Rola pozytywnego myślenia w radzeniu sobie z trudnościami życiowymi

Szczęścia szukaj blisko siebie, bo ono jest w drobnych, codziennych radościach
~ Joseph Fohat

I to by się wydawało kluczem do radości – cieszenie się z małych rzeczy, docenianie tego, co się da, i bycie obecnym tu i teraz. Pojęcie „optymizm” jest obecnie powszechnie używane, a jego znaczenie i wpływ na życie człowieka budzą coraz większe zainteresowanie w różnych dziedzinach.

Pierwsze opisy tego zjawiska można znaleźć w filozoficznych dziełach XVII wieku, co świadczy o długotrwałym zainteresowaniu tą tematyką. Od tamtego czasu problematyka optymizmu była badana przez przedstawicieli różnych dziedzin nauki, jednak najwięcej teorii dotyczących optymizmu pojawiło się w literaturze psychologicznej.

Zjawisko to jest rozumiane na wiele różnych sposobów, co sprawia, że optymizm nie ma jednej, uniwersalnej definicji. Mimo różnorodności podejść, większość badań prowadzi do podobnych wniosków: naturalną i powszechną skłonnością człowieka jest szeroko rozumiane pozytywne nastawienie wobec życia. Ta pozytywna postawa nie ogranicza się jedynie do oczekiwania korzystnych sytuacji w przyszłości. Obejmuje także sposób, w jaki postrzegamy minione wydarzenia¹.

Warto zaznaczyć, że negatywne doświadczenia mają tendencję do silniejszego wpływania na nasze myślenie i funkcjonowanie niż te pozytywne. Optymizm odgrywa kluczową rolę w wielu sferach życia, w tym w pracy czy relacjach społecznych. Najistotniejszy jednak wydaje się wpływ optymizmu na zdrowie – zarówno fizyczne, jak i psychiczne.

Wiara czyni cuda – korzyści psychologiczne

Popularne powiedzenie „wiara czyni cuda” znajduje swoje potwierdzenie w badaniach naukowych. Okazuje się, że optymiści szybciej dochodzą do zdrowia i częściej przestrzegają zaleceń lekarzy. Co więcej, optymistyczne myślenie pomaga w redukcji napięcia i stresu, ponieważ osoby optymistyczne częściej koncentrują się na pozytywnych aspektach sytuacji, zamiast skupiać się na trudnościach. W obliczu wyzwań optymizm umożliwia efektywniejsze radzenie sobie z problemami.

Ludzie o pozytywnym nastawieniu szybciej adaptują się do nowych, trudnych sytuacji, gdyż potrafią mobilizować zasoby emocjonalne i stosować strategie skoncentrowane na regulacji emocji. W ten sposób optymizm życiowy działa jako narzędzie adaptacyjne, pomagając nie tylko w radzeniu sobie z codziennymi stresami, ale także w budowaniu długofalowej odporności psychicznej. Ich organizmy bardziej aktywnie walczą z chorobą, co odróżnia ich od pesymistów. Optymizm ma więc pozytywny wpływ na zdrowie fizyczne, zwłaszcza poprzez działanie układu odpornościowego. Badania pokazują, że psychoterapia poznawcza, która pomaga zmieniać pesymistyczne przekonania na optymistyczne, może zwiększać aktywność układu immunologicznego u osób chorych².

Jak pozytywne myślenie oddziałuje na nasze relacje

Idąc troszeczkę dalej, jak optymizm ma się do tworzenia relacji z innymi? Otóż osoby o pozytywnym nastawieniu zazwyczaj budują zdrowsze i bardziej satysfakcjonujące relacje międzyludzkie. Wszyscy bez wątpienia lepiej czujemy się w środowisku osób, które dzielą się swoją pozytywną energią, potrafią rozbawić i zawsze dzielą się „miłym słowem”. Dlatego dzięki wyższemu poczuciu własnej wartości i pozytywnemu postrzeganiu samego siebie optymiści łatwiej nawiązują kontakty, są otwarci na innych i częściej angażują się w relacje społeczne.

Dlaczego? Ponieważ bardzo komfortowo czują się w towarzystwie, mogąc tym samym zarażać swoją radością. Mają tendencję do budowania atmosfery wsparcia i zaufania, co sprawia, że ludzie chętniej przebywają z nimi. Optymistyczne podejście sprzyja także lepszemu zrozumieniu i empatii wobec innych, co z kolei prowadzi do głębszych, bardziej trwałych więzi. Osoby takie są bardziej skłonne do udzielania wsparcia emocjonalnego, bo mówiąc wprost, czują w tym frajdę! Na pewno słyszałeś powiedzenie, że więcej radości jest z dawania, aniżeli z brania.

Dodatkowo, poprzez pozytywne myślenie łatwiej jest radzić sobie z konfliktami i trudnymi sytuacjami w relacjach. Zamiast koncentrować się na negatywnych aspektach, optymiści szukają rozwiązań i podążają w kierunku przyszłości. To pomaga w budowaniu zdrowych, konstruktywnych relacji, opartych na zrozumieniu i wspólnym pokonywaniu przeszkód. W efekcie optymizm sprzyja długotrwałym, stabilnym więziom, które są oparte na szacunku, wsparciu i zaufaniu. Jeśli znasz tych radosnych „wariatów”, trzymaj się ich. Dobrze mieć w swoim gronie kogoś, kto pomimo chmur potrafi dostrzec słońce.

Jak rozwijać pozytywne myślenie

Wspaniałą książką, która pomoże zbudować pozytywne nastawienie do życia – mówię z autopsji – to Moc pozytywnego myślenia dr Norman Vincent Peale. Podaje on szereg wskazówek i przykładów klientów, którym pomógł przełamać czarne myśli i wypracować nawyk optymizmu. Tę książkę zaliczam do jednych z najwartościowszych w moim życiu, gdyż pomogła mi w moim rozwoju, budowaniu pewności siebie i właściwej samooceny. Absolutnie flagowa pozycja.

Pamiętaj też, że pozytywne myślenie to proces, który wymaga praktyki. To się nie dzieje w kilka dni. Trzeba być cierpliwym, a przyniesie to z pewnością owoce. Oto kilka sprawdzonych sposobów, które mogą pomóc w rozwijaniu tej umiejętności:

• Świadomość emocji: zrozumienie własnych emocji – tego, jak się czujesz i dlaczego – to pierwszy krok do zarządzania nimi. Zamiast ignorować negatywne uczucia, warto je zaakceptować i zastanowić się, jak można na nie zareagować w sposób konstruktywny. One stanowią cenne źródło informacji i mają duże, również pozytywne znaczenie.
• Pozytywna afirmacja: codzienne powtarzanie pozytywnych afirmacji może pomóc w przekształceniu negatywnych przekonań np.: „Jestem zdolny do pokonywania trudności” lub „Nawet kiedy czasem popełnię błąd, nadal jestem inteligentna i zdolna”. Stwórz własne afirmacje, które będą dla ciebie pomocne.
• Zmienianie narracji: zamiast koncentrować się na tym, co poszło źle, warto analizować sytuacje pod kątem tego, co można z nich wyciągnąć jako naukę na przyszłość. Czyli: jak mam zachować się następnym razem, aby lepiej sobie poradzić lub uniknąć tej historii.
• Wdzięczność: prowadzenie dziennika wdzięczności (jedno z moich ulubionych ćwiczeń zmiany perspektywy), w którym zapisujemy rzeczy, za które jesteśmy wdzięczni każdego dnia, może pomóc w zmianie sposobu myślenia i skupieniu się na pozytywnych aspektach życia.

Jak optymizm wpływa na zdrowie

Przejdźmy do tematu zdrowia. Martin Seligman, znany psycholog, wyróżnia cztery sposoby, w jakie optymizm wpływa na nasze zdrowie. Po pierwsze, badania pokazują, że bezradność osłabia nasz układ odpornościowy, ponieważ związane z nią negatywne emocje obniżają poziom katecholamin, a to z kolei osłabia odporność. Optymizm zapobiega bezradności, co wzmacnia układ immunologiczny.

Po drugie, optymiści są bardziej skłonni dbać o swoje zdrowie, stosując profilaktykę i przyjmując leki w razie potrzeby. Wierzą, że ich działania mają realny wpływ na przyszłe wydarzenia, podczas gdy pesymiści częściej czują, że ich wysiłki niczego nie zmienią, co prowadzi do bierności.

Po trzecie, optymiści doświadczają mniej negatywnych wydarzeń, a w konsekwencji rzadziej chorują. I po czwarte, istotną rolę odgrywa wsparcie społeczne – osoby o optymistycznym nastawieniu częściej szukają pomocy w trudnych sytuacjach, co również wspiera ich zdrowie³.

Optymizm odgrywa kluczową rolę nie tylko w poprawie naszego zdrowia psychicznego, ale także fizycznego. Osoby optymistyczne mają większą motywację do dbania o siebie, rzadziej popadają w bezradność i lepiej radzą sobie z trudnościami. To pokazuje, że pozytywne nastawienie może być skutecznym narzędziem w budowaniu długotrwałego zdrowia i dobrostanu. Jego praktykowanie może przynieść wiele korzyści, zarówno psychicznych, jak i fizycznych.

Chociaż życie nie zawsze jest łatwe, podejmując decyzję o przyjęciu optymistycznej postawy, możemy znacznie poprawić jakość naszego życia oraz zdolność do radzenia sobie z wyzwaniami. Warto zainwestować czas i energię w rozwijanie pozytywnego myślenia, aby stać się bardziej odpornym na trudności i cieszyć się lepszym samopoczuciem. O ileż łatwiej jest podchodzić do życia z uśmiechem i nie brać wszystkiego na serio. W końcu wszyscy zmierzamy w jednym kierunku. I pamiętaj:

Najlepszy sposób osiągnięcia szczęścia to rozsiewanie go wokół siebie
~ Robert Baden Powell

Natalia Tatarczuch
Socjolog&Coach

Polecamy również poniższe artykuły:

• Siła pozytywnego myślenia – jak poprawić zdrowie psychiczne
• Pozytywne myślenie nie zawsze działa
• Rola emocji w podejmowaniu decyzji życiowych
• Flow, czyli jak osiągnąć stan pełnego zaangażowania i spełnienia

Przypisy

1. J. Czapiński, Wartościowanie – zjawisko inklinacji pozytywnej (o naturze optymizmu), Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, 1985.
2. M. F. Scheier, C. S. Carver, On the power of positive thinking: the benefits of being optimistic, „Current Directions in Psychological Science”, 2(1), 1993, s. 26-30.
3. M. E. P. Seligman, Optymizmu można się nauczyć. Jak zmienić swoje myślenie i swoje życie, Wydawnictwo: Media Rodzina, Poznań, 1993.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.