Modliszka gwinejska (Sphodromantis gastrica) to drapieżny owad pochodzący z Afryki. Występuje m.in. w RPA, Namibii, Botswanie, Zimbabwe, Zambii, Demokratycznej Republice Konga oraz we wschodniej części kontynentu afrykańskiego.
Modliszka gwinejska osiąga długość ciała od 65 do 11 milimetrów. Jej dieta jest niezwykle zróżnicowana. Owad poluje praktycznie na każdą zdobycz, którą jest w stanie obezwładnić. To właśnie adaptacyjna strategia żywieniowa sprawia, że tak dobrze radzi sobie w różnych środowiskach. Średnia długość życia wynosi około 332 dni. Samice żyją zazwyczaj dłużej niż samce. Mimo drapieżnego charakteru i odporności na warunki zewnętrzne jedynie 41,8% osobników dożywa dorosłości.
W przeszłości gatunek był klasyfikowany jako Hierodula bicarinata (Saussure, 1869) oraz Sphodromantis guttata (Giglio-Tos, 1907). Świadczy to o burzliwej historii taksonomicznej i stale aktualizowanej wiedzy entomologicznej.
Biologia
Modliszki gwinejskie to jedne z licznych afrykańskich gatunków modliszek, które na pierwszy rzut oka trudno od siebie odróżnić. Sylwetką przypominają znane z polskich łąk modliszki zwyczajne. Należą jednak do rodzaju Sphodromantis, którego przedstawiciele wyróżniają się większymi rozmiarami i masywną budową ciała. To właśnie wygląd, w połączeniu z drapieżnym trybem życia, czyni z nich skutecznych myśliwych w świecie owadów.
Wygląd modliszki gwinejskiej
Modliszka gwinejska zachowuje typową dla modliszek morfologię – z trójkątną, ruchliwą głową i pierwszą parą odnóży przekształconą w silne narządy chwytne, służące do polowania. Ubarwienie gatunku jest bardzo zmienne. Spotkać można osobniki jaskrawozielone, oliwkowe, a także brązowawe. Choć kolor jest zazwyczaj jednolity, niektóre owady mają różowawe lub żółtawe boki odwłoka, a u części pojawiają się białe plamki u nasady drugiej pary skrzydeł. Długość ciała dorosłej modliszki gwinejskiej sięga od 5 do nawet 11 centymetrów. Gatunek ten, podobnie jak inne modliszki, cechuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samice są większe i mają masywniejszy, rozdęty odwłok. Samce pozostają smuklejsze i lżejsze.
Rozmiar
Samice modliszki gwinejskiej imponują rozmiarami. Dorastają nawet do 9–11 centymetrów długości. Samce są znacznie mniejsze i smuklejsze. Zwykle osiągają od 5 do 8 centymetrów.
Występowanie
Modliszka gwinejska, wbrew nazwie, nie jest związana z Gwineą. Występuje głównie w południowej i wschodniej Afryce, gdzie należy do najpospolitszych gatunków modliszek. Doskonale odnajduje się w różnych środowiskach – od drzew i zarośli po parki, ogrody i tereny zurbanizowane. Dobrze znosi obecność człowieka.
Pokarm
Modliszka gwinejska, podobnie jak inne przedstawicielki rzędu, to bezwzględny drapieżnik. Poluje z zasadzki, wykorzystując doskonały kamuflaż i cierpliwość. Jej ofiarami padają głównie mniejsze owady, które chwyta przednimi odnóżami. Szczególnie ważnym elementem diety są gąsienice motyli – łatwe do upolowania i bogate w składniki odżywcze. W wielu siedliskach stanowią jedno z najbardziej dostępnych źródeł pokarmu.
Modliszka gwinejska – rozród
Modliszka gwinejska, podobnie jak wszystkie modliszki, przechodzi przeobrażenie niezupełne. Oznacza to, że larwa już od pierwszych dni życia przypomina postać dorosłą. Pozbawiona jest jedynie skrzydeł i zdolności rozrodczych. Dopiero ostatnia wylinka przekształca ją w dojrzałego osobnika. Rozród wiąże się z ryzykiem. Dla samca kopulacja może zakończyć się śmiercią, jeśli żarłoczna samica zdecyduje się potraktować partnera jako dodatkowe źródło białka.
Zapłodniona samica regularnie składa kokony jajowe, tzw. ooteki. Mają one kształt łódeczkowaty. Mierzą kilka centymetrów długości. Przyklejone do gałązek lub liści, zawierają kilkadziesiąt, a czasem nawet kilkaset pionowych komór, w których rozwijają się jaja. W warunkach hodowlanych po około pięciu tygodniach z ootek wykluwają się małe, bezskrzydłe nimfy. Już na tym etapie wykazują drapieżne zachowania. Polują na drobne owady, a niekiedy również na rodzeństwo. W naturze dokładny czas inkubacji może się różnić w zależności od regionu i warunków środowiskowych. Nie ma jednej, ujednoliconej wartości dla całego zasięgu występowania gatunku.
Cykl życia
Samica modliszki gwinejskiej osiąga postać dorosłą (imago) po ósmej wylince. Samiec – po dziewiątej. Proces ten trwa około 3–4 miesiące, w zależności od warunków środowiskowych. Skrzydła pojawiają się dopiero po ostatniej wylince. Choć samice są w nie wyposażone, ich zdolność do lotu jest ograniczona przez ciężki, masywny odwłok. Po przeobrażeniu samice mogą żyć jeszcze nawet pół roku. Samce zwykle dożywają 3–4 miesiące. Różnice w długości życia między płciami wiążą się zarówno z fizjologią, jak i ryzykiem związanym z rozrodem.
Hodowla
Ze względu na niewielkie rozmiary młode modliszki gwinejskie najlepiej umieszczać pojedynczo w małych pojemnikach. Usprawnia to m.in. karmienie. Po 3–4 wylince, gdy owady nieco podrosną, można przenieść je do większych pojemników. Gdy osiągną 6.–7. stadium larwalne, warto umieścić modliszki w docelowym terrarium o wymiarach co najmniej 20×20 cm (długość × szerokość) i wysokości minimum 30 cm. Zbyt mała przestrzeń może uniemożliwić prawidłowe przejście ostatniej wylinki – tzw. imaginalnej – która wymaga odpowiedniej wysokości do zawieszenia się i bezpiecznego przeobrażenia w postać dorosłą.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Krzyżak łąkowy
- Kur diabeł
- Czy sójka odlatuje na zimę z Polski? Poznaj odpowiedź!
- Przyszłość religii – cz. 2: Widmo apokalipsy
Źródło:
- https://en.wikipedia.org/wiki/Sphodromantis_gastrica [dostęp: 15.06.2025]
- https://www.ekologia.pl/zwierzeta/modliszka-gwinejska [dostęp: 15.06.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Bernard DUPONT. CC BY-SA 2.0.
