Biegus kzywodzioby (Calidris ferruginea) jest gatunkiem niewielkiego ptaka zaliczanego do rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Ptak prowadzi wędrowny tryb życia. Kierunek jego tras migracyjnych wiedzie głównie do Afryki. Zimowiska przedstawicieli tego gatunku znajdują się również w Australii, Nowej Zelandii, a także w południowych i południowo-wschodnich rejonach Azji. Sporadycznie biegusy spotyka się w Ameryce Północnej.
Taksonomia
Pierwszy naukowy opis biegusa krzywodziobego pochodzi z 1763 roku. Jego autorem był duński przyrodnik Erik Pontoppidan. Badacz ten zaproponował dla ptaka binominalną nazwę Tringa ferrugineus. Później zwierzę przyporządkowano do rodzaju Erolia. Na dzień dzisiejszy biegusa krzywoodziobego zalicza się do rodzaju Calidris, który wprowadzono do światowej nomenklatury w 1804 roku.
Biegus krzywodzioby jest gatunkiem monotypowym, w obrębie którego nie wydziela się się żadnych podgatunków. Ptaka najbliższe pokrewieństwo łączy z biegusem brodźcowatym (Calidris himantopus). Biegus krzywodzioby może krzyżować się z innymi biegusami. W ten sposób powstają hybrydy Calidris × cooperi oraz „” Calidris × paramelanotos.
Opis biegusa krzywodziobego
Biegusy krzywodziobe z wyglądu przypominają biegusy zwyczajne. Do ich cech charakterystycznych należą jednak długa szyja i zakrzywiony dziób, a także zadek w kolorze białym. Ptaki te wyróżniają się relatywnie niewielkimi rozmiarami ciała. Dojrzałe osobniki zwykle osiągają długość od 18 do 23 cm przy rozpiętości skrzydeł na poziomie od 38 do 41 cm. Masa ciała tych zwierząt mieści się w przedziale od 44 do 117 g.
Przez większą część roku upierzenie grzbietu biegusów krzywodziobych pozostaje szare. Brzuch natomiast odznacza się jaśniejszym ubarwieniem. Na głowie widać biały łuk brwiowy ciągnący się od dzioba do okolic za oczami. Na sezon rozrodczy ptaki przybierają szatę godową. Dolne partie ciała zyskują intensywny, kasztanowy odcień. Na skrzydłach widać natomiast czarne, szare i ciemnoczerwone plamki. Młode ptaki można łatwo rozpoznać po szaro-brązowym grzbiecie, białym brzuchu oraz zlokalizowanej na piersi plamie w brzoskwiniowym kolorze.
Występowanie i siedlisko
Miejsca lęgowe biegusów krzywodziobych znajdują się w Arktycznej Syberii, od Półwyspu Jamalskiego po Zatokę Koluczyńską. Ptaki w okresie rozrodczym zasiedlają głównie tundrę. Lubią przebywać na wybrzeżach rzek oraz jezior. Można je także spotkać na podmokłych łąkach i bagnach. Zimowiska biegusów rozciągają się w obszarze od Afryki Subsaharyjskiej poprzez Bliski Wschód aż do południowych rejonów Azji i Australii. W chłodniejszych miesiącach ptaki te najczęściej przebywają na plażach, słonych mokradłach i przybrzeżnych równinach błotnych.
Zachowanie
Biegusy krzywodziobe wyróżnia przyjazny stosunek do innych ptaków. Często łączą się one w jedne stada z biegusami zwyczajnymi. Choć ich gniazda spotyka się głównie na wschodnich obszarach, ptaki te często widuje się także w zachodniej Europie. Jest to spowodowane kierunkiem ich tras migracyjnych. Biegusy krzywodziobe zwykle dożywają wieku od 3 do 5 lat. Zdarzają się jednak także znacznie starsze osobniki.
Lęg
Sezon rozrodczy u biegusów krzywodziobych przypada na okres od czerwca do końca sierpnia. Samce w celu przypodobania się partnerkom wykonują charakterystyczne pokazy w locie. Gniazda ptaków zwykle zlokalizowane są w pobliżu bagien lub stawów. Samice składają jaja w jednodniowych odstępach. W jednym gnieździe zwykle jest ich od 3 do 8. Wysiadywaniem jaj zajmuje się wyłącznie matka. Inkubacja trwa około 3 tygodni. Następnie samica dostarcza pokarm swojemu potomstwu. Robi to przez mniej więcej 16 dni. Po upływie tego czasu młode stają się zdolne do opuszczenia gniazda.
Naturalnymi sprzymierzeńcami biegusów krzywodziobych są lemingi zamieszkujące tereny w pobliżu miejsc lęgowych tych ptaków. Duża liczba lemingów w okolicy w praktyce zmniejsza prawdopodobieństwo stania się przez pisklęta ofiarami lisów arktycznych i innych drapieżników. Bezpieczeństwu młodych sprzyja też wspólne gniazdowanie na jednym terenie kilku bądź kilkunastu samic.
Biegus krzywodzioby – żywienie
Biegus krzywodzioby najczęściej szuka pożywienia w błocie na bagnach. Do jego ulubionych przysmaków należą owady i ich larwy oraz poczwarki. Ptaki chętnie jedzą także małże, skorupiaki, ślimaki oraz pijawki. W zlokalizowaniu potencjalnych ofiar pomaga im doskonały wzrok. Biegusy sporadycznie zadowalają się pokarmem roślinnym.
Status
Następujące na przestrzeni ostatnich lat globalne ocieplenie przyczynia się do systematycznego zmniejszania się liczebności biegusów krzywodziobych. Trendy te zauważono zarówno w Afryce, jak i Australii. Notowany regularny spadek liczebności biegusów sprawił, że obecnie gatunek ten jest klasyfikowany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) jako narażony na wyginięcie. Biegusy krzywodziobe obejmują też zapisy postanowień zawartych w Porozumieniu w sprawie Ochrony Afrykańsko-Eurazjatyckich Wędrownych Ptaków Wodnych (AEWA).
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Trzmiel gajowy
- Świnionos malutki – ryjkonos malutki
- Ciąża słonia – ile trwa, jak przebiega i inne ciekawostki
- Argentynozaur
- Neandertalczycy i ludzie współcześni w jednym grobie?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Curlew_sandpiper [dostęp: 20,03.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Imran Shah. Licencja: CC BY-SA 2.0.
