Kulik wielki (Numenius arquata) to bardzo duży ptak brodzący z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Jest jednym z najpowszechniejszych przedstawicieli kulików. Gniazduje na dużym obszarze Europy i Azji o umiarkowanym klimacie.
Systematyka
Kulik wielki został oficjalnie opisany przez szwedzkiego przyrodnika Karola Linneusza w 1758 roku. Opisał go w dziesiątym wydaniu Systema Naturae, nadając mu nazwę Scolopax arquata. Obecnie należy do rodzaju Numenius, który wprowadził francuski ornitolog Mathurin Jacques Brisson w 1760 roku.
Podgatunki kulika wielkiego
Wyróżnia się trzy podgatunki kulika wielkiego:
- N. a. arquata (Linnaeus, 1758) – gniazduje w zachodniej, północnej i środkowej Europie
- N. a. orientalis (Brehm, 1831) – gniazduje od zachodniej i środkowej Syberii po północno-wschodnie Chiny
- N. a. suschkini (Neumann, 1929) – gniazduje od zachodniego Kazachstanu po południowo-zachodnią Syberię.
Kulik wielki – opis
Kulik wielki to największy brodziec w swoim zasięgu. Osiąga długość 50–60 cm i rozpiętość skrzydeł 89–106 cm. Waży od 410 do 1360 g. Ma szarobrązowe upierzenie, biały grzbiet i szaroniebieskie nogi. Charakterystyczny jest jego długi, zakrzywiony dziób.
Samce i samice wyglądają podobnie, ale u samic dziób jest dłuższy. Trudno rozpoznać płeć pojedynczego ptaka, choć gdy występują w parze, jest to możliwe i łatwiejsze. Głos kulika to głośne „kurloo-oo”.
Podobnym gatunkiem jest kulik mniejszy (Numenius phaeopus). Jest on mniejszy i ma krótszy dziób z wyraźnym załamaniem. W locie kulik może przypominać szlamnika zwyczajnego (Limosa lapponica) w szacie zimowej. Szlamnik ma jednak mniejsze ciało, lekko zadarty dziób i krótsze nogi. U kulika stopy wystają poza ogon i tworzą wyraźną końcówkę.
Występowanie i siedlisko kulika wielkiego
Większość kulików wielkich wędruje. Zimują w Afryce, południowej Europie i Azji Południowej. Czasami pojedyncze ptaki pojawiają się daleko poza zasięgiem, np. w Nowej Szkocji lub na Marianach.
W Irlandii, Wielkiej Brytanii i wzdłuż pobliskich wybrzeży Europy kulik przebywa przez cały rok.
Osuszanie podmokłych terenów, przekształcanie torfowisk w lasy oraz zalesianie przyczyniły się do spadku liczby tych ptaków w wielu rejonach. Z kolei w Skandynawii, gdzie lasy przekształcano w łąki, liczba kulików wzrosła.
Kulik wielki jest ostrożnym ptakiem. Poza sezonem lęgowym żyje w stadach.
Rozmnażanie
Gniazdo kulika wielkiego to płytki dołek w łące lub na torfowisku. Samica składa cztery jaja w kwietniu lub maju. Oboje rodzice wysiadują jaja przez cztery tygodnie. Często kuliki gniazdują w pobliżu pustułek. Chroni je to przed krukowatymi i innymi drapieżnikami. Mimo to pustułki czasem też zjadają jaja kulika.
Odżywianie kulika wielkiego
Kulik żywi się głównie drobnymi bezkręgowcami, które wyciąga z błota. Zjada też małe kraby i dżdżownice z powierzchni, jeśli ma okazję.
Drapieżnictwo
Na jaja kulika polują lisy i drapieżne ptaki. W programie BBC Springwatch pokazano, że również owce mogą zjadać jaja kulików.
Kulik wielki – status
Kulik wielki był wcześniej uznawany za gatunek najmniejszej troski (Least Concern) przez IUCN, gdyż miał duży zasięg i liczną populację. Jednak w ostatnich latach liczba tych ptaków gwałtownie spada. W 2008 roku zmieniono jego status na „bliski zagrożenia” (Near Threatened).
Choć kulik wielki wciąż jest dość powszechny, to jego populacja maleje, zwłaszcza w Wielkiej Brytanii i Irlandii. W tych krajach gniazduje około 25% światowej populacji. W latach 1995–2016 liczba kulików w Anglii i Szkocji spadła o ponad 50%, w Walii o ponad 80%, a w Irlandii o ponad 90%. Pod koniec 2015 roku wpisano go na czerwoną listę ptaków najbardziej zagrożonych w Wielkiej Brytanii.
Kulik wielki jest objęty ochroną w ramach porozumienia AEWA (Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds). Badania Brytyjskiego Towarzystwa Ornitologicznego pokazują, że kuliki wielki źle znoszą zwiększanie się terenów rolniczych i zalesionych. Preferują otwarte łąki, których ubywa.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Klecanka rdzaworożna
- Goryl nizinny
- Dlaczego pies się trzęsie – ciekawostki o psach
- Spinozaur
- Pustynia Pstra – cmentarzysko skamielin
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Eurasian_curlew (dostep: 06.05.2025).
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
