowanych przez Chile. Jednostka została zmuszona do opuszczenia akwenu przez chilijski okręt patrolowy Marinero Fuentealba. Był to tylko jeden z wielu epizodów rywalizacji o dostęp do zasobów morskich, które ostatecznie doprowadziły do konfliktu o Kanał Beagle pod koniec lat 70.
W nomenklaturze również panuje pewne zamieszanie. Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) klasyfikuje kraba królewskiego i południowego kraba królewskiego jako dwa odrębne gatunki – Lithodes antarcticus i Lithodes santolla. Wiele innych źródeł traktuje jednak te nazwy jako synonimy, odnoszące się do tego samego gatunku.
Wygląd
Krab królewski charakteryzuje się typową dla krabów budową ciała – silnie spłaszczoną w osi grzbietowo-brzusznej. Posiada dwie pary czułków oraz owalny głowotułów osłonięty twardym, chitynowym pancerzem. Odwłok jest zredukowany, jak u większości przedstawicieli tej grupy. Ciało przybiera zwykle barwę czerwonawą lub brązowawą.
Na tułowiu znajduje się pięć par odnóży, z których pierwsza przekształcona została w stosunkowo masywne szczypce. Widoczny jest wyraźny dymorfizm płciowy. Samce są większe od samic. Ich odwłoki mają kształt trójkątny, podczas gdy u samic są szerokie i wachlarzowate, co wiąże się z funkcją noszenia jaj.
Występowanie kraba królewskiego
Ze względu na głębinowy tryb życia zasięg występowania kraba królewskiego nie jest do końca poznany. Obecnie wiadomo, że zamieszkuje przybrzeżne wody południowej części Ameryki Południowej. Spotkać go można zarówno po stronie Pacyfiku, jak i Atlantyku. Zasiedla także Basen Argentyński Oceanu Atlantyckiego. Najbardziej na północ spotykany jest u wybrzeży środkowego Chile oraz Urugwaju.
Krab królewski to typowy organizm bentosowy. Zasiedla morskie dno w strefie subtropikalnej. Preferuje znaczne głębokości. Najczęściej występuje między 10 a 145 metrem. Potrafi jednak schodzić aż do 700 metrów. Tylko sporadycznie obserwuje się go w pobliżu brzegu.
Pokarm
Krab królewski to wszystkożerny drapieżnik. Aktywnie żeruje na dnie morskim. W jego diecie znajdują się zarówno rośliny, jak i zwierzęta. Żywi się glonami, bezkręgowcami takimi jak inne skorupiaki, mięczaki czy mszywioły, a także drobnymi rybami. To oportunista pokarmowy. Wykorzystuje wszelkie dostępne źródła pożywienia w swoim bentosowym środowisku.
Krab królewski – rozród
Krab królewski jest gatunkiem rozdzielnopłciowym. Jego cykl rozrodczy przebiega sezonowo. Do kopulacji dochodzi na przełomie listopada i grudnia, tuż po zrzuceniu wylinki przez samicę – to właśnie wtedy jest ona gotowa do zapłodnienia. Samica składa od 5 do nawet 60 tysięcy jaj. Po zapłodnieniu przenosi jaja pod odwłok, gdzie chroni je przez cały okres rozwoju zarodkowego. Ten etap trwa około 10 miesięcy.
Z jaj wylęgają się larwy. Po opuszczeniu osłonki jajowej odłączają się od ciała matki. Ich dalszy rozwój przebiega przez trzy stadia żywikowe oraz jedno stadium megalopa – w tej fazie zaczynają już przypominać dorosłe osobniki. Cały rozwój larwalny trwa około 70 dni i jest silnie uzależniony od temperatury wody.
Po zakończeniu rozrodu krab królewski prowadzi samotniczy tryb życia. Wzrost odbywa się skokowo, przez zrzucanie zewnętrznego pancerza. Szacuje się, że gatunek może dożyć nawet 14 lat.
Nazewnictwo
W obrocie handlowym we Francji krab królewski występuje pod różnymi nazwami – jako southern king crab, Antarctic (king) crab, Patagonian king crab lub po prostu Patagonian. W anglojęzycznym nazewnictwie przyjęła się głównie nazwa southern king crab, a w Argentynie i Chile funkcjonuje tradycyjna, lokalna nazwa centolla.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Śliz pospolity – śliz – śliz zwyczajny
- Salamandra plamista – jaszczur plamisty – jaszczur ognisty
- Jakie zwierzęta mieszkają na Antarktydzie?
- Śmierć kliniczna – dowód na życie pozagrobowe?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Lithodes_santolla [dostęp: 31.05.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Butterfly voyages. CC BY-SA 3.0.
