Mewa romańska (Larus michahellis) to duży ptak występujący w Europie, na Bliskim Wschodzie oraz w Afryce Północnej, który dopiero niedawno zyskał powszechne uznanie jako odrębny gatunek. Wcześniej traktowana była jako podgatunek mewy białogłowej (L. cachinnans) lub szerzej – jako podgatunek mewy srebrzystej (L. argentatus). Nazwa rodzajowa Larus wywodzi się z łaciny. Prawdopodobnie odnosiła się do mew lub innych dużych ptaków morskich. Nazwa gatunkowa została nadana na cześć niemieckiego zoologa Karla Michahellesa.
Systematyka
Systematyka mewy romańskiej należy do wyjątkowo złożonych. Obecnie Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wyróżnia dwa podgatunki tego gatunku: L. michahellis atlantis, występujący na Azorach, Maderze oraz Wyspach Kanaryjskich, oraz L. michahellis michahellis, spotykany w zachodniej i południowej Europie, w Maghrebie oraz w basenie Morza Śródziemnego. W Polsce mewa romańska pojawia się nielicznie, częściej na południu kraju, gdzie notowano nawet przypadki lęgów w koloniach mew białogłowych. Jeszcze do niedawna za podgatunek mewy romańskiej uznawano także mewę armeńską (L. armenicus). Co więcej, wyróżniany czasem podgatunek lusitanius został obecnie z kolei uznany za tożsamy z podgatunkiem nominatywnym. Poza tym oba dziś wyodrębnione podgatunki mewy żółtonogiej były wcześniej klasyfikowane jako podgatunki mewy białogłowej (L. cachinnans), która z kolei często bywała włączana do mewy srebrzystej (L. argentatus).
Zasięg występowania mewy romańskiej
Zasięg lęgowy mewy romańskiej koncentruje się wokół basenu Morza Śródziemnego. W Afryce Północnej ptak jest pospolity w Maroku, Algierii i Tunezji. W niektórych miejscach jego liczebność rośnie. W ostatnich latach odnotowano lęgi także w Libii i Egipcie. Na Bliskim Wschodzie nieliczne pary gniazdują w Izraelu, Palestynie i Syrii. Większe kolonie występują natomiast na Cyprze oraz w Turcji.
W Europie mewa romańska tworzy kolonie wzdłuż całego wybrzeża Morza Śródziemnego, a także na wyspach i wybrzeżach Atlantyku — od Bretanii aż po Azory. Gniazduje również na zachodnich wybrzeżach Morza Czarnego. Jej areał nakłada się tam na występowanie mewy białogłowej. Oba gatunki preferują jednak odmienne środowiska. Mewa romańska wybiera skaliste klify morskie, podczas gdy mewa białogłowa zasiedla łagodniejsze, płaskie brzegi. W ostatnich dekadach obserwuje się ekspansję mewy romańskiej na północ, do Europy Środkowej i Zachodniej. Począwszy od 1995 roku, kilka par próbowało podjąć lęgi w południowej Anglii. Proces kolonizacji postępuje tam jednak bardzo powoli. Zdarzają się mieszane pary mew romańskich z mewami siodłatymi.
Część osobników pozostaje w swoich rejonach przez cały rok. Inne migrują zimą do łagodniejszych obszarów Europy Zachodniej albo przemieszczają się na południe, aż po Senegal, Gambię i Morze Czerwone. Latem obserwuje się również rozległą wędrówkę młodych ptaków na północ. Sprawia to, że liczebność mew romańskich w południowej Anglii wzrasta w okresie od lipca do października. Gatunek bywa też sporadycznie spotykany jako zabłąkany wędrowiec w północno-wschodniej części Ameryki Północnej oraz w Nigerii.
Opis
Mewa romańska należy do dużych gatunków mew. Jej rozmiary są zróżnicowane. Najmniejsze samice dorównują wielkością mewie pospolitej, natomiast największe osiągają rozmiary zbliżone do mewy siodłatej. Długość ciała wynosi od 52 do 68 cm. Rozpiętość skrzydeł mieści się w granicach 120–155 cm. Masa waha się od 550 do 1600 gramów. Wśród standardowych pomiarów długość skrzydła wynosi od 40,8 do 47,2 cm. Dziób mierzy od 4,6 do 6 cm, a skok – od 5,6 do 7,5 cm. Dorosłe osobniki z wyglądu przypominają mewy srebrzyste. Wyróżniają się jednak żółtymi nogami. Mają szary grzbiet, nieco ciemniejszy niż u mew srebrzystych, ale jaśniejszy niż u mew siodłatych. Jesienią głowa pozostaje znacznie bielsza, a końcówki skrzydeł są wyraźnie czarne z niewielką liczbą białych plamek, podobnie jak u mew siodłatych. Na dziobie dorosłych ptaków widnieje charakterystyczna czerwona plama, wspólna dla całego kompleksu gatunków. Wokół oka znajduje się czerwona obrączka, podobnie jak u mewy siodłatej. Odróżnia to mewę romańską od mewy srebrzystej, u której obrączka jest ciemnożółta.
Młode osobniki w pierwszym roku życia mają jaśniejszą głowę, kuper i spód ciała niż mewy srebrzyste. Ich upierzenie bardziej przypomina młode mewy siodłate. Mają ciemny dziób i oczy, nogi w odcieniu różowoszarym, ciemne lotki oraz wyraźnie zaznaczony czarny pas na ogonie. Z czasem spód ciała staje się jaśniejszy, a wzór na wierzchu ciała zanika. W drugim roku życia ptaki mają już upierzenie niemal jak dorosłe, z wyjątkiem wzorzystych piór na pokrywach skrzydłowych. Ich dzioby zachowują jednak czarne końcówki. Oczy wciąż są ciemne, a nogi przybierają jasny, żółtaworóżowy odcień.
Głos mewy romańskiej to głośny, śmiechowaty okrzyk, głębszy i bardziej nosowy niż odgłos mewy srebrzystej.
Mewa romańska – dieta
Podobnie jak większość mew z rodzaju Larus, mewa romańska jest wszystkożerna. Żeruje oportunistycznie. Chętnie korzysta ze składowisk odpadów, ale równie dobrze poluje na polach, wzdłuż wybrzeży czy też wykrada pokarm mniejszym mewom i innym ptakom morskim. Choć populacje miejskie zazwyczaj bazują na łatwo dostępnych resztkach, w razie potrzeby potrafią zmienić dietę. Zjawisko to zaobserwowano podczas lockdownu we Włoszech w 2020 roku, kiedy brak odpadków zmusił mewy romańskie w Rzymie do polowań na tak duże ofiary jak szczury czy gołębie skalne.
Ciekawą obserwację poczyniono także w Gibraltarze, gdzie atlantyckie mewy romańskie widywano, a nawet fotografowano, jak w locie zrywają i zjadają owoce z drzew oliwnych.
Rozmnażanie
Mewy romańskie zwykle gniazdują w koloniach. Samice składają zazwyczaj trzy jaja, najczęściej od połowy marca do początku maja. Duże i terytorialne ptaki bronią swojego lęgowiska wyjątkowo zaciekle. Gniazdo często przyjmuje formę skromnego kopczyka zbudowanego z roślinności, usytuowanego na ziemi lub na półkach skalnych. W niektórych rejonach, takich jak Gibraltar, Galicja czy Portugalia, mewy romańskie zaczęły zakładać gniazda także na budynkach, w obrębie miast, a nawet na drzewach. Inkubacja trwa od 27 do 31 dni. Młode opuszczają gniazdo po 35–40 dniach.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Mewa siwa – mewa pospolita
- Mewa czarnogłowa
- Największy ssak na świecie – płetwal błękitny
- Naukowcy zadziwieni asymetrią galaktyk wokół Galaktyki Andromedy
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Yellow-legged_gull [dostęp: 01.07.2025]
Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Lmbuga. CC BY-SA 3.0.
