Droździk, znany także jako drozd rdzawoboczny (Turdus iliacus) to ptak z rodziny drozdowatych (Turdidae). Występuje w Europie i strefie palearktycznej. Jest nieco mniejszy od blisko spokrewnionego z nim drozda śpiewaka, co pozwala łatwo odróżnić go w terenie.
Taksonomia i systematyka
Droździk po raz pierwszy został opisany przez Karola Linneusza w 1758 roku w 10. edycji jego dzieła Systema Naturae pod obowiązującą do dziś nazwą naukową. Angielska nazwa tego ptaka, „redwing”, nawiązuje do charakterystycznych czerwonawych plam na spodzie skrzydeł. Nie należy mylić go z północnoamerykańskim red-winged blackbird, który, choć nazywany czasem „redwingiem”, należy do rodziny kacykowatych, a nie drozdowatych. Łacińska nazwa droździka wywodzi się od słów turdus które oznacza „drozda” oraz ile – „bok”.
Rodzaj Turdus obejmuje około 65 gatunków średnich i dużych drozdów, które charakteryzują się zaokrąglonymi głowami, wydłużonymi, spiczastymi skrzydłami i melodyjnym śpiewem.
Wyróżnia się dwa podgatunki droździka:
- T. i. iliacus, podgatunek nominatywny opisany przez Linneusza. Gniazduje na kontynencie eurazjatyckim.
- T. i. coburni, opisany przez Richarda Bowdlera Sharpe’a w 1901 roku. Gniazduje na Islandii i Wyspach Owczych, a zimuje od zachodniej Szkocji i Irlandii po północną Hiszpanię. Jest ciemniejszy i nieco większy od formy nominatywnej.
Opis
Droździk osiąga długość ciała od 20 do 24 cm. Rozpiętość skrzydeł wynosi 33–34,5 cm, a masa sięga 50-75 g. Samce i samice są do siebie bardzo podobne. Mają jednolicie brązowy grzbiet oraz białe podbrzusze z ciemnobrązowymi plamami. Charakterystyczne cechy rozpoznawcze to czerwone boki ciała i spodnia część skrzydeł w tym samym kolorze, a także kremowobiały pasek nad okiem. Dorosłe osobniki pierzą się od czerwca do września. Powoduje to, że niektóre z nich zaczynają wymieniać lotki jeszcze w okresie karmienia piskląt.
Śpiew
Śpiew samców jest krótki i zawiera liczne powtórzenia oraz opadające frazy. W locie ptaki te wydają przeciągłe okrzyki. Co ciekawe, ich śpiew wykazuje wyraźne różnice dialektalne. Drozdy rdzawoboczne z tej samej populacji lokalnej często mają podobne wzorce śpiewu.
Śpiew droździka rozpoczyna się serią wstępnych fraz o malejącej lub rosnącej częstotliwości. Dźwięki te mogą być tonalne lub bardziej szorstkie, z modulacjami częstotliwości. Po wstępnych frazach często następuje szybszy i bardziej złożony fragment pieśni. To właśnie w tych wstępnych elementach występują różnice geograficzne. Granice obszarów dialektalnych mogą się zmieniać, ale w wiejskich i leśnych rejonach Norwegii średnia wielkość takiego obszaru wynosi 41,5 km².
Zasięg występowania
Droździk gniazduje w północnych regionach Europy oraz strefy palearktycznej. Spotkać go można od Islandii po północną Szkocję, a także na wschód przez Skandynawię, kraje bałtyckie, północną Polskę i Białoruś, aż po Rosję do około 165°E w Czukockim Okręgu Autonomicznym. W ostatnich latach gatunek nieznacznie rozszerzył swój zasięg. Na wschodzie Europy gniazduje już na północy Ukrainy. W południowej Grenlandii natomiast pojawił się w rejonie Qaqortoq w latach 1990–1991.
Na wyższych wysokościach droździk często ustępuje miejsca blisko spokrewnionemu z nimi płochaczowi halnemu.
Drozd rdzawoboczny jest ptakiem wędrownym. Zimuje w zachodniej, środkowej i południowej Europie, północno-zachodniej Afryce oraz południowo-zachodniej Azji – aż po północny Iran. Ptaki z zachodniej części areału lęgowego, szczególnie z południowo-zachodniej Norwegii, mogą być osiadłe. Z kolei te z najdalszych wschodnich krańców zasięgu przemierzają nawet 6 500–7 000 km, by dotrzeć na zimowiska.
Naukowcy zarejestrowali przypadki zalatywania droździków na północno-wschodnie wybrzeże Ameryki Północnej. Poza tym dwa osobniki zaobserwowano na wybrzeżu północno-zachodnim – jeden w stanie Waszyngton w 2005 roku, a drugi w Seward na Alasce w listopadzie 2011 roku.
Zachowanie i ekologia
Podczas migracji i zimowania droździki tworzą luźne stada liczące od 10 do nawet ponad 200 osobników. Zwykle żerują wspólnie z kwiczołami, kosami i szpakami, a czasem także z paszkotami, drozdami śpiewakami oraz płochaczami halnymi. W przeciwieństwie do drozda śpiewaka bardziej nomadyczne drozdy rdzawoboczne rzadko wracają regularnie do tych samych obszarów zimowania.
Migracja odbywa się od jesieni do wczesnej zimy. Ptaki najczęściej przemieszczają się nocą. W trakcie lotu często wydają charakterystyczne zawołania kontaktowe „tseep”, które słychać z dużej odległości.
Rozród
Droździk gniazduje w lasach iglastych, brzozowych oraz na tundrze. Gniazda buduje w krzewach lub na ziemi. Samica składa od czterech do sześciu jaj. Jaja mają wymiary około 2,6 x 1,9 cm. Ważą 4,6 g, z czego 5% stanowi skorupka. Pisklęta wykluwają się po 12–13 dniach. Gniazdo opuszczają po 12–15 dniach. Przez kolejne dwa tygodnie pozostają zależne od rodziców, którzy nadal je karmią i chronią.
Karmienie
Droździk jest wszystkożerny. Żywi się owadami i dżdżownicami. Jesienią i zimą jego dietę uzupełniają owoce, szczególnie jarzębiny (Sorbus aucuparia) i głogu (Crataegus monogyna). Dzięki temu może przetrwać trudniejsze warunki w okresie, gdy pokarm zwierzęcy jest mniej dostępny.
Pasożyty
Badania przeprowadzone przez rosyjskich naukowców wykazały, że wiele ptaków z gatunku kwiczołów, droździków i drozdów śpiewaków było nosicielami pasożytów z rodzaju Haemoproteus i Trypanosoma. Obecność tych pasożytów może wpływać na zdrowie i kondycję ptaków, szczególnie w okresach migracji i rozrodu.
Status i ochrona
Droździk ma rozległy zasięg występowania, szacowany na 10 milionów kilometrów kwadratowych. Jego populacja w Europie liczy od 26 do 40 milionów osobników. Europejska populacja stanowi około 40% światowej. Pozwala to oszacować globalną liczebność na 98–151 milionów ptaków. Gatunek ten zbliża się do progów spadku populacji określonych przez Czerwoną Listę IUCN (tj. spadek o ponad 30% w ciągu 10 lat lub trzech pokoleń). Dlatego też został zakwalifikowany jako bliski zagrożenia (NT). Na liczebność droździków negatywnie mogą wpływać zarówno surowe zimy, które powodują wysoką śmiertelność, jak i chłodne oraz mokre lata, ograniczające sukces lęgowy.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Borsuk europejski – borsuk – jaźwiec
- Bamboszur leśny
- Skąd się bierze godność człowieka?
- Czy grozi nam III wojna światowa? Cz. 1: Historia, teraźniejszość i prognozy
- Ubóstwo – pytania i odpowiedzi z Pisma Świętego
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Redwing [dostęp: 9.12.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Andreas Trepte. Licencja: CC BY-SA 2.5.
