Zniczek zwyczajny (Regulus ignicapilla) jest gatunkiem niewielkiego ptaka zaliczanego do rodziny mysikrólików (Regulidae). Ptaka spotyka się głównie w Europie. Zasiedla też północno-zachodnie rejony Afryki. Zniczki prowadzą częściowo osiadły tryb życia. Niektóre z nich wykazują jednak tendencję do migracji przed nastaniem zimy. Niegdyś za reprezentantów gatunku uznawano ptaki pochodzące z Madery. Obecnie tworzą one odrębny gatunek (Regulus madeirensis).
Opis
Zniczki zwyczajne wyróżniają się relatywnie niewielkimi rozmiarami ciała. Dorosłe osobniki osiągają zaledwie 9 cm długości przy wadze na poziomie od 4 do 7 gramów. Rozpiętość skrzydeł wynosi natomiast od 13 do 16 cm.
Dorosły zniczek wygląda tak charakterystycznie, że nie sposób go pomylić z innymi ptakami. Jego grzbiet pokrywają oliwkowozielone pióra. Spód ciała jest jaśniejszy. Główkę zwierzątka zdobią charakterystyczne wzory. Z białymi brwiami wyraźnie kontrastują ciemne pręgi przebiegające przez linię oczu. Osobniki różnych płci można z łatwością rozpoznać po kolorystyce czubka. U samców jest on pomarańczowy, a u samic żółty. Upierzenie samiczek cechuje też większe stonowanie. Dlatego nie rzuca się ono zbytnio w oczy.
Zniczek a mysikrólik
Młode osobniki często błędnie utożsamia się z mysikrólikami. Odznaczają się one bowiem szarym umaszczeniem. W początkowym okresie życia na ich głowach nie ma barwnego czubka. Zniczek zwyczajny dysponuje umiejętnością latania. Jednak często przemieszcza się, skacząc po gałęziach lub drzewach.
Systematyka
Zniczki zwyczajne reprezentują rodzinę mysikrólików. Pierwszy naukowy opis ptaka powstał w 1820 roku. Został on stworzony przez holenderskiego zoologa Coenraada Jacoba Temmincka.
W obrębie gatunku wydziela się dwa główne podgatunki. Są to podgatunek nominatywny Regulus ignicapilla ignicapilla, który zamieszkuje Europę oraz Regulus ignicapilla balearicus, zasiedlający północną Afrykę oraz Baleary. Niegdyś za podgatunek zniczka uważano także Regulus madeirensis. Propozycję jego zaklasyfikowania jako osobnego gatunku zaakceptowano w 2003 roku.
Występowanie i siedlisko zniczka zwyczajnego
Siedliska zniczków zwyczajnych mieszczą się głównie w lasach liściastych i mieszanych. Ptaki te nierzadko spotyka się także na terenach pokrytych drzewami iglastymi. Zniczki budują gniazda na terenach usytuowanych maksymalnie na wysokości 2800 m nad poziomem morza. W okresie zimowym ptak częściej pojawia się na obrzeżach lasów.
Zasięg naturalnego występowania zniczka rozciąga się od południowych rejonów Anglii i Hiszpanii po Bałtyk, Białoruś, Ukrainę i Grecję. Ptak tworzy też izolowane populacje zamieszkujące Krym i Kaukaz. Zimowiska większości przedstawicieli nominatywnego podgatunku znajdują się na zachodzie Europy i w rejonie Morza Śródziemnego. Regulus madeirensis balearicus prowadzi natomiast osiadły tryb życia.
Rozród
W okresie godowym osobniki płci męskiej wykonują charakterystyczny taniec godowy. W jego trakcie unoszą czubek głowy. Dzięki temu zlokalizowany w bliskiej odległości od dzioba wzór staje się bardziej widoczny. Powierzchnia terenów lęgowych wynosi mniej więcej 500 a. Czasem pokrywa się z rewirem mysikrólika zwyczajnego. Oba ptaki zachowują się neutralnie względem siebie. Choć są blisko spokrewnione, w praktyce rzadko krzyżują się ze sobą. Dzieje się tak ze względu na odmienne rytuały godowe u przedstawicieli obu gatunków.
Samica do budowy gniazda wykorzystuje pajęczynę, mchy i gałązki. Ich dno wyścieła piórami i włosami. Gniazdo ma średnicę 8 cm.Jego głębokość wynosi natomiast od 4 do 7 cm. Okres lęgowy przypada na maj. Samica jednorazowo składa od 7 do 12 jaj. Samodzielnie zajmuje się ich wysiadaniem. Zwykle trwa to około 2 tygodni. W karmieniu wylęgających się z jaj młodych matce pomaga ojciec. Pisklęta stają się zdolne do opuszczenia gniazda po upływie około 10 dni.
Żywienie zniczka zwyczajnego
Zniczki na początkowym etapie życia żywią się głównie dostarczanymi im przez rodziców skoczogonkami. W późniejszym czasie dieta młodych osobników zostaje wzbogacona o większe owady. Ptaki te poza skoczogonkami spożywają także pająki i kokony owadów. Nie gardzą również pyłkiem kwiatowym.
W celu uniknięcia konkurencji z mysikrólikiem zwyczajnym zniczek na ogół wybiera większe owady. Z reguły żeruje też w wyższych partiach drzew. W zimie zniczki często polują w liczniejszych grupach. To zwiększa szanse na zdobycie pokarmu. Ptaki nierzadko odwiedzają też przydomowe karmniki.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Tchórz zwyczajny – tchórz pospolity – tchórz europejski
- Ślepiec stepowy – ślepiec
- Mastif tybetański – największy pies świata
- Majazaura
- Lasy deszczowe na Antarktydzie
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_firecrest [dostęp: 10.04.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
