Babka śniadogłowa, zwana także babką barczystą, babką byczą, babką obłą, babką okrągłą, babką krągłą, babką kamienną, czy babką czarnopyską (Neogobius melanostomus) to gatunek ryby okoniokształtnej z rodziny babkowatych (Gobiidae). Jest to gatunek euryhalinowy, czyli zdolny do życia zarówno w wodzie słodkiej, jak i słonej. Naturalnie występuje w Eurazji, zwłaszcza w rejonie Morza Czarnego i Morza Kaspijskiego. W ostatnich dekadach populacje babki byczej rozprzestrzeniły się na obszary, gdzie wcześniej ten gatunek nie występował. Skolonizowały Bałtyk, kilka głównych rzek Eurazji, a także Wielkie Jeziora w Ameryce Północnej.
Opis
Babka bycza to niewielka, miękkocielesna ryba, którą można rozpoznać po charakterystycznej czarnej plamie na pierwszej płetwie grzbietowej. Jej duże, lekko wypukłe oczy znajdują się na szczycie głowy, a płetwy brzuszne, typowe dla tego gatunku, są zrośnięte, tworząc na brzuchu pojedynczy dysk w kształcie przyssawki. Babki bycze osiągają długość od 10 do 25 centymetrów. Ważą od 5 do 79,8 gramów – masa wzrasta wraz z wiekiem. Samce są większe od samic. Młode osobniki, poniżej pierwszego roku życia, są szare. Na ciele dojrzałych babek śniadogłowych widoczne są plamy w odcieniach szarości, czerni, brązu i oliwkowej zieleni. W okresie tarła dorosłe samce przybierają intensywnie czarną barwę i wyróżniają się nabrzmiałymi policzkami. Rozróżnienie płci jest proste – samce mają długą, szarą lub białą brodawkę moczopłciową o ostrym zakończeniu. U samic natomiast brodawka ta jest krótka, brązowa i tępo zakończona.
Zasięg występowania
Babka obła jest gatunkiem inwazyjnym. Powszechnie występuje w wodach Morza Marmara, jego dorzeczach, a także w przybrzeżnych jeziorach i lagunach. Można ją spotkać również w Morzu Czarnym i Azowskim – zarówno wzdłuż całego wybrzeża, jak i w ich słodkowodnych dopływach. Ponadto ryba ta zasiedla rzeki Krymu i Kaukazu (m.in. Mezib, Pshada, Vulan, Kodori i Çoruh), a także Morze Kaspijskie, gdzie reprezentowana jest przez podgatunek Neogobius melanostomus affinis.
W 1990 roku babka bycza została odnotowana jako gatunek inwazyjny w północnoamerykańskich Wielkich Jeziorach, oraz w niektórych częściach Europy i w Morzu Bałtyckim. Pierwszy odłów w Ameryce Północnej miał miejsce 28 czerwca 1990 roku w St. Clair River w pobliżu Sarnia w Ontario. Udokumentowali to Jude i Crossman w 1992 roku. Badania wskazały, że odłowione osobniki osiągały od 29 do 180 mm długości. Babka czarnopyska szybko rozszerzyła zasięg swojego występowania na dopływy Wielkich Jezior. Ostatnio odkryto ją również w jednym z Finger Lakes w stanie Nowy Jork (Cayuga Lake). W 2021 roku po raz pierwszy wykryto ją w rzece Hudson.
Babka barczysta jest gatunkiem euryhalinowym, tolerującym zmienne zasolenie. Dzięki temu może występować zarówno w wodach słodkich, jak i morskich, przy mineralizacji do 18–24%. Najczęściej zasiedla szelfy kontynentalne z piaszczystym i skalistym dnem. Żyje na głębokości od 1 do 2 m do nawet 10–17 m. Preferuje miejsca o niskim stopniu zamulenia.
Karmienie
Babka bycza, aktywnie żerująca zarówno nocą, jak i za dnia, wykazuje interesującą strategię łowiecką. Zdobycz lokalizuje wyłącznie w bezruchu. Jej dieta opiera się głównie na bezkręgowcach dennych, takich jak mięczaki, skorupiaki, robaki, larwy owadów oraz małe ryby i jaja ryb. Wiosną, w lagunie Sasyk, preferuje gatunki takie jak Hydrobia, Cerastoderma i Abra. W rejonie rumuńskich wybrzeży Morza Czarnego w jej diecie dominują wieloszczety, skorupiaki (Idotea balthica, Pachygrapsus marmoratus, Xantho poressa) oraz młode babki. Na obszarze wokół Sewastopola głównym pokarmem babki barczystej są mięczaki, w tym Mytilaster lineatus oraz Abra sp. W Bałtyku wpływa natomiast na populacje omułków, Mytilus edulis.
W Zatoce Odeskiej w diecie babki byczej zidentyfikowano aż dwadzieścia trzy składniki. Wiosną dominują Mytilus galloprovincialis, Setia pulcherrima, Mytilaster lineatus, Lentidium mediterraneum, Idotea balthica oraz Alitta succinea. Latem natomiast ryby te żywi się Sphaeroma pulchellum i Lentidium mediterraneum. W Wielkich Jeziorach, gdzie babka bycza jest gatunkiem inwazyjnym, intensywnie poluje na egzotyczne małże, Dreissena polymorpha, a także na młode rodzimych gatunków, takich jak Cottus bairdii, Percina caprodes, Etheostoma spp. oraz Salvelinus namaycush. Babka bycza jest w stanie żerować nawet w całkowitej ciemności. Czyni ją to poważnym zagrożeniem dla lokalnej bioróżnorodności.
Rozmnażanie
Samice babki byczej (round goby) osiągają dojrzałość płciową w ciągu jednego do dwóch lat. Samce natomiast potrzebują do tego od trzech do czterech lat. W Wielkich Jeziorach Laurentiańskich dojrzewanie zachodzi średnio o rok wcześniej niż w rodzimych europejskich wodach. Sezon rozrodczy tych ryb trwa od kwietnia do września. Samice mogą składać jaja nawet sześć razy w tym okresie.
Na początku sezonu rozrodczego samce migrują z głębszych zimowisk do płytszych miejsc lęgowych. Tam uwalniają feromony płciowe, które przyciągają samice do ich terytoriów. Podczas zalotów samce prezentują się w specjalnych pozach, zmieniając kolor z beżowego na czarny, co stanowi element ich wizualnego popisu. Wydają także dźwięki, które wzmacniają przekaz. Samice składają jaja w szczelinach między skałami, których samce następnie pilnują. Pojedyncze jaja mają wielkość 4 na 2,2 mm, a cała partia może liczyć nawet pięć tysięcy jaj. Samce są terytorialne i aktywnie bronią jaja przed drapieżnikami, a także nieustannie wachlują je, zapewniając rozwijającym się embrionom natlenioną wodę. Sprzyja to wysokiej skuteczności wylęgu. Sięga ona nawet 95%.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Cierniczek – cierniczek północny
- Żarłacz brunatny atlantycki – żarłacz brunantny – żarłacz Milberta
- Życie na Wenus NIE odnalezione
- Słońce – wyjątkowa gwiazda
- Pozabiblijne świadectwa potopu
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Round_goby [4.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Eric Engbretson. Licencja: Domena Publiczna.
