Mewa siwa, mewa pospolita (Larus canus) to średniej wielkości ptak z rodziny mewowatych, gnieżdżący się w chłodnych strefach umiarkowanych Palearktyki. Spotkać go można od Islandii i Szkocji aż po Kamczatkę na rosyjskim Dalekim Wschodzie. Większość ptaków migruje zimą na południe, docierając nad Morze Śródziemne, południowe rejony Morza Kaspijskiego oraz wody otaczające Chiny i Japonię. Populacje północno-zachodniej Europy pozostają częściowo osiadłe. Blisko spokrewniona mewa krótkodzioba była niegdyś często zaliczana do tego samego gatunku, znanego wówczas zbiorczo jako „mewa mewna”.
Taksonomia
Mewa pospolita została oficjalnie opisana w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Carla Linneusza w dziesiątym wydaniu jego dzieła „Systema Naturae”. Otrzymała wówczas obowiązującą dziś nazwę binominalną Larus canus. Linneusz wskazał Europę jako miejsce typowe występowania gatunku. Obecnie zawęża się je do Szwecji. Nazwa rodzajowa Larus pochodzi z łaciny. Oznacza morskiego ptaka, najprawdopodobniej mewę. Epitet gatunkowy canus również wywodzi się z łaciny i oznacza „szary”. Określenie „common gull”, czyli mewa pospolita, wprowadził Thomas Pennant w 1768 roku. Uznał gatunek za najliczniejszy w swoim rodzaju. Wcześniej John Ray używał nazwy „common sea-mall”.
Na Wyspach Brytyjskich istnieje wiele dawnych, regionalnych określeń gatunku, często bazujących na brzmieniach takich jak maa, mar czy mew. Angielskie słowo „mew” jest spokrewnione z niemieckim „möwe” oraz niderlandzkim „meeuw”. Ma onomatopeiczne pochodzenie. W rejonach Wielkiej Brytanii, gdzie zaznaczyły się wpływy nordyckie, pojawiają się formy maw lub sea-maw. W dawnej odmianie norfolskiej używano słowa mow. Z kolei słowo „gull” wywodzi się z języków celtyckich.
Podgatunki
Mewa siwa to w dużej mierze ptak wędrowny. W niektórych regionach występują jednak populacje częściowo koczownicze. Zamieszkuje rozległe obszary Eurazji, zwłaszcza jej północne rejony. Zasięg występowania różni się w zależności od podgatunku.
Mewa siwa nominatywna (Larus canus canus) zasiedla Islandię i Wyspy Brytyjskie, a następnie tereny dalej na wschód – przez Półwysep Skandynawski aż po Morze Białe. Zimuje w Europie, głównie nad Morzem Północnym, na zachodnich wybrzeżach kontynentu oraz nad Morzem Śródziemnym, a także w Afryce Północnej i na Bliskim Wschodzie, sięgając Zatoki Perskiej. W Europie rozszerzyła swój zasięg w głąb lądu, obejmując tereny Polski, Niemiec, Austrii, Francji czy Szwajcarii. Obecnie południowa granica jej występowania dochodzi do krawędzi Alp.
W Polsce mewa pospolita gnieździ się nielicznie i nierównomiernie. Spotkać ją można niemal na całym niżu. Największe krajowe skupisko, obejmujące nawet 80–85% populacji, znajduje się na wyspach w środkowym biegu Wisły. Ptaki licznie zimują także nad wybrzeżem Bałtyku. Przeloty obserwuje się w marcu i kwietniu oraz od sierpnia do listopada. Przez Europę Środkową przelatuje wówczas nawet 20% światowej populacji mewy siwej. Od połowy XX wieku gatunek coraz częściej pojawia się również w głębi lądu. Ciekawe wyniki przyniosły badania, które wykazały, że lęgi mewy siwej są bardziej udane nad sztucznymi zbiornikami przemysłowymi niż nad naturalnym nurtem Wisły.
Podgatunek Larus canus heinei występuje od Półwyspu Kanin i rejonów Moskwy na wschód aż po rzekę Lenę. Zimuje w Europie Południowo-Wschodniej oraz na azjatyckich wybrzeżach Morza Czarnego i Kaspijskiego, a także w Chinach i Japonii.
Mewa kamczacka (Larus canus camtschatschensis) zamieszkuje północno-wschodnią Syberię. Zimuje głównie w Japonii i we wschodnich Chinach.
Co istotne, do drugiej dekady XXI wieku za podgatunek mewy siwej uznawano północnoamerykańską mewę alaskańską (Larus brachyrhynchus).
Opis mewy pospolitej
Dorosłe mewy siwe osiągają długość ciała od 40 do 46 cm. Rozpiętość skrzydeł wynosi od 100 do 115 cm. Sprawia to, że są wyraźnie mniejsze od mew srebrzystych i nieco mniejsze od mew preriowych. Od tych ostatnich odróżnia je krótszy, smuklejszy dziób o bardziej zielonkawym odcieniu żółci, który w okresie lęgowym pozostaje jednolity, pozbawiony ciemnych znaków. Wierzch ciała jest szary, a spód biały. Nogi w sezonie lęgowym przybierają żółtą barwę, która w zimie blednie. Zimą głowa pokryta jest szarymi smugami. Na dziobie często pojawia się niewyraźna, ciemna przepaska w pobliżu końca. Charakterystyczne są czarne końcówki skrzydeł z dużymi, białymi „lusterkami” na zewnętrznych lotkach pierwotnych p9 i p10. Są one jednak mniejsze niż u mewy krótkodziobej.
Młode ptaki mają ciemne, brunatnoczarne wierzchy piór o łuskowatym wzorze oraz starannie zaznaczony rysunek na skrzydłach. Ich nogi są różowe. W drugim roku życia stopniowo przybierają szarawy odcień, zanim staną się żółte. Już w pierwszą zimę głowa i brzuch młodych osobników stają się białe. Pojawiają się delikatne smugi, a na grzbiecie wyrastają szare pióra. Mewy siwe osiągają pełną dojrzałość w trzecim roku życia. U podgatunku kamczackiego proces ten może trwać nawet do czterech lat. Ich głos to wysokie, „śmiejące się” okrzyki.
Zasięg występowania
Mewa siwa gnieździ się w północnej części Palearktyki. Spotkać ją można od Islandii na zachodzie aż po północno-wschodnią Syberię. To gatunek głównie wędrowny. Zimę spędza w Europie, nad Morzem Śródziemnym, Czarnym i Kaspijskim, a także w rejonie Zatoki Perskiej, Morza Ochockiego, Japonii, na Półwyspie Koreańskim oraz w południowo-wschodnich Chinach.
Wschodnie wybrzeża Kanady odwiedza zimą sporadycznie. Na północno-wschodnim wybrzeżu Stanów Zjednoczonych pojawia się wyjątkowo jako zabłąkany gość. Mewa kamczacka bywa czasami obserwowana w północno-zachodniej części Ameryki Północnej – głównie wiosną.
Mewa siwa – zachowanie
Mewa siwa przystępuje do lęgów najczęściej w koloniach. Zdarzają się też pary gniazdujące samotnie. Samce i samice budują wspólnie wyścielone gniazdo. Lokują je na ziemi lub na niewysokim drzewie w pobliżu wody albo na terenach podmokłych. Samica zazwyczaj składa trzy jaja. Czasem tylko jedno lub dwa. Wysiadywaniem zajmują się wspólnie oba dorosłe ptaki. Okres inkubacji trwa od 24 do 26 dni. Pisklęta są zagniazdownikami. Przez pewien czas pozostają w pobliżu gniazda, pod opieką obojga rodziców. Uzyskują zdolność lotu w wieku około 35 dni.
Podobnie jak większość mew, mewa siwa jest wszystkożerna. Potrafi zarówno polować na drobne ofiary, jak i żerować na odpadkach. Globalna populacja gatunku szacowana jest na około milion par. Zdecydowana większość z nich, bo nawet 80–90%, występuje w Europie. Dla porównania populacja blisko spokrewnionej mewy krótkodziobej na Alasce liczy jedynie około 10 tysięcy par.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Mewa czarnogłowa
- Mewa białogłowa
- Największa antylopa z Afryki – eland, kanna
- Wykopaliska potwierdzają zniszczenie Jerycha
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_gull [dostęp: 01.07.2025]
Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Charles J. Sharp. CC BY-SA 4.0.
