Siewka złota (Pluvialis apricaria) jest stosunkowo dużym gatunkiem siewki. Wyglądem przypomina siewkę szarą (Pluvialis dominica) i złotawą (Pluvialis fulva). Oba gatunku są jednak od niej nieco mniejsze i smuklejsze. Ich nogi są dłuższe. Ponadto w przeciwieństwie do siewki złotej mają szare, a nie białe pióra pachowe, widoczne w locie lub gdy ptak rozpościera skrzydła stojąc na ziemi.
Taksonomia
Siewka złota została formalnie opisana w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Carla Linneusza w dziesiątym wydaniu jego dzieła Systema Naturae. Umieścił on ją wraz z innymi siewkami w rodzaju Charadrius. Nadał jej nazwę naukową Charadrius apricarius. Obecnie gatunek zalicza się do rodzaju Pluvialis, który w 1760 roku wprowadził francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson. Nazwa rodzaju pochodzi z łaciny. Oznacza „związany z deszczem” (pluvia – „deszcz”). Uważano, że siewki złote gromadzą się w stadach przed nadejściem deszczu. Epitet gatunkowy apricaria również pochodzi z łaciny. Oznacza „wygrzewający się w słońcu”. Siewka złota jest gatunkiem monotypowym. Nie wyróżnia się żadnych podgatunków.
Morfologia siewki złotej
Samiec siewki złotej w szacie godowej ma wierzch ciała złotożółty z ciemnymi cętkami. Spód ciała jest czarny. Złoty kolor od czarnego oddziela szeroki biały pas, biegnący od głowy po tył ciała. Najszerszy jest na pokrywach podogonowych, które stają się dzięki temu całkowicie białe. Samica w szacie godowej przypomina samca. Czarny spód ciała pokryty jest jednak białymi plamkami. W szacie spoczynkowej obie płci mają jasny spód. Szyja i pierś są żółtawe, a pozostała część ciała biała. U podgatunku P. a. altifrons samiec w szacie godowej ma większą czarną plamę na spodzie ciała. Samica wyróżnia się żółtawymi policzkami z ciemnymi plamkami.
Wymiary średnie
- Długość ciała: 26–29 cm
- Rozpiętość skrzydeł: 67–76 cm
- Masa ciała: 140–312 g
Zasieg występowania i siedlisko
Siewka złota rozmnaża się głównie w tundrze arktycznej oraz na wrzosowiskach. Na zachodzie sięga Islandii, gdzie nazywana jest Heiðlóa, a na wschodzie – centralnej Syberii. Najbardziej na południe występujące populacje lęgowe spotyka się w Walii i na Białorusi. Małe stanowisko lęgowe na Dartmoor w południowo-zachodniej Anglii wyginęło około 2010 roku.
Zimą gatunek migruje na południowy zachód do łagodniejszych rejonów Europy, a także do północno-zachodniej Afryki oraz południowo-zachodniej Azji. Ptaki spotyka się od Irlandii i Danii po region Morza Śródziemnego – w tym Algierię, północny Egipt i wybrzeże Morza Kaspijskiego w Iranie. Zimą siewki często gromadzą się w duże stada na otwartych terenach, takich jak równiny uprawne, orne pola czy krótkie łąki. Występują od nizin po subarktyczne płaskowyże, zazwyczaj na terenach płaskich o umiarkowanej roślinności w pobliżu mokradeł. Sporadycznie obserwuje się ptaki zbłąkane aż na wschodnich wybrzeżach Kanady (Nowa Fundlandia, Nowa Szkocja), na południe do Gambii oraz na wschód po Pakistan i północne Indie.
Siewka złota – systematyka
Zwykle wyróżnia się dwa podgatunki siewki złotej:
- Pluvialis apricaria apricaria występuje na Wyspach Brytyjskich, w północno-zachodnich Niemczech, Danii, południowej i środkowej części Półwyspu Skandynawskiego oraz Finlandii. Ptaki spotkać można także na wschodnim wybrzeżu Bałtyku. Populacja z Wysp Brytyjskich jest częściowo wędrowna. Osobniki ze Skandynawii zimują w środkowej i południowej Europie oraz w północnej Afryce.
- Pluvialis apricaria altifrons zamieszkuje środkowo-wschodnią Grenlandię, Islandię, Wyspy Owcze, Laponiię i północno-wschodnią Europę aż po półwysep Tajmyr. Ptaki z Islandii zimują na Wyspach Brytyjskich, we Francji i na Półwyspie Iberyjskim. Populacje z Tajmyru zimują na wybrzeżach Morza Kaspijskiego i Morza Śródziemnego.
Dawniej populację występującą od Wysp Brytyjskich po północne Niemcy zaliczano do podgatunku P. a. oreophilos. Obecnie Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) uznaje siewkę złotą za gatunek monotypowy.
W Polsce siewki złote gniazdowały w XIX wieku. Obecnie regularnie pojawiają się na przelotach w miesiącach III–V i VII–XII. Najwyższe koncentracje odnotowano w obszarze Natura 2000 „Doliny Przysowy i Słudwi”. Chwilowo może występować tam do 11 tys. osobników.
Ekologia i zachowanie
Biotop
Siewka złota zasiedla tundrę, lasotundrę oraz w strefie umiarkowanej, bagna. Zimą pojawia się na polach uprawnych, pastwiskach i łąkach.
Gniazdowanie
Ptaki gniazdują pojedynczo, przy zagęszczeniu od 1 do 4, a maksymalnie 2–10 gniazd na km². Gniazdo znajduje się na ziemi, na płaskim, otwartym terenie porośniętym roślinnością. Tworzy je płytkie zagłębienie wykopane przez samca i wyściełane mchem, liśćmi oraz łodygami.
Jaja i wysiadywanie
W ciągu roku siewka złota wyprowadza jeden lęg. Samice składaj od końca marca do końca lipca 3–4 jaja. Wysiadywanie trwa 27–31 dni. Uczestniczą w nim oboje rodzice.
Pożywienie
Podstawą diety są owady i inne bezkręgowce. Uzupełniane są pokarmem roślinnym, takim jak jagody, nasiona i trawa.
Status
Siewka złota jest jednym z gatunków objętych Porozumieniem o ochronie migrujących ptaków wodnych Afryki i Eurazji (AEWA). Ogólnie gatunek jest uznawany za bezpieczny. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje go jako Least Concern (najmniejsze zagrożenie). Populacje na południowej granicy zasięgu lęgowego maleją lub wyginęły w kilku krajach, w tym w Wielkiej Brytanii, Danii (wyginęła jako gatunek lęgowy), Belgii (wyginęła jako gatunek lęgowy), Polsce (wyginęła jako gatunek lęgowy), Niemczech i południowej Szwecji. Najliczniejsza populacja znajduje się w Islandii. Skupia około jednej trzeciej światowej populacji.
W kulturze
Siewka złota spędza lato w Islandii. W lokalnych folklorze pojawienie się pierwszego ptaka na tych terenach oznacza nadejście wiosny. Islandzkie media zawsze relacjonują pierwsze obserwacje. W 2017 roku na przykład miało to miejsce 27 marca, a w 2020 roku 16 marca. W Islandii siewka złota jest także symbolem kobiecości.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Sęp płowy
- Sierpówka (zwyczajna) – synogarlica turecka
- Wyjątkowa symbioza, czyli jak stworzenia morskie zjadają gaz ziemny
- Ewolucja ptaków popadła w tarapaty…
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/European_golden_plover [dostęp: 24.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
