Skakun arlekinowy (Salticus scenicus) znany też jako pląs zebra, jest pająkiem zaliczanym do rodziny skakunowatych (Salticidae). Zasięg naturalnego występowania pająka rozciąga się na całą półkulę północną. Zwierzę wyróżnia się charakterystycznym czarno-białym umaszczeniem.
Opis
Dymorfizm płciowy u skakunów arlekinowych jest wyraźnie zaznaczony. Samce na ogół są mniejsze od samic. Z reguły największe okazy osiągają około 6 mm długości. Mają jednak znacznie większe szczękoczułki niż ich partnerki. Największe osobniki płci żeńskiej dorastają natomiast do około 9 mm długości.
Pająki z rodziny skakunowatych wyposażone są w cztery pary oczu. Te występujące z przodu i z obu boków są relatywnie duże. Tylna para jest natomiast najmniejsza. Ciało pająka pokrywają białe włoski układające się w charakterystyczne pasy.
Występowanie i środowisko
Pląsy zebra zamieszkują rozległe obszary Europy, Azji oraz Ameryki Północnej. Najczęściej zasiedlają żwirowe ściany oraz skalne zbocza. Czasem można je też zaobserwować w pniach drzew. Lubią przebywać na pionowych powierzchniach. Dlatego też nierzadko spotyka się je w gospodarstwach domowych, np. na ścianach zewnętrznych i wewnętrznych budynków. Wykazują także tendencję do zasiedlania narożników parapetów okiennych.
Zachowanie
Skakuny arlekinowe zaliczają się do drapieżników. W skład ich diety wchodzą głównie inne mniejsze pająki oraz stawonogi. Zaobserwowano, że żywią się komarami, które są prawie dwa razy dłuższe od nich. Polują nie tylko na mniejsze, ale także sporo większe ofiary. Ich łupem często padają na przykład dwukrotnie dłuższe od nich komary.
Pląsy zebra mają doskonale rozwinięty zmysł wzroku. Duże oczy pomagają im w lokalizacji ofiar oraz ich efektywnym ściganiu. Taktyka obierana przez nie w trakcie polowania do złudzenia przypomina strategię wykorzystywaną przez koty. Pająk najpierw skrada się do swojej ofiary, a następnie wykonuje skok z odpowiedniej odległości.
Polowanie
Skakuny arlekinowe nie zawsze ścigają potencjalną zdobycz. Wszystko zależy od jej wielkości oraz prędkości ucieczki. Nie bez znaczenia jest też gatunek znajdującego się w ich pobliżu zwierzęcia. Pląsy zebra z reguły ignorują obecność insektów uważanych przez te pająki za nieapetyczne. Do takich organizmów zalicza się choćby mrówki.
Pająki przed wykonaniem skoku najpierw wspinają się po jedwabnej nici, która pomaga im w skakaniu. W razie niepowodzenia ataku próbują ponownie schwytać ofiarę, skacząc na nią ze wspomnianej nici. Włókno to służy im ponadto do bezpiecznego zsuwania się z wyższych powierzchni, np. z sufitów.
Rozmnażanie
Okres godowy u skakunów arlekinowych przypada na przełom wiosny i lata. Samiec w celu przypodobania się potencjalnej partnerce wykonuje charakterystyczny taniec godowy. Jego istota sprowadza się do machania odnóżami i szczękoczułkami, a także poruszania odwłokiem w kierunku pionowym. Oznaczenia w kształcie pasków stanowią sygnał dla samic o gotowości danego osobnika do rozmnażania. Od jakości tańca zależy możliwość nakłonienia samicy do kopulacji.
Bliski kontakt z samicą często jest niebezpieczny dla samca. Zdarza się bowiem, że zostaje on utożsamiony z ofiarą, co kończy się jego uśmierceniem i wchłonięciem. Samice gotowe do kopulacji z reguły kucają, a ich partnerzy wspinają się na nie. Do zapłodnienia dochodzi za sprawą specjalnych narządów przypominających odnóża, w które wyposażony jest każdy osobnik płci męskiej. Matki sprawują opiekę rodzicielską zarówno nad kokonem z jajami, jak i potomstwem po wylęgu. Młode stają się zdolne do samodzielnego życia po drugiej wylince.
Historia taksonomiczna
Pląsy zebra po raz pierwszy opisał Carl Alexander Clerck. Zrobił to w 1757 roku, określając charakteryzowany przez siebie gatunek Araneus scenicus. Opis pająka znalazł się też w wydanym rok później dziele Systema Naturae autorstwa Karola Linneusza. Badacz ten zaproponował dla opisywanego gatunku łacińską nazwę Aranea scenica.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Rocha czarnobroda
- Rycyk – szlamik rycyk – szlamnik rycyk
- Co naprawdę wykazał eksperyment Millera-Ureya?
- Kto stworzył Boga?
- Zwoje z Qumran – najważniejsze odkrycie archeologii biblijnej
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Zebra_spider [dostęp: 04.12.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Kaldari. Licencja: CC0.
