Co jedzą ślimaki? Sprawdź ich dietę i ulubione pokarmy

Ślimaki – co to za zwierzęta?

Ślimaki to „najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana gromada mięczaków”¹.  Gromada ta obejmuje ponad 100 tysięcy różnych gatunków z całego świata. W samej Polsce można spotkać około 200 gatunków ślimaków. Co ciekawe, są one bardzo zróżnicowane pod względem budowy i biologii.

Nazwa tych mięczaków pochodzi z języka greckiego, oznacza w kolejności: gaster ‘brzuch’ i pous ‘noga’, co odnosi się do ich specyfiki: w budowie ciała odznacza się głównie noga, a dodatkowo pełzają na swoim brzuchu.

Budowa ślimaka

Większość gatunków ślimaków posiada ciało osłonięte muszlą, najczęściej spiralnie zwiniętą w charakterystyczny sposób. Muszla posiada jeden otwór, czasami zamykany „wieczkiem”. Oczywiście występują także ślimaki, które opisanej wyżej  skorupki nie posiadają lub jest ona mocno zredukowana.

Odnośnie do budowy ciała ślimaka, warto wspomnieć jeszcze o głowie, która posiada czułki i parę oczu, nodze z płaską podeszwą oraz mieszczącym narządy wewnętrzne worku trzewiowym.

Występowanie ślimaków w Polsce

Ślimaki lądowe na terenie Polski odznaczają się niewielką mobilnością. Dlatego właśnie ich występowanie na mapie przypomina bardziej mozaikę, są one bowiem nierównomiernie rozmieszczone. Jest to dość problematyczne w przypadku zagrożeń czy zmian środowiska, gdyż ich zdolność do rozprzestrzeniania się oraz odnajdywania lepszych do życia środowisk staje się mocno ograniczona. Można zauważyć tendencję ślimaków do osiedlania się na terenach południowych większej ilości różnorodnych gatunków i zanikanie tej różnorodności w kierunku północnym. Taka rzeczywistość wynika z faktu występowania pasm górskich o zróżnicowaniu ekologicznym, w związku z czym miejsce dla siebie znajdują tu zarówno ciepłolubne gatunki ślimaków, jak i te leśne, zimnolubne².

Znaczenie ślimaków

Ślimaki, chociaż zazwyczaj uznawane są za szkodniki, pełnią bardzo istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu ekosystemu. Badacze uznają, że około 38% ślimaków lądowych z terenów polskich można powiązać z lasami. Są one niezastąpionym elementem ekosystemów. Jako pierwszorzędowi konsumenci materii roślinnej, zwierzęcej i grzybowej rozkładają one warstwę organiczną, „uwalniają pierwiastki, dostarczają pokarmu i wapnia płazom, gadom, ptakom, drobnym ssakom i bezkręgowcom oraz są indykatorami stanu siedliska”³. Dodatkowo cykle życiowe niektórych nicieni i przywr są dość ściśle powiązane z żywicielami pośrednimi, a często mogą być nimi jedynie konkretne gatunki ślimaków.

Ciekawostką jest także to, że nawet muszle ślimaków pełnią istotną dla ekosystemu  rolę: zawierają one bowiem bardzo dużą zawartość wapnia, przez co magazynują, uwalniają, a także wprowadzają w obieg ten pierwiastek. Co więcej, połamane skorupy przekazują ten pierwiastek do gleby.

Ślimaki stanowią ważne (a czasem jedyne) źródło pożywienia dla wielu gatunków zwierząt. Niewiele gatunków odżywia się wyłącznie nimi (takim przykładem może być np. wąż Pareas wasakii), ale dla wielu płazów, gadów, ptaków czy ssaków stanowią one istotną część diety. W mięsie ślimaków znaleźć można np. tłuszcze, żelazo, wapń, magnez, witaminy (m.in. A czy K), a także kwas foliowy⁴. Nic dziwnego więc, że znajdują się w menu wielu gatunków zwierząt. A co jedzą same ślimaki?

Co jedzą ślimaki winniczki

Ślimaki winniczki (Helix pomatia) to gatunek lądowego ślimaka, chyba jednego z najbardziej znanych w Polsce. Występuje na niemal całym niżu i pogórzu, chociaż rzadziej spotkać go można w górach. Często daje się zaobserwować na terenach o większej wilgotności, a także w lasach, parkach i ogrodach. Z powodu nadmiernego eksportu tego gatunku ślimaka do Francji (gdzie uważa się go za przysmak) został objęty częściową ochroną. Ponieważ ślimak winniczek odżywia się świeżymi liśćmi, to w ogródkach uznawany jest za szkodnika i dlatego bywa tępiony.

Co jedzą ślimaki winniczki? Ten gatunek ślimaka zalicza się do gatunków roślinożernych, a więc głównym źródłem pokarmu będzie „żywa część roślin (głównie młode pędy i liście roślin kwiatowych). Zjadają także owoce, bulwy, kłącza”⁵.

Co jedzą ślimaki afrykańskie?

Ślimaki afrykańskie to ślimaki z rodzaju Achatina. Te mięczaki można odnaleźć na terenach Afryki Subsaharyjskiej, choć aktualnie występują na niemal całym kontynencie. Świetnie odnajdują się tam, gdzie znajdą sprzyjające im warunki i gdzie nie będzie zbyt dużo  naturalnych wrogów. Często jest uznawany za gatunek bardzo inwazyjny, gdyż rocznie składa nawet do tysiąca jaj. Ślimaki afrykańskie są bardzo dużymi mięczakami. Sama ich muszla o jajowatym kształcie osiąga przeciętnie długość od 10 do 12 cm. Achatina zwyczajna, czyli gatunek wzorcowy tego rodzaju, charakteryzuje się muszlą posiadającą 20 cm długości i 10 cm średnicy. Dorodny okaz waży aż pół kilograma. Ślimaki z rodzaju Achatina są roślinożercami, w naturze zjadają większość roślin ze swojego otoczenia⁶.

Co jedzą ślimaki ogrodowe?

Ślimaki ogrodowe to w rzeczywistości wstężyki ogrodowe – mięczaki o charakterystycznej, często żółto-brązowej skorupce. Występują na terenie Europy, w tym na obszarze całej Polski.

Ich dieta opiera się głównie na pokarmie roślinnym, a ten zazwyczaj znajdują właśnie w ogródkach. Nie zwracają uwagi na to, czy jedzą rośliny ozdobne czy użytkowe – czerpią z ogrodów, niczym ze studni bez dna i każdy tego typu obszar jest z ich powodu zagrożony. Zjadają aksamitki, dalie, astry chińskie oraz nasturcje. Odżywiają się także warzywami, np. kapustą i burakami, gdyż są one dla nich cennym źródłem minerałów i witamin. Chętnie sięgają też po zdrowe słodkie przekąski, np. poziomki, jagody lub truskawki.

Co jedzą ślimaki wodne?

Większość  gatunków ślimaków zamieszkuje morza. Często są one bogato ubarwione i mają niesamowite kształty. Oczywiście znajdziemy także wśród tych mięczaków ślimaki słodkowodne i ziemnowodne. Każdy z gatunków jest inny, jednak osobniki wodne odżywiają się głównie drobnymi glonami, liśćmi wodnych roślin naczyniowych, a także roślinami w trakcie rozkładu. Warto wspomnieć, że najwięcej gatunków drapieżnych występuje właśnie wśród ślimaków wodnych. Niektóre z nich polują na żywe zwierzęta, a inne odżywiają się padliną⁷. Do jadowitego morskiego gatunku ślimaka należy np. jaskółka morska, która żeruje na organizmach większych od siebie.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Jakie są największe krokodyle na świecie?
• Czy sójka odlatuje na zimę z Polski? Poznaj odpowiedź!
• Grobla Olbrzyma
• Hạ Long
• Koniec świata – dlaczego tak się go boimy?

Przypisy

1. Ślimaki, [w:] Encyklopedia PWN online, https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/slimaki;3984056.html (dostęp: 07.04.2025).
2. A. Wiktor, A. Riedel,  Gastropoda terrestria ślimaki lądowe, [w:] Czerwona lista zwierząt ginących i zagrożonych w Polsce. red. Zb. Głowaciński. Kraków: 27-33.
3. M. Urbańska, H. Gierszal, W. Andrzejewski, K. Żołnierowicz, K. Przybylska, Dlaczego i w jaki sposób chronić ślimaki?, [w:] Studia i materiały CEPL w Rogowie, 2013, z. 36, s. 287-295.
4. Tamże.
5. S. Czachorowski, Co jedzą ślimaki winniczki?, [w:] Natura Warmii i Mazur online, https://natura.wm.pl/440574%2CCo-jedza-slimaki-winniczki.html (dostęp: 07.04.2025).
6. A. Białek, Achatina to największy ślimak świata. Afrykańskiego kolosa można hodować w domu, [w:] National Geographic Polska online, https://www.national-geographic.pl/przyroda/achatina-to-najwiekszy-slimak-swiata-afrykanskiego-kolosa-mozna-hodowac-w-domu/ (dostęp: 07.04.2025).
7. Ślimaki, [w:] wikipedia.org, https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Alimaki (dostęp: 07.04.2025).

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.