Uhla pstrodzioba, zwana także uhlą amerykańską (Melanitta perspicillata) to duża kaczka morska. Występuje w Ameryce Północnej. Dorosłe samce wyróżniają się niemal całkowicie czarnym upierzeniem z charakterystycznymi białymi plamami na czole i potylicy. Samice są nieco mniejsze i mają brązowawe upierzenie. Ptaki te rozmnażają się na północy Kanady i Alaski. Zimują wzdłuż wybrzeży Pacyfiku i Atlantyku. Żywią się głównie bentosowymi bezkręgowcami. Ważną część ich diety stanowią małże.
Taksonomia
W 1750 roku angielski przyrodnik George Edwards zamieścił ilustrację oraz opis uhli pstrodziobej w trzecim tomie swojej publikacji A Natural History of Uncommon Birds. Nazwał ją „wielką czarną kaczką z Zatoki Hudsona”. Ilustracja, wykonana w technice akwaforty i ręcznie kolorowana, powstała na podstawie zakonserwowanego okazu przywiezionego do Londynu z rejonu Zatoki Hudsona przez Jamesa Ishama. Gdy w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz uaktualnił dziesiąte wydanie swojego dzieła Systema Naturae. Zaklasyfikował uhlę amerykańską do rodzaju Anas, obejmującego kaczki i gęsi. Nadał jej nazwę binominalną Anas perspicillata, powołując się na pracę Edwardsa.
Obecnie uhla pstrodzioba należy do sześciu gatunków zaliczanych do rodzaju Melanitta, który w 1822 roku opisał niemiecki zoolog Friedrich Boie. Nazwa rodzajowa Melanitta pochodzi z greki starożytnej – melas oznacza „czarny”, a netta – „kaczka”. Nazwa gatunkowa perspicillata wywodzi się z łaciny nowożytnej i oznacza „okularową” (od perspicere – „widzieć przez”).
Analiza kladystyczna oparta na cechach morfologicznych wskazuje, że uhla pstrodzioba ta stanowi takson monotypowy, najbliżej spokrewniony z Melanitta deglandi i Melanitta fusca. Te trzy gatunki tworzą podrodzaj Melanitta, odrębny od podrodzaju Oidemia, który obejmuje Melanitta americana i Melanitta nigra.
Rodzaj Melanitta należy do plemienia Mergini, monofiletycznej grupy kaczek morskich z półkuli północnej, w skład której wchodzą również edredony, nurogęsi, gągoły i inne kaczki morskie. Plemienie to stanowi część rodziny kaczkowatych (Anatidae), obejmującej także łabędzie i gęsi.
Opis
Uhla pstrodzioba osiąga dojrzałość płciową w wieku 3 lat. Dorosły samiec waży średnio 1 050 g i mierzy 48 cm długości. Samica natomiast waży około 900 g i osiąga 44 cm. Rozpiętość skrzydeł wynosi od 76 do 77 cm.
Samiec ma aksamitnoczarne upierzenie z białymi plamami na czole i potylicy. Jego charakterystyczny, masywny dziób z daleka wydaje się pomarańczowy, ale z bliska dostrzec można na nim białe, czerwone i żółte wzory oraz czarną plamkę u nasady. Samica ma bardziej jednolite, brązowe upierzenie – ciemniejsze na grzbiecie i jaśniejsze na spodzie. Ponadto samica wyróżnia się jasnymi plamkami na policzkach oraz białawymi plamkami na potylicy. Te ostatnie nie zawsze jednak występują. Dziób samicy jest czarny, z zielonymi lub niebieskimi odcieniami. Młode przypominają samice, ale mają jaśniejsze, brązowe upierzenie oraz białawy brzuch i pierś.
Podobnie jak inne kaczki morskie, uhla amerykańska traci zdolność do lotu podczas pierzenia lotek. Proces ten rozpoczyna się pod koniec lipca lub na początku sierpnia i trwa około czterech tygodni. Wcześniej ptaki przechodzą pełne pierzenie ciała. Jaskrawe barwy samców ustępują wtedy miejsca stonowanym odcieniom szaty spoczynkowej.
Upierzenie jest dobrym wskaźnikiem wieku samców, ale nie samic. Drugoroczne samce przypominają dorosłe, choć mogą mieć brązowawe pióra lub może brakować im białej plamy na czole.
Zasięg występowania
Uhla pstrodzioba, w przeciwieństwie do większości północnoamerykańskich kaczek morskich, rozmnaża się wyłącznie w Ameryce Północnej, głównie w Kanadzie i na Alasce. Choć niewielkie grupy tych ptaków regularnie pojawiają się zimą w zachodniej Europie, w tym na Wyspach Brytyjskich, to większość wybiera wybrzeża Pacyfiku i Atlantyku w Ameryce Północnej.
Uhla amerykańska gniazduje w borealnych lasach w niewielkiej odległości od jezior słodkowodnych. Gniazda zwykle znajdują się w pobliżu drzew iglastych, na lekko wyniesionych terenach w sąsiedztwie obszarów podmokłych. Przed migracją uhle pstrodziobe wybierają specjalne miejsca pierzenia. Różnią się one od zimowisk i terenów lęgowych. Są to obszary, które zapewniają stały dostęp do pokarmu, a jednocześnie ograniczają ryzyko ataków ze strony drapieżników. Najczęściej znajdują się w zatokach, ujściach rzek lub estuariach.
Zimą uhle pstrodziobe wybierają morskie wybrzeża. Znajdują tu dogodne warunki do przetrwania najchłodniejszych miesięcy.
Rozmnażanie
Uhle amerykańskie tworzą pary na zimowiskach lub podczas migracyjnych postojów. Najczęściej jeszcze przed dotarciem na tereny lęgowe. Gniazdowanie zazwyczaj zaczyna się w drugiej połowie maja i trwa do początku czerwca. Gniazda budowane są na ziemi. Najczęściej w pobliżu mórz, jezior lub rzek – zarówno na terenach leśnych, jak i tundrowych. Samice wykopują zagłębienia w ziemi. Wyściełają je resztkami roślin i puchem. Składają od 5 do 9 jaj. Jaja ważą od 55 do 79 g.
Inkubacja trwa od 28 do 30 dni. Odpowiada za nią wyłącznie samica. Jaja w danym gnieździe wylęgają się synchronicznie. Po wykluciu młode prowadzone są przez matkę do płytkich, osłoniętych przed wiatrem zbiorników wodnych, o głębokości nieprzekraczającej 2 metrów. Tam zaczynają samodzielnie żerować. Samica opuszcza swoje potomstwo jeszcze przed osiągnięciem przez nie zdolności do lotu.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Rak sygnałowy – rak szwedzki – rak kalifornijski
- Ambystoma tygrysia
- Życie na Wenus NIE odnalezione
- Słońce – wyjątkowa gwiazda
- Pozabiblijne świadectwa potopu
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Surf_scoter#References [21.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Chuck Homler, Focus On Wildlife. Licencja: CC BY-SA 4.0.
