Jakie jest najwyższe drzewo na świecie?

I wyrośnie różdżka z pnia Jessego, wypuści się odrośl z jego korzeni. I spocznie na niej Duch Pański, duch mądrości i rozumu, duch rady i męstwa, duch wiedzy i bojaźni Pańskiej (Biblia Tysiąclecia, Księga Izajasza 11,1-2).

Rośnie z dala od ludzkich osiedli, ukryte w gęstwinie kalifornijskiego lasu deszczowego, gdzie powietrze przesycone jest wilgocią, a promienie słońca ledwo przeciskają się przez splątane korony drzew. Ten olbrzym nie stoi na piedestale, nie znajduje się w centrum uwagi, a mimo to od lat nie ma sobie równych. Cichy rekordzista, który zyskał status legendy – zarówno wśród naukowców, jak i miłośników dzikiej przyrody.

To nie jest drzewo, które można przypadkiem dostrzec przy szlaku. Ma swoje imię, sięga niemal 116 metrów wysokości i wciąż rośnie. Jak się nazywa? Kiedy zostało odkryte? I dlaczego jego dokładna lokalizacja owiana jest tajemnicą, znaną tylko nielicznym? W epoce satelitarnych map i cyfrowych przewodników ten gigant wciąż zachowuje coś, co dla większości z nas stało się już odległym wspomnieniem – dziką, pierwotną samotność.

Najwyższe drzewo na świecie: Hyperion. Zielony olbrzym, którego lepiej nie szukać

Gdy w 2006 roku dwaj amerykańscy przyrodnicy, Chris Atkins i Michael Taylor, natknęli się w Parku Narodowym Redwood na wyjątkowo strzelisty okaz sekwoi wieczniezielonej (Sequoia sempervirens), nawet nie przypuszczali, że właśnie odkryli żywą legendę. Nazwana Hyperionem – na cześć tytana z mitologii greckiej – osiąga dziś 116,07 metra wysokości. Czyni ją to najwyższym drzewem na świecie. Pień u podstawy mierzy niemal pięć metrów średnicy, a suchą masę nadziemną szacuje się na ponad 200 ton. Rośnie na pochyłym zboczu, co tylko potęguje wrażenie monumentalnej sylwetki. Najbardziej zdumiewa fakt, że aż 96% okolicznych drzew zostało wyciętych dekady temu. Hyperion przetrwał tam, gdzie niemal wszystko inne zniknęło¹.

Choć Hyperion przez lata przyciągał turystów jak magnes, dziś jego lokalizacja jest ściśle strzeżoną tajemnicą. Powód? Zbyt wielu ciekawskich opuszczało wyznaczone szlaki, zostawiając po sobie śmieci, zadeptując runo leśne i naruszając system korzeniowy sekwoi, który sięga jedynie czterech metrów w głąb ziemi.  

To miało wpływ na roślinność i potencjalnie na system korzeniowy samego drzewa, które ludzie przychodzą tam podziwiać – mówił w rozmowie z SFGate Leonel Arguello, szef działu zasobów naturalnych Parku Narodowego Redwood. Jak dodał, w okolicy zaczęto znajdować śmieci, a nawet ludzkie odchody. To nie jest dobra sytuacja – podkreślił².

Narodowy Park Redwood wprowadził więc całkowity zakaz zbliżania się do Hyperiona. Każdy, kto próbuje przedrzeć się przez zarośla, by dotrzeć do ukrytej sekwoi, musi liczyć się z mandatem w wysokości 5000 dolarów lub karą nawet sześciu miesięcy pozbawienia wolności. Strażnicy parku nie mają wątpliwości: nie ma sensu ryzykować. Zwyczajnie się to nie opłaca. Z poziomu ziemi Hyperion nie robi oszałamiającego wrażenia. Jego pień jest smukły i skromny, niemal niepozorny. O wiele bardziej widowiskowy obraz rozciąga się z miejsc, gdzie rosną niższe, ale potężniejsze sekwoje – te, które bez trudu zachwycają od pierwszego spojrzenia. 

Widok Hyperiona nie dorównuje jego sławie – czytamy w oficjalnym oświadczeniu NPS.

Najwyższe drzewo w Europie – rekordzista z Portugalii. Ale gdzie dokładnie rośnie?

Na zboczu doliny Vale de Canas nieopodal Coimbry rośnie drzewo, które zasłużyło na miano europejskiego giganta. Karri Knight, bo o nim mowa, to imponujący okaz Eucalyptus diversicolor, czyli eukaliptusa różnobarwnego. Posadzony prawdopodobnie około 1895 roku nie tylko przetrwał ponad sto lat dynamicznych zmian krajobrazu, ale ocalał również z pożarów w 2005 roku, które spopieliły większość otaczającego go lasu. Dziś, mierząc dokładnie 72,9 metra wysokości, jest najwyżej rosnącym drzewem na kontynencie. Potwierdziły to precyzyjne pomiary wykonane metodą klasycznej wspinaczki drzewnej i przeprowadzone z inicjatywy Uniwersytetu w Coimbrze³.

Tradycyjne techniki pozwoliły nie tylko na dokładne określenie wysokości drzewa, ale także na ocenę jego stanu zdrowia. Co takiego się okazało? Ten gigant wciąż rośnie. Karri Knight wyróżnia się smukłą, prostą sylwetką, typową dla gatunku karri, który w warunkach naturalnych potrafi osiągać nawet ponad 80 metrów. Choć eukaliptusy nie są rodzimym elementem europejskiego krajobrazu, a ich obecność bywa kontrowersyjna, ten konkretny okaz stał się symbolem nie tylko siły przyrody, ale też cennym obiektem badań dendrologicznych oraz miejscem niezwykłych wypraw arborystycznych⁴.

Eukaliptus różnobarwny pochodzi z Australii Zachodniej. Do Europu został sprowadzony w XIX wieku – głównie jako drzewo użytkowe. Szybko rośnie, dobrze znosi ubogie gleby, a jego drewno znajduje szerokie zastosowanie w przemyśle. W Portugalii przyjął się wyjątkowo dobrze, zwłaszcza w łagodnym, wilgotnym klimacie atlantyckiego wybrzeża. Choć w innych częściach Europy eukaliptusy nie osiągają aż takich rozmiarów, właśnie w Vale de Canas stworzyły swoisty mikrolas olbrzymów⁵. 

Najwyższe drzewo w Polsce. Helena – rekordzistka z Gór Bardzkich

Najwyższe drzewo w Polsce nie rośnie ani w dzikich ostępach Bieszczadów, ani w cienistych reglowych lasach Tatr, lecz w Górach Bardzkich. Dokładnie na terenie Nadleśnictwa Bardo w Sudetach. To właśnie tam, wśród imponujących, choć nieco zapomnianych stoków, odnaleziono okaz daglezji zielonej (Pseudotsuga menziesii). Ma około 120 lat i mierzy dokładnie 59,40 metra. To tyle, ile przeciętny dwudziestopiętrowy wieżowiec. Obwód pnia na wysokości pierśnicy (130 cm nad ziemią) wynosi 349 cm. Rozpiętość korony sięga 12 metrów. Nic dziwnego, że drzewo zyskało własne imię – Helena⁶.

Choć daglezja pochodzi z Ameryki Północnej, to w Polsce zadomowiła się już na dobre. Jej niezwykły zapach – cytrynowy aromat uwalniany po roztarciu igieł – oraz imponujący wzrost sprawiły, że szybko zyskała uznanie leśników. W naturalnym środowisku osiąga nawet 100 metrów wysokości i żyje kilkaset lat⁷.

Daglezja zielona, znana także pod nazwami jedlica zielona lub jedlica Douglasa, to gatunek introdukowany w naszym kraju, a jej ojczyzną jest Ameryka Północna. W swojej ojczyźnie osiąga wysokość ponad 100 m i dożywa kilkuset lat. Charakterystyczne dla daglezji jest to, że gdy rozetrzemy w palcach igły daglezji, poczujemy świeży, cytrynowy zapach – czytamy na stronie Lasów Państwowych⁸.

Odkrycie najwyższego drzewa w Polsce możliwe było dzięki Krajowej Mapie Koron Drzew. To cyfrowe narzędzie opracowane przez firmę MGGP Aero z Tarnowa we współpracy z naukowcami. Analiza danych z lotniczego skanowania laserowego (LIDAR) pozwoliła wskazać potencjalnego rekordzistę. Okaz został odnaleziony i zmierzony, a wspinaczkowy pomiar wykonano tradycyjną metodą. Arboryści dotarli na sam czubek daglezji zielonej, gdzie Marcin Kilańczyk umieścił miarkę. Na podstawie czterech precyzyjnych odczytów wyliczono średnią – 59,40 metra⁹. 

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Czy sójka odlatuje na zimę? Zimowe zwyczaje ptaków!
• Najstarsze drzewa na świecie
• Sztuczna inteligencja – czy doprowadzi do końca świata?
• Najstarsze drzewa i datowanie metodą radiowęglową
• Cywilizacje pozaziemskie, które (podobno) odwiedzają nas

Przypisy

1. Tallest tree living, Guiness World Record, https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/tallest-tree-living, [dostęp: 19.04.2025].
2. M. Enking, The World’s Tallest Tree Is Officially Off-Limits, 2.08.2022, Smithsonian Magazine, https://www.smithsonianmag.com/smart-news/the-worlds-tallest-tree-is-officially-off-limits-180980509/, [dostęp: 19.04.2025].
3. M. McGuire, The eucalypt invasion of Portugal, czerwiec 2023, The Monthly, https://www.themonthly.com.au/issue/2013/june/1370181600/michaela-mcguire/eucalypt-invasion-portugal#mtr, [dostęp: 19.04.2025].
4. Europe’s tallest tries, Sylvana Alta, https://www.sylvanaalta.com/europes-tallest-tree/,  [dostęp: 19.04.2025].
5. P. Greenfield, Eucalyptus plantations are expanding – and being blamed for devastation, 24.11.2024, The Guardian, https://www.theguardian.com/environment/2023/nov/24/eucalyptus-plantations-are-expanding-and-being-blamed-for-devastation-pedrogao-grande-aoe, [dostęp: 19.04.2025].
6. Najwyższe drzewo w Polsce rośnie w Sudetach, 25.10.2021, Lasy Państwowe, https://www.lasy.gov.pl/pl/informacje/aktualnosci/najwyzsze-drzewo-w-polsce-rosnie-w-sudetach, [dostęp: 19.04.2025].
7. lbid.
8. Daglezja Helena – Najwyższe Drzewo w Polsce, 29.04.2022, Przyroda Dolnego Śląska, Kompedium Przyrodnicze, https://przyrodniczo.pl/pomniki-przyrody/daglezja-helena-najwyzsze-drzewo-w-polsce/, [dostęp: 19.04.2025].
9. Mapa Drzew, https://www.mapadrzew.com, [dostęp: 19.04.2025].

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.