Karaś chiński (Carassius auratus) znany również jako złota rybka to słodkowodna ryba z rodziny karpiowatych. Na dobre zadomowiła się zarówno w oczkach wodnych, jak i w domowych akwariach na całym świecie. Choć jej przodkiem jest dziko żyjący karaś pospolity to obecne, ozdobne odmiany zawdzięczają swój wygląd wielowiekowej selekcji hodowlanej prowadzonej już za czasów pierwszych chińskich dynastii.
Z czasem karaś chiński stał się zwierzęciem domowym, a jego ozdobne odmiany o niezwykłych kształtach i barwach zaczęto prezentować na wystawach i konkursach. To ryba wyjątkowo odporna. Może żyć nawet 30 lat. Rekordzista przeżył ponad 43 lata. Karaś złocisty może być trzymany w dużych akwariach lub ogrodowych zbiornikach wodnych. Dodatkowo ogranicza populację komarów, żywiąc się ich larwami.
Wciąż popularna, choć coraz bardziej krytykowana, jest tradycyjna kula — niewielkie, okrągłe naczynie, w którym często przetrzymuje się te ryby. W wielu krajach jej stosowanie zostało już zakazane ze względu na nieodpowiednie warunki, jakie zapewnia dorosłym osobnikom. W zależności od odmiany złota rybka może osiągać od 15 do nawet 47 cm długości. Wymaga to znacznie większej przestrzeni życiowej, niż zapewnia klasyczny szklany zbiornik.
Opis gatunku – forma dzika
Dzika postać karasia chińskiego to niepozorna, złocisto-szara ryba o prostym wyglądzie, dalekim od ozdobnych odmian znanych dziś z akwariów. Jej ciało jest smukłe, a płetwy i ogon proporcjonalnie niewielkie w stosunku do reszty sylwetki. Dorosłe osobniki osiągają średnio około 20 cm długości. Rozmiary mogą znacznie się różnić w zależności od odmiany – od 10 do nawet 35 cm.
U karasia chińskiego nie występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Różnice w zewnętrznym wyglądzie między samcami a samicami są na co dzień trudne do zauważenia. Dopiero w okresie tarła pojawiają się subtelne cechy pozwalające odróżnić płcie. U samic zaobserwować można bardziej zaokrąglony brzuch i delikatne zmiany w okolicach otworu odbytowego, związane z przygotowaniem do składania ikry. U samców natomiast pojawiają się charakterystyczne guzki godowe. Zlokalizowane są one na pokrywach skrzelowych oraz płetwach brzusznych.
Opis gatunku – odmiany hodowlane
Karaś chiński hodowany w oczkach wodnych nie różni się znacznie od dzikiej formy. Ma jednak intensywniejsze ubarwienie. Osiąga zazwyczaj długość od 20 do 30 cm. Podobnie jak u dzikich osobników rozpiętość bywa duża – od 10 do nawet 35 cm. W Holandii odnotowano rekordowy okaz mierzący aż 47,4 cm.
Inne odmiany hodowlane, choć często bardziej dekoracyjne, są na ogół mniejsze. Rzadko przekraczają 20 cm długości. Jeszcze mniejsze są delikatniejsze odmiany powstałe w wyniku mutacji. Te formy, choć mniej ruchliwe i znacznie wrażliwsze na zmiany środowiskowe, lepiej odnajdują się w warunkach domowego akwarium.
Odmiany karasia chińskiego
Z biegiem lat, dzięki krzyżowaniu i starannej selekcji, powstały dziesiątki barwnych odmian karasia chińskiego. Mutacje te, często uznawane za pożądane w hodowli ozdobnej, uczyniły złotą rybkę jedną z najbardziej zróżnicowanych morfologicznie ryb akwariowych. Poszczególne odmiany różnią się między sobą nie tylko intensywnością i rozmieszczeniem kolorów, ale także kształtem ciała, wielkością płetw i szczególnymi cechami anatomicznymi. Niektóre ryby mają wyraźnie zaokrąglone sylwetki, inne — rozdwojone lub potrójne ogony. Wiele odmian wykształca narośla na głowie, może mieć wydatniejsze płetwy grzbietowe lub… nie mieć jej wcale.
Tryb życia i rozmnażanie
Karaś chiński to gatunek słodkowodny o wyjątkowej zdolności adaptacji. Żyje zazwyczaj w stadach. Jest wszystkożerny, choć wykazuje wyraźne preferencje owadożerne i detrytusożerne. W środowisku naturalnym lub w ogrodowych zbiornikach wodnych samodzielnie zdobywa pożywienie. Żywi się głównie owadami wpadającymi do wody oraz roślinami. Nie wymaga dodatkowego dokarmiania. Co istotne, w takich warunkach może się także swobodnie rozmnażać.
Złota rybka uchodzi za jedną z najbardziej odpornych ryb ozdobnych. W dobrych warunkach może dożyć nawet 30 lat. Rekordowe okazy żyły ponad 45 lat.
Karaś chiński nie jest jednak wolny od zagrożeń. W naturalnych zbiornikach pada ofiarą ptaków rybożernych, takich jak czaple czy krukowate, a także wodnych węży, np. zaskrońców oraz dużych płazów. Również w domowych akwariach nie jest całkowicie bezpieczny. Ciekawskie koty potrafią bez wahania zanurzyć łapę w wodzie w poszukiwaniu łatwego łupu.
Karaś chiński – rozmnażanie
Wiosną, gdy temperatura wody osiąga 14–16 °C, karaś chiński wchodzi w okres rozrodczy. Samce dojrzewają płciowo w wieku około dwóch lat. Samice zazwyczaj rok później. W tym czasie ciało samicy staje się pełniejsze, miększe w okolicach brzucha. Otwór płciowy ulega uwypukleniu. To znak, że ryba jest gotowa do złożenia ikry. U samców pojawia się mlecz, a na pokrywach skrzelowych i pierwszym promieniu płetw piersiowych widoczne są białe, chropowate guzki godowe. Często są one bardziej rozwinięte niż u samic.
Tarło odbywa się zwykle w towarzystwie kilku samców. Podążają oni za samicą w poszukiwaniu dogodnych miejsc do złożenia ikry. Najczęściej są to rośliny. Samica składa jaja do otwartej wody, a samce jednocześnie uwalniają mlecz. Umożliwia to zapłodnienie. W kontakcie z wodą osłonka jaj staje się lepka, komórki jajowe pęcznieją, a mikropyle się zamyka. Jaja niezapłodnione w tej krótkiej chwili zostają utracone. Te, które zostały zapłodnione, przyklejają się do dostępnych powierzchni, a proces inkubacji może się rozpocząć.
Wylęg następuje po mniej niż tygodniu. Dokładny czas zależy od temperatury. Wynosi od sześciu dni w chłodniejszej wodzie (ok. 16 °C) do zaledwie trzech w cieplejszej (ok. 24 °C). Larwa w momencie wyklucia nie ma jeszcze otwartych otworów układu pokarmowego – ani ust, ani odbytu. Dysponuje jednak zapasem żółtka, który dostarcza energii i składników odżywczych niezbędnych do dalszego rozwoju.
Na tym etapie larwa nie ma również jeszcze pęcherza pławnego, dlatego opada na dno i musi wysiłkowo przyczepiać się do dostępnych powierzchni. Faza ta, zwana resorpcją pęcherzyka, trwa zazwyczaj od dwóch do czterech dni. Gdy tylko larwa jest w stanie wypłynąć na powierzchnię, chwyta bąbelek powietrza, który napełnia jej pęcherz pławny, umożliwiając swobodne unoszenie się w wodzie.
Od tego momentu musi zacząć samodzielnie się odżywiać — pierwotniakami, wrotkami, drobnymi cząstkami roślinnymi. Początkowo ciemnobrązowe narybki zyskują docelowe ubarwienie w ciągu pierwszych trzech do czterech miesięcy życia.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Karakurt – karakurt trzynastokropki – malmignat
- Karaluch – karaczan wschodni – karaczan pospolity – szwab
- Czy sójka odlatuje na zimę z Polski? Poznaj odpowiedź!
- Pierwsze cywilizacje świata – model biblijny
Źródło
1. https://fr.wikipedia.org/wiki/Poisson_rouge [dostęp: 06.04.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
