Zmień sposób myślenia, a zmienisz związek. Praca z przekonaniami.

Relacje partnerskie stanowią istotny obszar naszego życia emocjonalnego i społecznego. To w nich szukamy wsparcia, bliskości i poczucia bezpieczeństwa. Jednak wiele związków, mimo silnych uczuć, napotyka na trudności, które często wynikają nie tyle z jakichś napiętych sytuacji czy konfliktów, ile z wewnętrznych przekonań i sposobu myślenia o relacji, sobie oraz partnerze. Praca nad tym, jak postrzegamy i interpretujemy rzeczywistość, może być kluczem do pozytywnej zmiany i trwałej satysfakcji w związku.

Czym są przekonania?

Przekonania to trwałe i głęboko zakorzenione sądy o świecie, innych ludziach oraz o sobie samym. Kształtują je doświadczenia z dzieciństwa, kultura, edukacja i wcześniejsze relacje¹. Mogą być pozytywne, wspierające, ale także negatywne, ograniczające i zaburzające odbiór rzeczywistości.

Przykładowo, przekonania w stylu: „Muszę być idealny, żeby być kochany”,  „Prawdziwa miłość oznacza brak konfliktów”, „Jeśli partner mnie nie rozumie, to znaczy, że mnie nie kocha” i inne tego typu, mogą sabotować bliskość i komunikację w związku².

Jak przekonania wpływają na związek?

1. Selektywne postrzeganie i interpretacja sytuacji

Nasze przekonania działają jak filtr, przez który interpretujemy zachowania partnera. Jeśli wierzymy, że „partner powinien wiedzieć, czego potrzebuję”, możemy odczytywać jego brak inicjatywy jako lekceważenie, nawet jeśli to nieprawda.

2. Reaktywność emocjonalna

Negatywne przekonania często wywołują silne emocje – złość, zazdrość, smutek – które utrudniają konstruktywną rozmowę i zwiększają ryzyko konfliktów.

3. Samospełniające się proroctwa

Jeśli zakładamy, że związek musi się skończyć źle, nasze działania (świadome lub nie) mogą przyczynić się do realizacji tego scenariusza.

Po czym rozpoznać ograniczające przekonania?

Niekorzystne przekonania najczęściej charakteryzują się³:

• absolutyzmem: sformułowane są w kategoriach „zawsze”, „nigdy”, „wszyscy”, „nikt”;
• uogólnieniami: dotyczą całej grupy osób lub sytuacji, a nie konkretnych przypadków;
• negatywnym zabarwieniem: skupiają się na tym, czego nie potrafimy, co jest złe czy niemożliwe;
• emocjonalnym ładunkiem: wywołują negatywne emocje, takie jak lęk, złość, smutek czy poczucie winy.

Praca z przekonaniami jako narzędzie zmiany

Zmiana przekonań wymaga uważności, refleksji i systematycznej pracy nad własnym myśleniem. Poniżej podaję kluczowe kroki, jakie należy podjąć w tym kierunku:

1. Świadomość przekonań

Pierwszym etapem jest rozpoznanie i nazwanie własnych przekonań dotyczących relacji i partnerstwa. Warto prowadzić dziennik myśli, analizować reakcje emocjonalne w sytuacjach konfliktowych i pytać siebie: „Co tak naprawdę myślę o sobie, o partnerze i o związku?”.

2. Kwestionowanie przekonań

Gdy jesteś kuszony/-a, by po raz kolejny zadziałać pod wpływem któregoś ze swoich przekonań w danej sytuacji, zadaj sobie następujące pytania:

• Czy to przekonanie jest absolutnie prawdziwe?
• Jakie dowody je wspierają, a jakie mu przeczą?
• Czy istnieje inny, bardziej konstruktywny sposób myślenia o tej sytuacji?

Wiem, że to na początku jest trudne i może wydawać się sztuczne, jednak z czasem stanie się zupełnie naturalne i będzie zachodzić automatycznie. Ludzie rzadko kiedy świadomie dają sobie czas, aby przeanalizować daną myśl czy sytuację. Zazwyczaj działają pod wpływem impulsu, a potem żałują, a czasu, niestety, nie da się już cofnąć. Stąd warto odczekać, aby emocje opadły i dać sobie czas na przemyślenie, zanim podejmie się ważne decyzje, bądź określone działania.

3. Formułowanie nowych, wspierających przekonań

Myślenie: „Muszę być idealny, żeby być kochany” można przeformułować na: „Jestem wartościowy taki, jaki jestem, i zasługuję na miłość”. Kształtowanie nowych przekonań wymaga świadomego wysiłku i powtarzania, jednak zdecydowanie jest to praca, która wniesie w życie wiele dobrego i będzie procentować w przyszłości.

4. Praktykowanie nowych przekonań w codziennych sytuacjach

Nowe myśli należy wdrażać w życie przez ćwiczenia, afirmacje, rozmowy z partnerem i obserwowanie efektów zmiany myślenia na emocje i zachowania.

Korzyści z pracy nad przekonaniami dla związku

Przekształcenie przekonań z negatywnych na pozytywne pociąga za sobą szereg korzystnych zmian, takich jak:

• lepsza komunikacja – zmniejszenie nieporozumień i konfliktów wynikających z błędnych interpretacji;
• większa empatia – zdolność do rozumienia partnera bez automatycznych osądów;
• wzrost zaufania i bezpieczeństwa emocjonalnego;
• zwiększenie satysfakcji z relacji i indywidualnego dobrostanu;
• umiejętność konstruktywnego rozwiązywania problemów.

Wsparcie profesjonalne – terapia par i coaching

Praca nad przekonaniami bywa trudna bez zewnętrznego wsparcia. Psychoterapia par⁴ lub coaching relacji⁵ oferują bezpieczne środowisko, w którym można zidentyfikować destrukcyjne schematy i nauczyć się nowych strategii komunikacji oraz myślenia.

Podsumowanie

Związek to nie tylko spotkanie dwojga osób, ale także dialog między ich przekonaniami, emocjami i potrzebami. Zmiana sposobu myślenia, szczególnie w zakresie utrwalonych przekonań, to potężne narzędzie umożliwiające przemianę relacji na głębszą, bardziej satysfakcjonującą i trwałą. Świadoma praca z przekonaniami pozwala budować związek oparty na autentyczności, szacunku i wzajemnym zrozumieniu.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Lękowy styl przywiązania – jak sobie radzić w związku
• Czy stworzenie szczęśliwego związku w dzisiejszych czasach jest w ogóle możliwe?
• Limerencja, czyli obsesja na punkcie drugiej osoby
• Mobilizacja blizny

Przypisy

<sup>1. Por. Skąd się biorą przekonania i jaki mają na nas wpływ?, https://www.wstronerozwoju.com/wiedza-i-dobre-praktyki/skad-sie-biora-przekonania/ [dostęp: 7.07.2025].
2. Kapitalną książką w tym temacie jest pozycja: A. A. Lazarus, Jak przeżyć w związku unikając pułapek, Sopot 2014. Autor opisuje w niej 24 najczęstszych mitów (czytaj: przekonań) dotyczących relacji partnerskich i małżeńskich.
3. Zob. Jak zmienić przekonania? 7 Praktycznych wskazówek, https://psyche-poradniaonline.pl/jak-zmienic-przekonania/ [dostęp: 7.07.2025].
4. Kierunki terapeutyczne, które mogą okazać się pomocne w pracy nad zmianą przekonań: Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): Skupia się na identyfikacji i zmianie negatywnych myśli i przekonań. Terapia schematów: Pomaga w odkrywaniu i modyfikowaniu głęboko zakorzenionych schematów, które wpływają na nasze myślenie i zachowanie. Terapia skoncentrowana na rozwiązaniach (TSR): Pomaga w skupieniu się na pożądanych zmianach, a nie na problemach (zob. Jak zmienić przekonania? 7 Praktycznych wskazówek, https://psyche-poradniaonline.pl/jak-zmienic-przekonania/ [dostęp: 7.07.2025].
5. Rodzaje coachingu, jakie można zastosować w pracy z parami, to: sex coaching, coaching partnerski, coaching małżeński, coaching rozwodowy, coaching przedmałżeński, coaching emocji, coaching z elementami terapii dla par.</sup>

© Źródło zdjęcia: Canva.