Sieweczka obrożna, lądowiec (Charadrius hiaticula) należy do rodziny siewkowatych (Charadriidae). Gatunek rozmnaża się na dużych obszarach północnej Eurazji, a także na Grenlandii.
Taksonomia
Sieweczka obrożna została formalnie opisana w 1758 roku przez szwedzkiego przyrodnika Carla Linneusza w dziesiątym wydaniu jego Systema Naturae pod obecną nazwą binominalną Charadrius hiaticula. Linneusz wskazał jako miejsce typowe „Europa i Ameryka”. Dziś uznaje się za nie Szwecję. Epitet gatunkowy hiaticula pochodzi z późnośredniowiecznej łaciny. Oznacza siewkę.
Wyróżnia się trzy podgatunki:
- C. h. psammodromus Salomonsen, 1930 zasiedla Arktykę północnego Atlantyku. Ptaka spotkać można na Wyspie Ellesmere i Wyspie Baffina (północno-wschodnia Kanada, sporadycznie), a także na Grenlandii, Islandii, Wyspach Owczych i Svalbardzie (północ Norwegii);
- C. h. hiaticula Linneusz, 1758 zamieszkuje umiarkowany wschodni region północnego Atlantyku: Wyspy Brytyjskie i północno-zachodnia Francja po południową Skandynawię i kraje bałtyckie;
- C. h. tundrae (Lowe, 1915) zasiedla wybrzeża i wyspy Oceanu Arktycznego. Zasięgiem obejmuje północną Skandynawię aż do Półwyspu Czukockiego (północno-wschodnia Syberia) wraz z Nową Ziemią i Wyspami Nowosyberyjskimi oraz Wyspą św. Wawrzyńca (północ Morza Beringa; nieregularnie).
Podgatunek C. h. psammodromus jest słabo odróżnialny od formy typowej. Nie jest uznawany przez niektórych ornitologów.
Opis sieweczki obrożnej
Dorosłe sieweczki obrożne mają długość ciała od 18 do 20 cm i rozpiętość skrzydeł 35–41 cm. Grzbiet i skrzydła są szarobrązowe. Brzuch jest biały, podobnie jak pierś, która dodatkowo ma jedną czarną obrączką na szyi. Na głowie widoczna jest brązowa czapeczka. Czoło jest białe. Maska wokół oczu jest czarna, a krótki dziób ma kolor pomarańczowo-czarny. Nogi są pomarańczowe. Jedynie dwa zewnętrzne palce są lekko połączone błoną pławną.
Samiec w upierzeniu godowym ma biały wierzch głowy, szyję oraz spód ciała. Przód głowy – poza białym czołem – oraz pokrywy uszne są czarne, podobnie jak charakterystyczna obroża na szyi. Grzbiet, wierzch głowy i skrzydła mają barwę brązowoszarą. Nogi i krótki dziób są pomarańczowe. Czarny jest jedynie koniec dzioba. Wokół oczu widoczne są wąskie, słabo zaznaczone żółte obrączki.
Samica jest podobna do samca. Czarne pasy na głowie są jednak węższe i często z domieszką brunatnych piór. Poza tym pozbawiona jest żółtych obrączek wokół oczu. U obu płci na wierzchu skrzydeł widoczny jest biały pas.
Osobniki młodociane mają brązowoszare a nie czarne pasy. Pas na piersi jest natomiast w tej samej barwie. Na szyi nie występuje pełna obroża, a jedynie półobroża. Ptaki nie mają obrączki powiekowej, ale widać wyraźny pasek nad okiem.
Podgatunek C. h. tundrae jest mniejszy, z ciemniejszym wierzchem ciała i bledszym dziobem.
W porównaniu do sieweczki rzecznej lądowiec jest bardziej krępy, z pozornie krótszymi nogami. Czarna plama na głowie zajmuje większy obszar i nie jest obrzeżona na biało. Nad okiem znajduje się tylko jedna biała plamka. Sieweczka rzeczna ma ciemny dziób, wyraźną jaskrawożółtą obrączkę powiekową i blade nogi. Brakuje jej białego pasa na skrzydłach widocznego w locie.
Innym podobnym gatunkiem jest sieweczka morska. Ma przerwany czarny pas na piersi i dwie pary zewnętrznych sterówek białe.
Rozmiary i masa ciała
Długość ciała: 18–20 cm
Rozpiętość skrzydeł: 48–57 cm
Masa ciała: 42–78 g
Głos
Głos sieweczki obrożnej przypomina flet – jest to lekkie, gwizdane „tjui”. Tokujący samiec śpiewa podczas lotu nad otwartymi terenami, obracając się, by ukazać raz biały brzuch, raz brązowy wierzch. Wydaje wtedy przeciągłe, jodłujące odgłosy przypominające „takalii takalii takalii...”.
Rozmieszczenie i środowisko
Sieweczka obrożna gniazduje na otwartych terenach nadbrzeżnych, na plażach i płaskich równinach północnej Eurazji oraz w arktycznej północno-wschodniej Kanadzie. Niektóre osobniki zakładają gniazda w głębi lądu. W zachodniej Europie ptaki występują aż po północną Francję. Gatunek zasiedla zarówno niskie nadmorskie równiny, jak i chłodne wyżyny o rzadkiej roślinności, w otwartych siedliskach z niewielkim lub żadnym pokryciem roślinnym. Gniazduje bezpośrednio na ziemi.
Lądowce są ptakami wędrownymi. Zimują w rejonach przybrzeżnych aż po Afrykę. W Norwegii geolokatory wykazały, że dorosłe osobniki w trakcie okresu lęgowego migrują do Afryki Zachodniej. Natomiast wiele ptaków z Wielkiej Brytanii i północnej Francji pozostaje na miejscu przez cały rok.
Sieweczka obrożna – zachowanie i ekologia
Jaja i pisklęta
Sieweczki obrożne osiągają dojrzałość płciową w wieku jednego roku. Są sezonowo monogamiczne. Więź partnerska czasem utrzymuje się z roku na rok. Gniazdują pojedynczo. Są terytorialne. Składanie jaj zazwyczaj rozpoczyna się w maju. Termin może się jednak różnić w zależności od regionu. Gniazdo to płytka niecka wyłożona kamykami i fragmentami roślin. W jednym lęgu znajdują się 3–4 jaja. Składane są w odstępach 1–3 dni i wysiadywane przez oboje rodziców, zwykle po zniesieniu ostatniego lub przedostatniego jaja. Inkubacja trwa 21–27 dni. Pisklęta pokryte są szaro-buffowatym puchem z cynamonowo-buffowatymi plamkami na grzbiecie i białym brzuchem. Młode są w pełni rozwinięte po wykluciu. Opuszczają gniazdo niemal natychmiast. Potrafią same zdobywać pożywienie, choć oboje rodzice opiekują się nimi, ogrzewając je w nocy i podczas złej pogody. Zdolność do lotu osiągają około 24. dnia życia.
W przypadku zbliżania się drapieżnika dorosły ptak oddala się od gniazda, wydając głośne odgłosy w celu zwabienia intruza.
Pożywienie i sposób żerowania
Sieweczki obrożne zdobywają pokarm na plażach, płaskich terenach pływowych i polach. Żywią się owadami, skorupiakami i robakami. Żerują zarówno w dzień, jak i w nocy.
Status i ochrona
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje sieweczkę obrożną jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern), i utrzymuje ten status nieprzerwanie od 1988 roku. Według szacunków organizacji Wetlands International z 2015 roku, światowa populacja gatunku wynosi od 415 000 do 1 400 000 osobników. Ogólny trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Sęp kasztanowaty
- Sercówka jadalna
- Bakterie, które nie ewoluowały przez dwa miliardy lat
- Ankylozaury do góry nogami – dlaczego?
Źródło:
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Common_ringed_plover [dostęp: 23.09.2025]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Charles J. Sharp. Licencja: CC BY-SA 4.0.
