Jesiotr bałtycki (Acipenser oxyrinchus oxyrinchus) jest dużą rybą zaliczaną do rodziny jesiotrowatych (Acipenseridae) To jeden z dwóch podgatunków jesiotra ostronosego (Acipenser oxyrinchus) – drugim jest zasiedlający Zatokę Meksykańską Acipenser oxyrinchus desotoi.
Jesiotry bałtyckie zamieszkują przede wszystkim wschodnie rejony Ameryki Północnej. Zasięg ich naturalnego występowania rozciąga się od Nowego Brunszwiku w Kanadzie po wschodnie wybrzeże Florydy w Stanach Zjednoczonych. W Morzu Bałtyckim żyje natomiast izolowana populacja. Powstała ona dzięki sztucznemu wprowadzeniu tam jesiotrów.
Jesiotry bałtyckie niegdyś tworzyły bardzo liczne ławice. Na przestrzeni ostatnich lat ich liczebność uległa jednak drastycznemu spadkowi. Na ten stan rzeczy wpływ miały przede wszystkim nadmierne połowy, zanieczyszczenia wód oraz przeszkody na drodze do miejsc tarła (np. tamy). Wszystko to sprawia, że Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje jesiotra bałtyckiego za gatunek zagrożony wyginięciem. W niektórych naturalnych siedliskach ryby te faktycznie wymarły.
Wygląd fizyczny jesiotra bałtyckiego
Jesiotry bałtyckie odznaczają się dużymi rozmiarami ciała. Dojrzałe osobniki zwykle dorastają do około 1,8 do 2,4 m. Ich waga może natomiast wynosić około 140 kg. Ryby te zamiast łusek mają pięć rzędów kostnych płytek. Grzbiet ryby wyróżnia się ciemnoniebieskim lub oliwkowo-zielonym ubarwieniem. Brzuch zwierzęcia jest natomiast biały. Rybę cechuje relatywnie długi pysk (dłuższy niż u innych reprezentantów rodziny jesiotrowatych). Po jego bokach można zobaczyć cztery wąsy.
Cykl życiowy
Jesiotry zwykle stają się zdolne do rozrodu w wieku około 6 lat. Młodsze osobniki z reguły pozostają w wodach słonawo-słodkich, w których przyszły na świat. Na tym etapie życia zwykle mają około 1,5 metra długości. Po osiągnięciu dojrzałości płciowej migrują w górę rzek w celu odbycia tarła. Samice w ciągu jednego sezonu rozrodczego mogą złożyć nawet kilka milionów jaj. Po zakończeniu tarła osobniki płci żeńskiej zazwyczaj natychmiast podejmują wędrówkę powrotną. Samce natomiast przebywają jeszcze przez jakiś czas w górnym biegu rzeki. Później jednak także wracają do wód oceanicznych.
Jesiotry bałtyckie niekiedy wykazują skłonności do nagłego wyskakiwania w górę z wody. Nie do końca wiadomo, jaka jest przyczyna takiego zachowania. Przypuszcza się jednak, że jest ona naturalnym elementem komunikacji między przedstawicielami tego gatunku. Osobniki wyskakujące z wody najczęściej obserwuje się w czerwcu.
W skład diety dorosłych jesiotrów wchodzą skorupiaki, mięczaki oraz niewielkie ryby. Młode osobniki żywią się natomiast zooplanktonem, a także bezkręgowcami.
Historia gospodarcza
Niegdyś jesiotry bałtyckie nie znajdowały się w kręgu zainteresowania rybaków. Wręcz przeciwnie, uważano je za szkodliwe ryby, których przypadkowe złapanie mogło doprowadzić do uszkodzenia sieci. Później jednak zaczęto je łowić, nie tylko w celach konsumpcyjnych. Robiono to m.in. po to, aby pozyskać ich skórę używaną później przy wytwarzaniu odzieży i opraw książek. Ponadto ze złowionych ryb pobierano też galaretowatą substancję znajdującą zastosowanie przy produkcji m.in. kleju.
Jesiotr bałtycki – status ochrony
W 2012 roku jesiotr bałtycki znalazł się na liście zagrożonych gatunków prowadzonej przez National Oceanic and Atmospheric Administration Fisheries Service w ramach Ustawy o Zagrożonych Gatunkach (ESA). W 2015 roku zgłoszono obawy, że budowa mostu łączącego hrabstwo Rockland z hrabstwem Westchester w Nowym Jorku na rzece Hudson może doprowadzić do śmierci wielu ryb zaliczanych do tego gatunku..
Populacja bałtycka
Populacja jesiotra bałtyckiego w Morzu Bałtyckim jest bardzo mała. Ostatni znany okaz tej ryby w Bałtyku złapano w 1996 roku w pobliżu Muhumaa w Estonii. Jego długość wynosiła 2,9 m przy masie ciała około 136 kg. Ryba w momencie złowienia miała 50 lat.
W 2009 roku rozpoczął się niemiecko-polski projekt sztucznego wprowadzenia jesiotra do Bałtyku. Zgodnie z jego założeniami do Odry wypuszczono osobniki złowione wcześniej w kanadyjskiej rzece Saint John. Kilka lat później podobny projekt wdrożono na terenie Estonii.
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Atlantic_sturgeon [dostęp: 21.03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Duane Raver/U.S. Fish and Wildlife Service. Licencja: domena publiczna.
