Lękowy styl przywiązania – jak sobie radzić w związku

Lękowy styl przywiązania charakteryzuje się intensywną potrzebą bliskości i jednoczesnym lękiem przed odrzuceniem. Zachowania te kształtują się we wczesnym dzieciństwie w wyniku niespójnych lub nieprzewidywalnych reakcji opiekunów na potrzeby dziecka. Brak stabilności prowadzi do powstania wzorca emocjonalnego opierającego się na obsesyjnym pragnieniu bliskości i obawie przed jej utratą¹. W dorosłym życiu osoby te potrzebują ciągłego zapewnienia o miłości czy zaangażowaniu partnera. Prowadzi to do nadmiernej zależności i trudności w utrzymaniu zdrowych granic w związku. Zrozumienie oraz praca nad własnymi emocjami mogą pomóc w budowaniu bardziej satysfakcjonujących, stabilnych relacji².

Jakie są objawy lękowego stylu przywiązania? 

Lękowy styl przywiązania, znany również jako styl lękowo-ambiwalentny, charakteryzuje się specyficznymi wzorcami myślenia, emocji i zachowań, które mogą wpływać na jakość relacji. Dziecko często unika eksplorowania otoczenia, ponieważ nie czuje się wystarczająco bezpieczne. Wykazuje nieufność wobec obcych osób oraz odczuwa silny niepokój w sytuacji rozłąki z matką. Znamienne jest to, że nawet po jej powrocie wciąż przeżywa silne emocje i trudno jest mu się uspokoić. Brak przewidywalności w zachowaniu rodzica sprawia, że maluch nie ma do niego pełnego zaufania. Co gorsze, obawia się, że może nie otrzymać wsparcia, gdy będzie go potrzebować. Kurczowo trzyma się opiekuna oraz gwałtownie reaguje na każdą próbę jego oddalenia się³.

Objawy lękowego stylu przywiązania najczęściej występujące u dorosłych:

• Intensywny lęk przed odrzuceniem i porzuceniem. Osoby z tym stylem przywiązania często obawiają się, że partnerzy je opuszczą. Jak łatwo się domyślić, prowadzi to do wzmożonej potrzeby kontroli i nieustannego zapewniania o miłości  oraz zaangażowaniu.
• Nadmierna potrzeba bliskości i uwagi. Pragnienie stałego kontaktu czy bliskości z partnerem może skutkować zachowaniami postrzeganymi jako zaborcze lub kontrolujące.
• Niska samoocena i poczucie własnej wartości. Osoby te często mają negatywny obraz siebie. Uważają, że są niekompetentne lub niegodne miłości. Może to prowadzić do nadmiernej zależności emocjonalnej od partnera.
• Nadmierna zazdrość i potrzeba kontrolowania partnera. Obawa przed zdradą lub porzuceniem może prowadzić do prób ciągłego kontrolowania partnera oraz częstych wybuchów zazdrości.
• Trudności w kontrolowaniu emocji. Osoby z lękowym stylem przywiązania mogą doświadczać intensywnych emocji, takich jak lęk czy złość, które trudno im kontrolować.

Badania naukowe potwierdzają, że lękowy styl przywiązania jest istotnym predyktorem objawów somatycznych oraz zaburzeń funkcjonowania społecznego⁴. Jessica Baum, psychoterapeutka i coach par, tłumaczy, że osoby z przywiązaniem lękowo-ambiwalentnym na pierwszym miejscu stawiają wzajemną dostępność w związku, inne potrzeby spychając na dalszy plan. Zostały zranione niekonsekwentnym postępowaniem rodzica i ich ciało przechodzi w stan stresu przy pierwszych objawach oddalenia. Czują się totalnie bezbronne, myśląc „jak go stracę, umrę”⁵.

Przyczyn lękowego stylu przywiązania należy szukać w dzieciństwie

Osoby z lękowym stylem przywiązania w relacjach kierują się głęboko zakorzenionym strachem przed odrzuceniem. Baum wskazuje, że jego źródłem najczęściej jest brak konsekwencji ze strony rodziców w budowaniu więzi oraz ich emocjonalna niedostępność. Kluczowy czynnik to brak poczucia bezpieczeństwa. Zdaniem Aarona T. Becka, twórcy terapii poznawczo-behawioralnej, opiekunowie osób z lękowym stylem przywiązania często sami zmagali się z obniżonym nastrojem, lękiem lub byli nadmiernie kontrolujący.

Ludzie z tym stylem często przejawiają cechy charakterystyczne dla zależnego zaburzenia osobowości. Czują się bezradni, niepewni i poszukują w relacjach silniejszego partnera, który zapewni im stabilność oraz poczucie bezpieczeństwa. Beck opisuje ten mechanizm poprzez określenia „kurczowe trzymanie się” oraz „uległość”⁶. Doskonale oddają one sposób funkcjonowania tych osób w związkach⁷. 

Badania Collins i Read (1990) wykazały, że dorosłe osoby z lękowo-ambiwalentnym stylem przywiązania często charakteryzują się niskim poczuciem własnej wartości oraz brakiem zaufania do siebie i innych⁸.

Lękowy styl przywiązania – jak radzić sobie w związku?

Psychoterapeutka Jessica Baum w swoim pierwszym małżeństwie doświadczyła napięć wynikających ze zderzenia lękowego i unikającego stylu przywiązania. Ostatecznie doprowadziło to do rozpadu jej związku. Po rozstaniu świadomie wybrała okres samotności, by zmierzyć się z własnymi lękami, zagubieniem oraz poczuciem osamotnienia. Kluczowe dla procesu uzdrowienia okazały się relacje z ludźmi, którzy byli emocjonalnie dostępni, konsekwentni i wspierający. To dzięki nim stopniowo odzyskała równowagę, a także odbudowała poczucie bezpieczeństwa i zaufanie do siebie. Ostatecznie znalazła zdrową, pełną miłości relację, opartą na bezpiecznym stylu przywiązania.

Warto dodać, że w miłości nie ma lęku, lecz doskonała miłość usuwa lęk, ponieważ lęk kojarzy się z karą. Ten zaś, kto się lęka, nie wydoskonalił się w miłości (1 J 4,18 BT). Słowa te inspirują do szukania miłości, która nie opiera się na kontroli czy niepewności, ale na akceptacji i wzajemnym zaufaniu.

Relacje międzyludzkie bywają trudne, a osoby z lękowym stylem przywiązania mogą czuć się zranione lub odrzucone. W takich chwilach warto pamiętać o słowach Jezusa: Bądźcie miłosierni, jak Ojciec wasz jest miłosierny (Łk 6,36 BT). Przebaczenie, zarówno sobie, jak i partnerowi, to klucz do uzdrowienia emocji i budowania głębszych więzi.

Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:

• Unikający styl przywiązania w związku
• Bezpieczny styl przywiązania – na czym polega?
• Style przywiązania w związku – czym są i jaki mają wpływ na nasze relacje?
• Era Wodnika – jak się na nią przygotować?

Przypisy

1. Lękowy styl przywiązania – czym się charakteryzuje?, Ośrodek Psychoterapii Podróż, https://osrodekpodroz.pl/lekowy-styl-przywiazania-czym-sie-charakteryzuje [dostęp: 19.02.2025].
2. S. Ślaski, Style przywiązania z partnerem i przyjaciółmi a cechy osobowości u kobiet współuzależnionych, Polskie Forum Psychologiczne, 24(4), 2019, https://pfp.ukw.edu.pl/archive/article-full/438/slaski_style_przywiazania [dostęp: 19.02.2025].
3. Lękowy styl przywiązania…, op. cit.
4. C. Żechowski, A. Cichocka, T. Rowiński, K. Mrozik, M. Kowalska-Dąbrowska, I. Czuma, Style przywiązania a zdrowie psychiczne osób dorosłych w populacji ogólnej – badanie pilotażowe, „Psychiatria”, 15(4), 2018, s. 193-198. 
5. A. Nowakowska, Niekochani w dzieciństwie kochają zbyt mocno. Na czym polega lękowy styl przywiązania?, „Zwierciadło”, 17.06.2024, https://zwierciadlo.pl/psychologia/relacje/542082%2C1%2Clekowy-styl-przywiazania-w-zwiazku–na-czym-polega.read?utm_source [dostęp: 19.02.2025].
6. Tamże.
7. L. Copley, Anxious Attachment Style: What It Is (+ Its Hidden Strengths), PositivePsychology.com, 8.07.2024, https://positivepsychology.com/anxious-attachment-style [dostęp: 19.02.2025].
8. S. Ślaski, Style przywiązania…, op. cit.

© Źródło zdjęcia głównego: Canva.