Gęś łabędzionosa (Anser cygnoides), znana też jako gęś garbonosa, gęś łabędziowa, gęś chińska, gęś gwinejska, gęś trąbiąca albo suchonos, jest gatunkiem dużego wędrownego ptaka należącego do rodziny kaczkowatych (Anatidae). Ptak zasiedla przede wszystkim Mongolię oraz północno-wschodnie Chiny. Spotyka się go także we wschodnich rejonach Rosji. Na zimę przenosi się zazwyczaj do wschodnich i centralnych Chin. Niektóre okazy migrują natomiast do Japonii, Korei, Kazachstanu, Laosu, Syberii, Tajwanu, Tajlandii albo Uzbekistanu. Na całym świecie istnieją liczne hodowle tego ptaka.
Taksonomia
Gęś łabędzią po raz pierwszy opisał Karol Linneusz. Jej charakterystykę umieścił w dziele Systema Naturae opublikowanym w 1758 roku. Badacz nazwał ptaka Anser cygnoid. Drugi człon przemianowano jednak na cygnoides (w poprzedniej dopatrzono się bowiem błędu ortograficznego). Ptaka zalicza się do opisanego w 1760 roku rodzaju Anser. W obrębie monotypowego gatunku nie wyróżnia się żadnych podgatunków.
Opis gęsi łabędzionosej
Gęś garbonosa dorasta zazwyczaj do około 94 cm długości. Jej masa ciała może natomiast przekraczać 3,5 kg. Samice zazwyczaj są mniejsze od samców. Rozpiętość skrzydeł dojrzałych ptaków zwykle wynosi od 160 do 185 cm.
Gęś chińska ma szaro-brązowy grzbiet z wyraźnie odcinającym się od niego bordowym karkiem. Skrzydła pokrywają czarne pióra. Sterówki są natomiast białe. U podstawy dzioba widać jasną cienką linię. Spód ciała umaszczony jest na jasno-brązowo. Kończyny zwierzęcia wyróżniają się pomarańczowym ubarwieniem. Młode ptaki mają bardziej jednolite upierzenie.
Ekologia
Gęś gwinejska występuje powszechnie na stepach i w rejonach górskich nieopodal rzek i jezior. W skład jej diety wchodzą rośliny wodne, trawy oraz turzyce. W zimie szuka pożywienia na równinach i polach uprawnych. Poza sezonem rozrodczym gęsi trąbiące grupują się w niewielkie stada. Co ciekawe – w przeciwieństwie do innych kaczkowatych – rzadko pływają w wodzie. Wolą przebywać na lądzie.
Okres lęgowy z reguły rozpoczyna się w kwietniu. Samice budują niewielkie gniazdo na ziemi. Jako materiał budulcowy służy im trawa, słoma siano oraz drobne gałązki. Tam składają od 5 do 6 jaj, których okres inkubacji trwa około miesiąca. Po wykluciu się piskląt starsze ptaki najczęściej grupują się w stada. To zwiększa bezpieczeństwo młodych i zapewnia im łatwiejszy dostęp do pożywienia. W przypadku ras hodowlanych nie wszystkie samice są skłonne do wysiadywania piskląt. Często pozostawiają też swoje potomstwo na pastwę losu.
Młode ptaki stają się zdolne do rozrodu po ukończeniu drugiego roku życia. Ptaki wyruszają na migrację w pierwszej dekadzie września. Na zimowiskach dochodzi do zmiany upierzenia.
Status ochrony gęsi garbonosej
Masowo organizowane polowania i utrata naturalnych siedlisk sprawiają, że liczba suchonosów systematycznie spada. Dlatego też Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje ten gatunek za zagrożony wyginięciem. Nie wiadomo dokładnie, ile ptaków liczą populacje pochodzące z Rosji i Mongolii. Szacuje się, że w Chinach w dolinie rzeki Jangcy zimuje około 60 000 osobników. Liczba ta może odpowiadać liczebności całej światowej populacji gęsi łabędzionosych
Gęś łabędzionosa – udomowienie
Przypuszcza się, że gęsi łabędzie zostały udomowione w Chinach w 1000 roku p.n.e. Masowa hodowla tych ptaków rozpoczęła się jednak w XVIII wieku. Wyhodowane na potrzeby człowieka rasy mają odmienny wygląd i temperament od swych dzikich kuzynów. U tych gęsi na dziobie widać charakterystyczny guzek. Typowa jest dla nich także wyprostowana postura.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Warzęcha różowa
- Trzmiel gajowy
- Co jedzą nietoperze w Polsce i na świecie?
- Barionyks
- Czy dinozaury żyły na zimnej Alasce?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Swan_goose [dostęp: 20.03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
