Zausznik (Podiceps nigricollis), znany też jako perkoz zausznik, jest gatunkiem niewielkiego ptaka wodnego zaliczanego do rodziny perkozów (Podicipedidae). Zamieszkuje on Europę, a także wschodnią, południową i centralną Azję wraz z Bliskim Wschodem. Liczebność populacji ptaka od lat utrzymuje się na stabilnym, wysokim poziomie. Przedstawicieli tego gatunku uznaje się za jedne z najbardziej towarzyskich zwierząt na świecie.
Morfologia
Zauszniki zwykle osiągają długość od 28 do 34 cm. Ich rozpiętość skrzydeł waha się od 50 do 60 cm. Masa ciała przeciętnego osobnika wynosi od 213 do 402 g. Czarny dziób ptaka jest lekko zadarty. Ulokowane z tyłu ciała zielonkawe łapy zakończone są połączonymi błonami palcami. To pozwala zwierzęciu na łatwe przemieszczanie się w wodzie. Oczy dorosłych ptaków wyróżniają się intensywnie czerwoną barwą.
Upierzenie
W okresie lęgowym perkozy zauszniki odznaczają się rudym upierzeniem. Po bokach głowy można zauważyć złote pióra tworzące specyficzny wachlarz. Wyraźnie odcinają się one od intensywnie czarnej szyi i grzbietu. Umaszczenie poza sezonem lęgowym utrzymane jest w bardziej jednolitych tonacjach kolorystycznych. Większość ciała w tym czasie pozostaje szara (w zależności od indywidualnych cech osobniczych mogą to być jaśniejsze lub ciemniejsze odcienie szarości). Tylko przy samym dziobie można zauważyć białe pióra.
Młode ptaki można łatwo rozpoznać po ciemniejszych, szaro-brązowych policzkach. Cechą charakterystyczną piskląt jest też czarna głowa pokryta jaśniejszymi plamami oraz naga, pozbawiona piór strefa rozciągająca się między dziobem a oczami.
Zachowanie
Zauszniki z reguły gniazdują, w dużych złożonych z setek par koloniach. W okresie lęgowym wydają wysokie, przenikliwe dźwięki oraz trele. Poza sezonem rozrodczym odzywają się bardzo rzadko. Ptaki te większość czasu spędzają w wodzie. Rzadko przemieszczają się natomiast w powietrzu lub po ziemi. Perkozy zauszniki z reguły latają na niskich wysokościach. Nie są bowiem w stanie wzbić się wyżej.
Odżywianie
Dieta zausznika jest urozmaicona. Rodzaj spożywanego pokarmu zależy od pory roku. W zimie ptak zazwyczaj żywi się rybami. Do jego letnich przysmaków należą natomiast wodne owady i ich larwy, a także małże i skorupiaki. Konsumpcja schwytanej ofiary zwykle odbywa się pod wodą.
Rozmnażanie
Okres lęgowy u perkozów zauszników zaczyna się na przełomie marca i kwietnia. Zwykle łączą się w pary jeszcze w miejscach zimowania. Podczas toków samce i samice stają naprzeciw siebie w wodzie i potrząsają głowami. Często krążą też wokół siebie, odbywając swoisty taniec godowy. W tym czasie nie tolerują obecności innych par w pobliżu. Jeśli się tam pojawią, są natychmiast przepędzane.
Samice składają jaja w gniazdach przyczepionych do roślinności znajdującej się na brzegu zbiorników wodnych. Zwykle jeden lęg składa się z czterech jaj, których okres inkubacji trwa około 3 tygodni. Po wykluciu się dwóch pierwszych piskląt pozostałe jaja niekiedy są wyrzucane z gniazda. Rodzice często noszą swoje potomstwo na grzbiecie. Młode stają się zdolne do rozrodu w wieku około 2 lat. Ptaki te zwykle żyją mniej więcej 7 lat.
Migracje
Zauszniki zaliczają się do ptaków częściowo osiadłych. Tendencje do podejmowania migracji wykazują tylko osobniki gniazdujące w bardziej wysuniętych na północ rejonach. Perkozy z Azji, Stanów Zjednoczonych oraz południowej Europy zwykle pozostają przez cały rok w swoich siedliskach.
Status i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje zauszniki za gatunek najmniejszej troski. Mimo to w niektórych rejonach świata od lat zauważa się spadek liczebności populacji tych ptaków. W Polsce perkoz zausznik objęty jest ścisłą ochroną gatunkową.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Tchórz stepowy
- Sielawa europejska – sielawa bałtycka – sielawa
- Ćmy po milionach lat – jakie były, takie są
- Dlaczego homo sapiens zaczął tworzyć ogrody?
- Raj utracony – czy istniał naprawdę?
Źródło
1. https://fr.wikipedia.org/wiki/Gr%C3%A8be_%C3%A0_cou_noir [dostęp: 07.01.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Andreas Trepte. Licencja: CC BY-SA 2.5.
