Mewa siodłata

Mewa siodłata (Larus marinus) to imponujący i agresywny drapieżnik, który nie stroni od rabunku czy żerowania na padlinie. Gniazduje na wybrzeżach i wyspach północnego Atlantyku. Spotkać ją można zarówno w Europie Północnej, jak i w północno-wschodniej części Ameryki Północnej. Podczas gdy południowe populacje są zazwyczaj osiadłe, osobniki lęgnące się w dalekiej północy – m.in. w północnej Norwegii czy północno-zachodniej Rosji – przemieszczają się zimą bardziej na południe. Nieliczne ptaki zapuszczają się także w głąb lądu. Docierają nad duże jeziora i zbiorniki retencyjne. Dorosłe mewy siodłate wyróżniają się białą głową, szyją i spodem ciała, ciemnymi, czarnoszarymi skrzydłami i grzbietem, różowymi nogami oraz żółtym dziobem z charakterystyczną czerwoną plamką.

Taksonomia

Mewa siodłata została opisana po raz pierwszy przez Karola Linneusza w słynnym, dziesiątym wydaniu „Systema Naturae” z 1758 roku. Do dziś zachowała swoją pierwotną nazwę naukową – Larus marinus.

Nazwa ta wywodzi się z łaciny. „Larus” odnosi się do mewy lub innego dużego ptaka morskiego, a „marinus” oznacza „morski”. Razem można to przetłumaczyć jako „mewa morska”. Co ciekawe, określenie to istniało jeszcze przed klasyfikacją linneuszowską. Wcześniej ptaka nazywano Larus ingens marinus za sprawą Karola Clusiusa.

Na Szetlandach funkcjonują lokalne nazwy mewy siodłatej, takie jak „swaabie” (pochodzące z języka Norn: „swartbak”, dosł. „czarny grzbiet”), a także „baagie” czy „baigie” (Norn: „bagi”, od staronordyckiego „bak”, czyli „grzbiet”). W XVII wieku Francis Willughby określał ją mianem „great black and white gull”, odnotowując, że na Wyspach Owczych znana była jako „swarth-back”.

Opis mewy siodłatej

Mewa siodłata to największa mewa świata. Rozmiarami znacznie przewyższa popularną mewą srebrzystą (Larus argentatus). Wielkością dorównuje jej jedynie mewa blada (Larus hyperboreus), a także gatunek Ichthyaetus ichthyaetus.

Długość ciała mewy siodłatej wynosi od 64 do 79 cm. Rozpiętość skrzydeł sięga imponujących 1,5–1,7 metra. Masa ciała jest mocno zróżnicowana. Waha się od 0,75 g do 2,3 kg. Badanie przeprowadzone w 2009 roku wykazało, że samce z północnego Atlantyku ważą średnio 1830 g, a samice 1488 g. Ptaki żerujące w rejonach obfitujących w ryby potrafią osiągać masę nawet 2,5 kg, przy średniej 1,96 kg. Choć zdarzył się przypadek wyjątkowo dużej mewy bladej, która przewyższyła wagą mewę siodłatą, zazwyczaj ten ostatni gatunek jest zdecydowanie masywniejszy. Mewa siodłata robi wrażenie potężnym, masywnym dziobem.

Standardowe wymiary obejmują dziób długości od 5,4 do 7,25 cm, skrzydło mierzące 44,5–53 cm oraz skok długości 6,6–8,8 cm.

Dorosła mewa siodłata jest łatwa do rozpoznania. Dlaczego? Żadna inna wielka mewa o czarnych skrzydłach nie występuje powszechnie na północnym Atlantyku. U pozostałych mew tego regionu grzbiet i skrzydła mają zwykle jaśniejszy odcień szarości, czasem wręcz pudrowoszary czy różowawy. U mewy siodłatej wierzch skrzydeł i grzbiet są ciemnoszare, niemal czarne, z wyraźnymi, kontrastowymi białymi „lusterkami” na końcach lotek. Nogi są różowawe, a dziób żółty lub żółtoróżowy z pomarańczową albo czerwoną plamką u nasady dolnej części. Mewa żółtonoga (Larus fuscus), choć również ciemnogrzbieta, jest wyraźnie mniejsza. Waży zazwyczaj około połowy tego, co mewa siodłata. Ma także żółtawe nogi i grzbiet w odcieniach od łupkowoszarego po brunatny, lecz nigdy tak ciemny jak u większego gatunku. Kilka podobnych, ciemnogrzbietych mew o dużych rozmiarach spotyka się w rejonie Pacyfiku czy w tropikach, jednak ich występowanie nie pokrywa się z zasięgiem mewy siodłatej. Należą do nich m.in. mewa ochocka (Larus schistisagus), mewa zachodnia (Larus occidentalis) czy mewa południowa (Larus dominicanus).

Młode mewy siodłate, które nie ukończyły jeszcze pierwszego roku życia, mają łuskowate, czarno-brązowe upierzenie na grzbiecie, głowę i spód ciała pokryte szarobrązowymi smugami oraz precyzyjnie zaznaczony wzór na skrzydłach. Twarz i kark są jaśniejsze, a lotki czarno-brązowe. Ogon młodych ptaków jest biały, u nasady pokryty zygzakowatymi prążkami i plamkami, a przy końcu widnieje nieregularny, czarniawy pas. Dziób ma brązowoczarny kolor z białawą końcówką. Nogi są ciemnoszaroniebieskie z różowawym odcieniem. W miarę dojrzewania młode ptaki stopniowo tracą szarobrązowy odcień na rzecz bardziej kontrastowego upierzenia. Dziób ciemnieje do czerni, a następnie znów jaśnieje. W trzecim roku życia młode przypominają dorosłe, choć ich upierzenie jest jeszcze bardziej prążkowane i „brudne”.

Mewy siodłate dojrzewają stosunkowo późno. Potrzebują co najmniej czterech lat, by osiągnąć pełną dorosłość. Oznacza to, że rozwój tego gatunku przebiega wolniej niż u większości innych dużych mew. Głos mewy siodłatej to głębokie, „śmiejące się” okrzyki kaa-ga-ga. Pierwszy dźwięk bywa wydłużony i przypomina nieco pomruki bydła. Jej głos jest zdecydowanie niższy niż u większości innych gatunków mew.

Zasięg występowania

Mewa siodłata gniazduje w strefie nadbrzeżnej, począwszy od krańców północno-zachodniej Rosji, przez znaczne obszary wybrzeży Skandynawii i Morza Bałtyckiego, aż po wybrzeża północno-zachodniej Francji, Wielkiej Brytanii i Irlandii. Po drugiej stronie północnego Atlantyku występuje na Islandii, Wyspach Owczych, południowej Grenlandii oraz na atlantyckich wybrzeżach Kanady i Stanów Zjednoczonych. Choć dawniej w Ameryce Północnej była głównie gościem nielęgowym na południe od Kanady, obecnie rozszerzyła zasięg. Zakłada kolonie w stanach Nowej Anglii, a nawet gniazduje tak daleko na południe jak Karolina Północna. Ptaki lęgnące się w surowszych warunkach klimatycznych migrują zimą na południe. Zimują na północnych wybrzeżach Europy. Spotkać je można od Bałtyku po południową Portugalię. Regularnie docierają także do wybrzeży Florydy w Ameryce Północnej. Zimując na Bałtyku, mewy siodłate zwykle trzymają się granicy lodu. Na północ od Wysp Alandzkich morze często zamarza całkowicie między Szwecją a Finlandią, zmuszając ptaki do migracji ku otwartym wodom. Sporadycznie gatunek zapuszcza się tak daleko na południe jak Karaiby, a nawet w okolice północnego wybrzeża Ameryki Południowej.

Mewa siodłata występuje w rozmaitych siedliskach nadbrzeżnych. Zamieszkuje tereny od skalistych i piaszczystych wybrzeży, poprzez ujścia rzek, aż po śródlądowe tereny podmokłe, takie jak jeziora, stawy, rzeki, mokre łąki czy wrzosowiska. Choć zapuszcza się w głąb lądu, zawsze pozostaje w zasięgu większych zbiorników wodnych. Obecnie jest częstym widokiem na wysypiskach śmieci, zarówno w rejonach przybrzeżnych, jak i stosunkowo daleko od morza. Chętnie korzysta też z terenów usypywanych z urobku pogłębiarek, które w amerykańskim stanie New Jersey stały się jej najczęściej wybieranym miejscem lęgowym. Gatunek gniazduje zazwyczaj w miejscach wolnych od drapieżników lądowych lub trudnodostępnych dla nich, takich jak porośnięte roślinnością wyspy, wydmy, płaskie skalne ostańce, dachy budynków, a czasem także krzewy na wyspach solniskowych. Zimą mewy siodłate często zapuszczają się daleko w morze, by tam żerować.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Mewa romańska
• Mewa siwa – mewa pospolita
• Ile pająk ma nóg? Zwierzęta, które kryją wiele tajemnic
• Czy Wszechświat się obraca?

Źródło:

1. https://en.wikipedia.org/wiki/Great_black-backed_gull [dostęp: 01.07.2025]

Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Lmbuga. CC BY-SA 2.5.