Tapir czaprakowy, znany także jako tapir malajski lub tapir czaprakowaty (Tapirus indicus) to jedyny żyjący gatunek tapira spoza Ameryki. Występuje naturalnie w Azji Południowo-Wschodniej. Spotkać go można od Półwyspu Malajskiego po Sumatrę. Od 2008 figuruje jako zagrożony wyginięciem na liście IUCN. Szacuje się, że liczebność populacji nie przekracza 2,5 tysiąca dojrzałych osobników.
Taksonomia
Nazwa naukowa Tapirus indicus została zaproponowana w 1819 roku przez Anselme’a Gaëtana Desmaresta. Odwołał się on do tapira opisanego wcześniej przez Pierre’a-Médarda Diarda. W 1926 roku holenderski zoolog wprowadził termin Tapirus indicus brevetianus na określenie tapira malajskiego z Sumatry, przesłanego do zoo w Rotterdamie na początku lat 20. XX wieku.
Analizy filogenetyczne przeprowadzone na 13 osobnikach tapira czaprakowatego potwierdziły, że gatunek ten jest monofiletyczny. W 2011 roku Colin Groves i Peter Grubb zaproponowali przeniesienie go do rodzaju Acrocodia. Z kolei porównania mitochondrialnego DNA 16 gatunków nieparzystokopytnych wykazały, że tapir ten tworzy grupę siostrzaną z gatunkami Tapirus z Ameryki.
Opis
Tapir malajski wyróżnia się charakterystycznym ubarwieniem. Ma jasną plamę ciągnącą się od ramion aż po zad. Jego głowę, ramiona i nogi pokrywa czarna sierść. Środkowa części ciała, tył oraz końcówki uszów są białe. Białe krawędzie wokół małżowin usznych są cechą wspólną dla wszystkich gatunków tapirowatych. Taka kolorystyka działa jak kamuflaż, rozmywając kontury zwierzęcia w gęstej roślinności i zróżnicowanym terenie. Leżący tapir może zostać pomylony przez drapieżnika z dużym kamieniem, co zmniejsza ryzyko ataku.
Tapir czaprakowy to największy z czterech współczesnych gatunków tapirowatych. Osiąga długość od 1,8 do 2,5 metra, nie licząc krótkiego, mierzącego od 5 do 10 cm ogona. Wysokość w kłębie wynosi od 90 do 110 cm. Waga zazwyczaj mieści się w przedziale 250–320 kg. Niektóre osobniki mogą jednak ważyć nawet do 540 kg. Samice są zazwyczaj większe od samców. Tapir malajski, podobnie jak inne gatunki tego rodzaju, posiada krótki ogon, długą i elastyczną trąbę, cztery palce na przednich łapach i trzy na tylnych. Gatunek ten słabo widzi, ale rekompensuje to doskonałym słuchem i węchem.
Zwierzę to posiada duży grzebień strzałkowy, nietypowe położenie oczodołów, specyficznie ukształtowaną czaszkę z podniesionymi kośćmi czołowymi oraz cofnięte wcięcie nosowe i chrząstki twarzowe.
Wzrok
Tapiry malajskie mają bardzo słaby wzrok. W dużej mierze polegają na doskonałym węchu i słuchu, które pomagają im w nawigacji i poszukiwaniu pożywienia. Ich oczy są małe i, podobnie jak u wielu roślinożerców, umieszczone po bokach głowy. Tapiry czaprakowe mają brązowe tęczówki, lecz ich rogówki często pokrywa niebieskawa mgiełka. Naukowcy uważają, że zmętnienie rogówki jest efektem powtarzającej się ekspozycji na światło. Tapiry malajskie są aktywne głównie nocą. Połączenie tej cechy z ich słabym wzrokiem znacznie utrudnia im poszukiwanie pożywienia i unikanie drapieżników.
Wariacie kolorów
W 2000 roku w rezerwacie leśnym Jerangau w Malezji zaobserwowano dwa melanistyczne osobniki tapira malajskiego, charakteryzujące się całkowicie czarnym ubarwieniem. Kolejny czarny tapir został udokumentowany w 2016 roku w rezerwacie leśnym Tekai Tembeling, znajdującym się w stanie Pahang. Te rzadkie przypadki melanizmu u tapirów czaprakowych wskazują na wyjątkowe adaptacje genetyczne w obrębie tego zagrożonego gatunku.
Zasięg występowania
Tapir czaprakowy występuje w dwóch odizolowanych populacjach. Pierwsza zamieszkuje południowo-wschodnią Azję kontynentalną, obejmując południową część Mjanmy (na południe od 18° szerokości geograficznej północnej), zachodnią Tajlandię, część półwyspową na południe aż do granicy z Malezją oraz rezerwat Thung Yai-Huai Kha Kheng na północy. Druga populacja znajduje się na Sumatrze w Indonezji, w jej centralnych i południowych regionach.
W przeszłości tapir malajski był widywany w południowej Kambodży, Wietnamie i Laosie. Ostatnie obserwacje w tych krajach pochodzą z początku XX wieku, m.in. z dystryktu Hongquan we wschodniej Kochinchinie (dzisiejszy Wietnam, 1944 rok) oraz Laosu (1902 rok). Przyjmuje się jednak, że w tych trzech państwach gatunek wyginął. Badania historycznych zapisów i doniesień z Laosu, Kambodży, północnej Tajlandii oraz południowych Chin nie potwierdziły obecności tego zwierzęcia w tych regionach.
Interesujące informacje pochodzą z Sabah na Borneo, gdzie tapiry czaprakowe mogły przetrwać do niedawna. W publikacji z 2009 roku zasugerowano możliwość reintrodukcji tego gatunku w tym regionie jako elementu przyszłych działań ochronnych.
Zachowanie
Tapiry malajskie prowadzą głównie samotniczy tryb życia. Wyznaczają rozległe terytoria, które często zachodzą na obszary innych osobników. Do oznaczania swoich terenów używają moczu – rozpryskują go na roślinach. Poruszają się po wyznaczonych ścieżkach, które same utorowały w gęstwinach leśnych. Ssaki te żywią się młodymi pędami i liśćmi ponad 115 gatunków roślin. Poruszają się niezwykle powoli. Często zatrzymują się, by coś przekąsić lub sprawdzić zapachy pozostawione przez inne tapiry.
W obliczu zagrożenia potrafią szybko biegać, a w razie konieczności bronić się silnymi szczękami i ostrymi zębami. Komunikują się za pomocą wysokich pisków i gwizdów. Preferują obszary w pobliżu wody, gdzie często się kąpią i pływają. Umieją wspinać się na strome zbocza, co ułatwia im poruszanie się w trudnym terenie. Zwykle żerują tuż po zachodzie słońca lub przed jego wschodem. W środku nocy często udają się na drzemki. Klasyfikuje je to jako zwierzęta zmierzchowe.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Rycyk – szlamik rycyk – szlamnik rycyk
- Pchła ludzka
- Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba i jego zaskakujące odkrycia
- Fukuipteryx prima – ptak, który podciął skrzydła naukowcom
- Wieża Babel – świadectwa pozabiblijne
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Malayan_tapir [dostęp: 04.12.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Rufus46. Licencja: CC BY-SA 3.0.
