Sola zwyczajna, sola, podeszwica (Solea solea) to gatunek ryby flądrokształtnej z rodziny solowatych (Soleidae). Należy do największych przedstawicieli rodzaju Solea. Występuje na piaszczystym lub mulistym dnie północnego Atlantyku oraz Morza Śródziemnego. Często częściowo zakopuje się w podłożu. Grzbiet ma barwę szarobrązową. Strona brzuszna pozostaje biała. Może dorastać nawet do 70 cm długości. Ze względu na delikatne, wysoko cenione mięso, jest intensywnie poławiana, głównie metodą trałowania dennego. Angielska nazwa „sola z Dover” nawiązuje do portu Dover, który w XIX wieku był największym ośrodkiem połowu tej ryby.
Opis
Oczy soli zwyczajnej są małe i umieszczone blisko siebie po prawej stronie ciała. Taka asymetria pozwala rybie czaić się na ofiarę, będąc częściowo zagrzebaną w piasku. Podobnie jak wszystkie flądrokształtne, sola wykluwa się jako „zwykła” ryba – z oczami po obu stronach głowy. Dopiero przy długości około jednego centymetra przechodzi charakterystyczną metamorfozę w rybę denną. Wierzch ciała ma szarobrązowy kolor. Spód pozostaje śnieżnobiały. Dorosła sola może osiągać długość do 70 cm. W Wielkiej Brytanii mniejsze osobniki handlowo określa się mianem „slip”.
Występowanie soli zwyczajnej
Sola zwyczajna zasiedla wschodni Atlantyk. Spotkać ją można od południowych krańców Morza Norweskiego, przez Morze Północne, aż po wody u wybrzeży Hiszpanii. Sporadycznie bywa obserwowana także w przybrzeżnych rejonach Senegalu. Choć rzadko, może pojawiać się również w zachodnim Bałtyku. Jest stałym mieszkańcem Morza Śródziemnego, Morza Marmara, cieśniny Bosfor oraz południowo-zachodniej części Morza Czarnego.
Ryba wybiera najczęściej piaszczyste lub muliste dna, zarówno w strefie przybrzeżnej, jak i w ujściach rzek. Młode osobniki trzymają się zwykle płytkich wód – kilku do kilkunastu metrów głębokości. Dorosłe rzadko schodzą poniżej 50 metrów. Według niektórych źródeł mogą zapuszczać się nawet na głębokość 300 metrów.
Cykl życiowy
Sola zwyczajna osiąga dojrzałość płciową w wieku od 3 do 5 lat. Wtedy też rozpoczyna rozmnażanie. Tarło przypada zazwyczaj na okres od lutego do maja. W cieplejszych rejonach może się rozpocząć już na początku zimy. Do rozrodu dochodzi najczęściej w płytkich wodach przybrzeżnych o temperaturze od 6 do 12°C.
Zapłodnione jaja rozwijają się przez pięć dni. Po tym czasie z ikry wykluwają się larwy, które w ciągu około 35 dni przechodzą metamorfozę. Przekształcają się w młode ryby. Najstarsza znana sola dożyła 26 lat.
Sola zwyczajna – ekologia
Pasożytem zewnętrznym często występującym u soli zwyczajnej jest pijawka Hemibdella soleae. Jej larwy początkowo osiadają na górnej stronie ciała ryby – jedynej części niezakopanej w osadzie dennym. W miarę rozwoju przemieszczają się na spodnią stronę. Do ciała przytwierdzają się za pomocą przyssawek. Żywią się krwią gospodarza.
Wartości odżywcze
Mięso soli zwyczajnej uchodzi za wyjątkowo wartościowe pod względem odżywczym. Jasne, zwarte filety są bogate w pełnowartościowe białko, a przy tym delikatne w smaku i wszechstronne kulinarnie. Doskonale nadają się do smażenia, duszenia czy pieczenia. Ryby najwyższej jakości są jednak trudnodostępne i dość drogie. Rzadko pojawiają się na sklepowych półkach.
Sola dostarcza organizmowi m.in. magnezu, potasu, sodu, wapnia, selenu i witaminy C. Zawiera również niewielkie ilości witaminy A oraz cennych nienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3. Dzięki temu jej mięso może stanowić zdrową alternatywę dla drobiu czy innych popularnych źródeł białka zwierzęcego.
W Polsce dostęp do świeżej soli jest ograniczony. To ryba poławiana głównie w wodach oceanicznych i morzach, najczęściej przez profesjonalne floty rybackie. Mimo to warto włączyć ją do diety, gdy tylko nadarzy się okazja – ze względu na smak, wartości odżywcze i prozdrowotne właściwości.
Środowisko życia
Sola zwyczajna to typowa ryba morska. Zasiedla przydenne rejony od Morza Północnego po Morze Śródziemne. Najczęściej występuje na głębokościach nieprzekraczających 40 metrów. Z tego powodu bywa spotykana głównie w strefie przybrzeżnej. Pojawia się również w zachodnim Bałtyku. W tych wodach występuje raczej sporadycznie.
W ciągu dnia jest trudna do zauważenia. Zazwyczaj zagrzebuje się w piasku lub mule, wykonując charakterystyczne falujące ruchy. W ten sposób skutecznie maskuje się przed drapieżnikami i jednocześnie czai na przechodzącą zdobycz.
Rozmnażanie
Rozród soli zwyczajnej przebiega różnie – w zależności od regionu. Tarło może trwać od lutego aż do sierpnia. W dużej mierze uzależnione jest to od temperatury wody. Ikra składana jest do wód przybrzeżnych. Zwykle unosi się tuż pod powierzchnią. Z jaj wylęgają się larwy, które przez pewien czas prowadzą pelagiczny tryb życia. Przebywają w natlenionych, otwartych wodach, unosząc się w toni. Dopiero później, wraz z rozwojem, zaczynają opadać na dno. Przekształcają się w ryby typowo denne, związane z przydennym środowiskiem życia.
Żywienie podeszwicy
Sola zwyczajna to ryba drapieżna. Wyspecjalizowana jest w polowaniu przy dnie morskim. Jej głównym pokarmem są bezkręgowce – niewielkie organizmy żyjące w osadach dennych, takie jak wieloszczety, skorupiaki czy mięczaki. Zdarza się również, że zjada małe ryby. Żeruje głównie nocą. Wykorzystuje osłonę ciemności i swoje zdolności maskujące, by zbliżyć się do ofiary niezauważenie.
Zrównoważony rozwój
W 2010 roku organizacja Greenpeace International wpisała solę zwyczajną na tzw. czerwoną listę owoców morza. Zestawienie to obejmuje gatunki ryb powszechnie dostępne w supermarketach na całym świecie, które jednocześnie są szczególnie narażone na przełowienie i pochodzą często z niezrównoważonych połowów. Obecność soli na tej liście to sygnał ostrzegawczy dla konsumentów i sprzedawców. Wskazuje na konieczność większej troski o stan naturalnych zasobów tej cennej ryby.
Inne gatunki określanej mianem soli
Ze względu na renomę soli zwyczajnej, nazwa „Dover sole” została zapożyczona również dla innego gatunku – Microstomus pacificus. Występuje on we wschodnim Pacyfiku. Choć oba gatunki bywają mylone, różnią się zarówno budową, jak i właściwościami odżywczymi. Pacyficzna „Dover sole” ma cieńsze i mniej zwarte mięso. Jej filety uznawane są za mniej wartościowe, a to przekłada się także na niższą cenę rynkową.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Słowik rdzawy
- Słoń indyjski
- Wojny w imię chrześcijaństwa a Pismo Święte
- Ludzkość od ośmiu do ośmiu miliardów w kilka tysięcy lat?
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_sole [dostęp: 30.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Appaloosa. Licencja: CC BY-SA 3.0.
