Zebra Chapmana (Equus quagga chapmani) jest ssakiem zaliczanym do rodziny koniowatych (Equidae). Reprezentuje rodzaj koni (Equus). Powszechnie uważa się ją za podgatunek zebr stepowych (Equus quagga). Zwierzęta te występują najczęściej w południowych rejonach Afryki.
Zebry Chapmana zazwyczaj można spotkać na sawannach i innych terenach trawiastych. Obecność przedstawicieli tego gatunku stwierdza się przede wszystkim w północno-wschodniej RPA. Zasięg ich naturalnego występowania rozciąga się w kierunku północnym aż do granicy Zimbabwe, a w kierunku zachodnim do Botswany.
Zebry Chapmana są zwierzętami roślinożernymi. W skład ich diety wchodzą różnego rodzaju trawy. Mogą przemierzać długie dystanse w poszukiwaniu świeżego pokarmu. Z reguły zachowują przy tym czujność, aby nie paść ofiarą lwów i innych drapieżników. Dorosłe zebry mają doskonale rozwinięty wzrok i słuch. Potrafią też szybko biegać. To pomaga im w skutecznej ochronie przed potencjalnym niebezpieczeństwem.
Opis
Układ pasków u zebr Chapmana jest nieco inny niż w przypadku pozostałych podgatunków zebr. Rozciągają się one aż do kolan zwierzęcia. Niektóre z nich mają też brązowy odcień. Każdy osobnik wyróżnia się unikalnym wzorem pasków. Ciała niektórych zebr pokrywają także cienkie dodatkowe pasy. Młode zebry można łatwo rozpoznać po brązowych pasach. U części osobników nie zmieniają one koloru przez całe życie.
Zebry Chapmana są zwierzętami nieparzystokopytnymi. Osobniki przebywające na wolności zazwyczaj dożywają około 25 lat. Zwierzęta hodowane w niewoli są w stanie przeżyć natomiast nawet 38 lat. Zwykle dorastają do wysokości około 120-130 cm w kłębie. Samce w większości przypadków są cięższe od samic. Ich masa ciała waha się od 270 do 360 kg. Osobniki płci żeńskiej zazwyczaj osiągają natomiast wagę od 230 do 320 kg. Młode tuż po narodzinach ważą od 25 do 50 kg.
Dieta
Głównym składnikiem diety zebr Chapmana są trawy niskiej jakości. Najczęściej wybierają rośliny o krótkich łodygach. Czasem jednak jedzą także dłuższe trawy. Dzięki temu odgrywają zasadniczą rolę w kontrolowaniu wzrostu roślinności porastającej sawanny. Niedobory białka uzupełniają za pomocą dzikich jagód.
Uzębienie zebr kształtuje się przez pierwszy rok życia. W tym czasie w zdobyciu i efektywnym przeżuciu pokarmu młodym pomagają ich matki. Dopiero po ukończeniu 12 miesiąca życia zebry stają się zdolne do samodzielnego gryzienia trawy.
Migracja
W okresie deszczowym zebry grupują się w duże stada migrujące w poszukiwaniu pokarmu. Starają się przy tym wybierać miejsca słabo zasiedlone przez innych roślinożerców. W porze suchej natomiast pozostają w pobliżu wodopojów.
Wyczerpanie zasobów pokarmowych w jednym miejscu staje się głównym powodem podejmowania wędrówki na inne tereny. Na trawiastych obszarach przebywają zazwyczaj w dzień. Na noc natomiast przenoszą się do lasów. Trasy migracyjne zebr Chapmana zmieniają się w zależności od okoliczności. W takiej sytuacji ryzyko stania się ofiarą drapieżników zostaje zredukowane do minimum.
Zachowania społeczne
Zebry Chapmana to bardzo łagodne zwierzęta. Nigdy nie wykazują zachowań agresywnych ani wobec przedstawicieli tego samego gatunku, an reprezentantów innych gatunków. Ssaki te prowadzą stadny tryb życia. Stada z reguły składają się z jednego samca, kilku samic oraz ich potomstwa (są to tzw. haremy). Niekiedy spotyka się też grupy złożone z samych osobników płci męskiej. Do takich sytuacji dochodzi jednak rzadko. Samice całe swoje życie spędzają w haremie, w którym przyszły na świat.
Zebry najczęściej żerują po zapadnięciu zmroku. Gdy wyczują niebezpieczeństwo, zazwyczaj rzucają się do ucieczki. Czasem jednak niewielki grupy przedstawicieli tego gatunku stają do konfrontacji z drapieżnikiem, starając się go odstraszyć.
W stadach obowiązuje pewna hierarchia. Są tam samice o wyższym i niższym statusie. Te pierwsze, które z reguły są starszymi osobnikami, często przejmują na siebie rolę lidera grupy. To one prowadzą stado do źródeł pożywienia i wodopojów. Niekiedy trasy migracyjne wyznaczają także karmiące matki. Ma to ogromne znaczenia dla bezpieczeństwa źrebiąt. Córki samic o wyższym statusie społecznym zazwyczaj w późniejszym czasie stają się przewodniczkami stada.
Zebry Chapmana łatwo przywiązują się do innych członków stada. Szczególnie silną więź tworzą ze swoimi matkami. Osobniki trzymane w niewoli z reguły są bardzo oddane swoim opiekunom. Ich zachowania zmieniają się w zależności od tego, kto próbuje wejść z nimi w interakcję.
Rozmnażanie
W okresie godowym samce podejmują ze sobą walkę o prawo dostępu do samic. Osobnik płci żeńskiej o najwyższym statusie w haremie z reguły zostaje zapłodniony jako pierwszy. Ciąża u zebr Capmana trwa około 1 roku. Po upływie tego czasu na świat przychodzi jedno źrebię, które szybko staje się członkiem haremu. Samice wraz z każdą kolejną ciążą stają się coraz bardziej doświadczone w wychowywaniu potomstwa. Dlatego starsze matki częściej wydają na świat źrebięta, a swoimi potomkami opiekują się relatywnie krótko.
Niekiedy samce, które nie są ojcami źrebiąt, stanowią dla nich niebezpieczeństwo. Wykazują one bowiem skłonność do eliminacji młodych niebędących ich potomstwem. Takie zachowania obserwuje się zwłaszcza u zwierząt trzymanych w niewoli.
Konserwacja
Zebry Chapmana są gatunkiem uznawanym przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody (IUCN) za gatunek najmniejszej troski. Mimo to w ostatnich latach zanotowano spadek liczebności ich populacji. Do tego stanu przyczyniły się m.in. postępujące zmiany klimatyczne, a także utrata naturalnych siedlisk na skutek gwałtownego rozwoju rolnictwa. Nie bez znaczenia są też masowo organizowane polowania na te zwierzęta.
W celu odwrócenia wspomnianego niepokojącego trendu podejmuje się różne inicjatywy hodowlane, ukierunkowane na ochronę tych zwierząt. Ich celem jest zapewnienie zebrom Chapmana nienaruszonych tras migracyjnych oraz źródeł dostępu do pożywienia. Niektóre działania dążą także do przystosowania hodowanych przez człowieka zebr do życia na wolności.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Ustniczek cesarski – chetonik cesarski – cesarzyk – skalar cesarski
- Topik
- Homo erectus – małpolud czy człowiek?
- Co jest większe – Bóg czy wszechświat?
- Pokłady węgla w głębinach morskich potwierdzeniem potopu
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Chapman%27s_zebra [dostęp: 10.12.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: A.Savin. Licencja: FAL.
