Mówi się, że piękno to kwestia gustu. Twierdzenie to dotyczy nie tylko naszego subiektywnego postrzegania innych ludzi. Nierzadko odnosi się także do świata przyrody, zwłaszcza królestwa fauny. Są jednak takie zwierzęta, które mało kto nazwałby pięknymi (zwłaszcza w tradycyjnym rozumieniu tego słowa). Szpetny wygląd nie przekreśla jednak ich wartości w oczach Stwórcy. W Księdze Rodzaju czytamy bowiem: Bóg uczynił różne rodzaje dzikich zwierząt, bydła i wszelkich zwierząt pełzających po ziemi. I widział Bóg, że były dobre (Rdz 1, 25). Poznaj wybrane zwierzaki, które z powodzeniem mogłyby ubiegać się o tytuł miss albo mistera brzydoty!
Blobfish – galaretowata ryba ze skwaszoną miną
Nasze zestawienie niezbyt urodziwych zwierzaków otwiera przedstawiciel gatunku Psychrolutes marcidus. Zasiedla on wody oceaniczne w strefie przybrzeżnej południowo-wschodniej Australii i Tasmanii. Ryba zwana potocznie blobfish jakiś czas temu została wybrana na maskotkę Towarzystwa Ochrony Brzydkich Zwierząt1. Zaszczyt ten zawdzięcza swojemu specyficznemu wyglądowi. Mięśnie tego zwierzęcia mają bowiem galaretowatą strukturę. Ciało ryby po wyjęciu z wody błyskawicznie zatem puchnie, a jej pyszczek zaczyna przypominać ludzką twarz ze skrzywioną miną2.
Warto jednak wiedzieć, że osobniki przebywające w swoim naturalnym środowisku prezentują się dość przyzwoicie. Miękkie ciało o nieco większej niż woda gęstości pozwala Psychrolutes marcidus swobodnie pływać po dnie oceanu. Cecha ta jest szczególnie istotna, jeśli wziąć pod uwagę fakt, że blobfish najczęściej przebywa na głębokości od 600 do 1200 metrów pod poziomem morza. W tym rejonie ciśnienie atmosferyczne przekracza kilkudziesięciokrotnie to panujące na powierzchni wody3.
Rekin chochlik – ryba z długim dziobem
W środowisku wodnym występują także inne zwierzęta, którym daleko do klasycznych kanonów piękności. Jednym z nich jest rekin chochlik (Mitsukurina owstoni). Ryba zamieszkująca wody Oceanu Spokojnego w pobliżu Australii i Japonii oraz Zatokę Meksykańską na Oceanie Atlantyckim najchętniej przebywa na głębokości około 250 metrów pod poziomem morza4.
Zwierzę wyróżnia charakterystyczny wygląd, który na długo pozostaje w pamięci obserwatora. Rekin z długim dziobem i wysuwanymi szczękami wyposażonymi w wąskie i ostre zęby robi piorunujące wrażenie. Przez półprzezroczystą skórę doskonale widać siatkę naczyń krwionośnych. To sprawia, że ryba odznacza się szaro-różowym lub szaro-białym umaszczeniem. Martwe osobniki z czasem zupełnie szarzeją lub brązowieją. Z tym drugim procesem mamy do czynienia wówczas, gdy zwłoki rekina są przechowywane w alkoholu albo formalinie5.
Golec piaskowy – bezwłosy gryzoń o bladej skórze
Myszy i szczury zazwyczaj nie są uważane przez ludzi za ładne zwierzątka. Jest jednak jeden gryzoń, który bije wymienione ssaki na głowę pod względem szpetoty. To golec piaskowy (Heterocephalus glaber). Żyjące na pustynnych obszarach wschodniej Afryki zwierzę w praktyce rzadko ma do czynienia z człowiekiem. Najczęściej przebywa bowiem pod ziemią w przygotowanych przez siebie systemach korytarzy6.
W fizjonomii tego gryzonia uwagę zwracają przede wszystkim pokaźne mięśnie szczęk. Spod nozdrzy wystają dwa długie zęby. Małe świńskie oczka wyposażone są w osłony z grubych powiek z drobnymi rzęsami. Wspomniane organy pełnią jednak niezbyt znaczącą funkcję w życiu golca, który jest całkowicie ślepy. Cienka, pomarszczona i niemal zupełnie pozbawiona włosów skóra także na ogół nie dodaje uroku zwierzęciu. Co ciekawe, nie zawiera ona neuroprzekaźników bólu. W praktyce oznacza to, że golec piaskowy nie odczuwa dyskomfortu związanego z ewentualnymi otarciami czy skaleczeniami7.
Nosacz sundajski – król internetowych memów
W zestawieniu najbrzydszych przedstawicieli świata fauny nie mogło zabraknąć doskonale znanej wszystkim internautom małpy. Zwierzę występujące w internetowych memach jako typowy Polak „Janusz”, zwany też „somsiadem”, to nosacz sundajski (Proboscis monkey). Mieszkańca azjatyckiej wyspy Borneo łatwo rozpoznać nie tylko po nieco wystającym brzuszku, ale przede wszystkim po wydatnym, rozszerzającym się ku dołowi nosie w kształcie ogórka. Ten element małpiej fizjonomii zazwyczaj nie znajduje uznania wśród ludzi. Jednak w oczach samic nosaczy dysponujących niewielkimi, zadartymi ku górze noskami, świadczy on o atrakcyjności potencjalnego partnera8.
Samiec obdarzony ogromnym narządem węchu na ogół ma duże szanse na przekazanie swoich genów potomstwu. Dlatego z reguły jest w stanie bez problemu znieść drobne niedogodności związane z posiadaniem tak dużego organu w pobliżu jamy ustnej. W trakcie konsumowania posiłku po prostu odsuwa nos na bok9.
Żaba purpurowa – wyjątkowo brzydki płaz
Żaby zazwyczaj nie grzeszą urodą. Wielu ludzi ich widok napawa obrzydzeniem. Dotyczy to w szczególności jednej przedstawicielki tej grupy płazów, która – co ciekawe – z wyglądu nie przypomina w ogóle żaby. Wspomniane stworzenie określamy mianem żaby purpurowej (Nasikabatrachus sahyadrensis). Żyjący na Półwyspie Indyjskim płaz przywodzi na myśl bliżej nieokreśloną, napompowaną do niebotycznych rozmiarów istotę. Niewielka, zwieńczona spiczastym ryjkiem głowa zasadniczo zlewa się w całość zresztą przysadzistego ciała10.
Rozszerzające się nieco na zewnątrz kończyny przednie i tylne umożliwiają zwierzęciu sprawne rycie w glebie. Ta umiejętność okazuje się bardzo istotna dla żab purpurowych z uwagi na ich specyficzny tryb życia. W odróżnieniu od większości bezogoniastych płazów zasiedlających środowiska wodne, ich fioletowe kuzynki przez większość życia przebywają pod ziemią, gdzie żerują i odpoczywają. Na powierzchnię wychodzą tylko raz w roku. Robią to po to, aby odbyć gody11.
Marabut afrykański – szpetny krewny bociana
Wśród wszystkich gniazdujących w Polsce ptaków największą estymą darzymy bociany. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę z tego, że urocze skądinąd boćki mają w rodzinie znacznie mniej urodziwych pobratymców. To zamieszkujące Afrykę marabuty (Leptoptilos crumenifer). Te prowadzące osiadły tryb życia ptaki wyróżniają się przede wszystkim nagą, pozbawioną upierzenia, głową i szyją z charakterystycznym wydłużonym fałdem skórnym na przedzie. W okolicach oczu i dzioba widać brzydkie, ciemne plamy wyglądające jak zaschnięte strupy. Ptaka szpecą też rzadkie, miękkie pióra pokrywające czubek głowy12.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Jakie są największe żółwie na świecie?
- Gatunki antylopy – zobacz ciekawostki o tych zwierzętach
- Dinozaury z długą szyją – diplodok i brachiozaur
- Ewolucja ptaków popadła w tarapaty…
- Fukuipteryx prima – ptak, który podciął skrzydła naukowcom
Przypisy
1. Najbrzydsze zwierzęta na świecie, Ekologia.pl, https://www.ekologia.pl/srodowisko/najbrzydsze-zwierzeta-na-swiecie/ [dostęp: 07.03.2025].
2. Psychrolutes marcidus, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Psychrolutes_marcidus [dostęp: 07.03.2025].
3. Najbrzydsze zwierzęta na świecie, Ekologia.pl, dz. cyt.
4. D. Siemion, 10 najbrzydszych zwierząt świata. Niektóre cię przerażą, inne może nawet rozczulą, KlubZwierzaki, 21.09.2023, https://klubzwierzaki.pl/511972,10-najbrzydszych-zwierzat-swiata [dostęp: 07.03.2025].
5. Mitsukurina, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Mitsukurina [dostęp: 07.03.2025].
6. B. Żukowska, Wybraliśmy miss szpetoty! Zobacz zwierzęta świata o oryginalnej urodzie, National Geographic, 21.04.2021, https://www.national-geographic.pl/przyroda/wybralismy-miss-szpetoty-zobacz-najbrzydsze-zwierzeta-swiata-galeria/ [dostęp: 07.03.2025].
7. Golec piaskowy, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Golec_piaskowy [dostęp: 07.03.2021].
8. M. Karbarczyk, 8 najbrzydszych zwierząt świata. Czy naprawdę zasłużyły na to miano?, Chillizet, 21.04.2024, https://www.chillizet.pl/zwierzeta/8-najbrzydszych-zwierzat-swiata-czy-naprawde-zasluzyly-na-to-miano [dostęp: 07.03.2025].
9. Najbrzydsze zwierzęta na świecie, Ekologia.pl, dz. cyt.
10. Nasikabatrachus sahyadrensis, Wikipedia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Nasikabatrachus_sahyadrensis [dostęp: 07.03.2025].
11. Tamże.
12. B. Żukowska, Wybraliśmy miss szpetoty! Zobacz zwierzęta świata o oryginalnej urodzie, dz, cyt.
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
