Pierścieniak grynszpanowy (Stropharia aeruginosa (Curtis) Quél.) to gatunek grzybów z rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae).
Nazewnictwo
Pierścieniak grynszpanowy po raz pierwszy został opisany w roku 1782 przez Williama Curtisa, który nadał mu nazwę Agaricus aeruginosus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę, nadał mu w roku 1872 Lucien Quélet. Polską nazwę podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1968 r.
W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten ma też inne nazwy: łysiczka niebieskozielona, bedłka grynszpanowa, pieczarka zielona, pierścieniak zielony, pierścieniak opaska zaśniedziała, pierścieniak niebieskozielony.
Morfologia
Kapelusz grzyba wynosi 3-8(10) cm średnicy, pokryty jest niebieskozieloną lub sinozieloną warstwą śluzu, w którym można zauważyć białe łuseczki (znikają pod wpływem deszczu). W czasie suszy kapelusz traci śluz, robi się połyskujący, gładki, o wyblakłym kolorze.
Kształt kapelusza w początkowej fazie wzrostu jest wypukły, by z czasem przejść w kształt dzwonkowaty, płaski. Miąższ ma dość zwarty, skórka daje się łatwo zerwać z kapelusza. Blaszki ma gęste i przyrośnięte do trzonu, u młodych owocników zakryte są osłoną. Kolor ma początkowo białawy, później fioletowosiny, w końcu czekoladowobrązowy, a ostrza blaszek są białe i oprószone.
Trzon grzyba dochodzi do 8 cm wysokości i 1 cm grubości. Kolor ma jasnobeżowy lub jasnozielony, a z czasem zmienia się na brunatny, w środku jest pusty. Pierścień znajduje się w połowie trzonu i zanika we wczesnym okresie. Poniżej tego pierścienia trzon pokrywa się kosmkami czy też łuseczkami białego koloru. Miąższ jest początkowo zielonkawobiały, później kremowy. Zarodniki są barwy fioletowobrunatnej, eliptycznojajowate, o średnicy 7-9× 4-5,5 µm.
Występowanie
Pierścieniak grynszpanowy występuje w Ameryce Północnej, w Europie i w Iranie. W Polsce jest pospolity. Owocniki pojawiają się od września do listopada, występują w lasach liściastych i iglastych, w parkach, czasami wzdłuż dróg. Pierścieniak grynszpanowy rośnie na ziemi i na martwym drewnie. Tworzy grupy grzybów złożone z wielu osobników. Najczęściej rośnie pod bukami, rzadziej pod jodłami.
Znaczenie kulinarne
Pierścieniak grynszpanowy to grzyb jadalny, jednak nie jest smaczny, tylko w mieszance z innymi grzybami nadaje się do spożycia. Należy koniecznie ściągać skórkę z kapelusza. Przypadki zatruć tym gatunkiem odnotowano w Stanach Zjednoczonych – wynika to z nagromadzenia się toksyn, gdyż grzyb mocno wchłania toksyny ze środowiska.
W badaniach laboratoryjnych stwierdzono antynowotworowe działanie zawartych w tym grzybie polisacharydów. Ekstrahowane z grzybni i podawane białym myszom hamowały o 70% wzrost mięsaka i o 60% wzrost raka Ehrlicha.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Czasznica olbrzymia
- Naziemek białawy
- Detoksykacja wątroby: klucz do zdrowia i energii
- Zauropody z średniowiecza – czy to bajka, czy nie bajka?
- Czy Mojżesz wymyślił alfabet?
Źródła
- https://pl.wikipedia.org/wiki/Pierścieniak_grynszpanowy
- https://grzybofil.pl/pierscieniak-grynszpanowy/
- https://puszcza.tv/gatunki/260/pierscieniak-grynszpanowy-stropharia-aeruginosa
- https://gardeneo.pl/pierscieniak-grynszpanowy?utm_content=cmp-true
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Anneli Salo, Ak ccm. Licencja: CC BY-SA 3.0.
