Jednoróg (Oreophasis derbianus) jest dużym ptakiem zaliczanym do rodziny czubaczy (Cracidae). To jedyny reprezentant rodzaju Oreophasis. Ptak żyje przede wszystkim w południowym Meksyku i Gwatemali. Przypuszcza się też, że zasięg jego występowania rozciąga się aż do Hondurasu. Jednak jak dotąd nie zostało to potwierdzone przez przyrodników.
Jednoróg prowadzi osiadły tryb życia. Oznacza to, że przez cały rok pozostaje na tym samym terytorium.
Taksonomia i systematyka
Nie do końca wiadomo, jak wyglądają relacje pokrewieństwa wśród czubaczy. Jednak naukowcy uważają, że jest on bardzo daleko spokrewniony z innymi reprezentantami tej rodziny. Z czubaczami łączy go podobna budowa ciała i niemal takie samo upierzenie. Jednak jego róg wygląda bardziej jak hełm kazuara (Casuariinae). Dlatego też jednorogi zazwyczaj umieszcza się w oddzielnej podrodzinie Oreophasinae. Niekiedy klasyfikuje się je także jako członków podrodzin Cracinae lub Penelopinae.
Gatunek ten zalicza się do gatunków monotypowych. W jego obrębie nie wyróżnia się zatem żadnych podgatunków.
Opis
Dorosłe jednorogi zazwyczaj osiągają długość ciała od 75 do 85 cm. Ptaki te można stosunkowo łatwo rozpoznać po charakterystycznej, czerwonej narośli zlokalizowanej w okolicy czołowej. Narośl ta przypomina róg. Głowa jednorogów jest mała, a ogon szeroki. Ptaka cechują także długie i silne nogi. Dymorfizm płciowy u przedstawicieli tego gatunku jest słabo zaznaczony. Osobniki płci męskiej i żeńskiej wyglądają niemal identycznie. Jednak róg samców jest wyższy. Mają one też dłuższe skrzydła, ogon i nogi.
Głowa, szyja i górne partie ciała jednorogów pokryte są czarnymi piórami. Ich upierzenie w tych miejscach czasem połyskuje na niebiesko. U nasady czarnego ogona widnieje biały szeroki pasek. Pióra w okolicach klatki piersiowej są białawe z czarnymi plamkami. Spód ciała wyróżnia się natomiast brązowym umaszczeniem. Ptaki te cechuje również biała tęczówka oka oraz czerwony wyrostek na szyi, żółty dziób, a także czerwone nogi i stopy. Młode osobniki wyglądają niemal identycznie jak ich rodzice. Ich róg jest jednak znacznie mniejszy. Z reguły mają one też brązowy ogon oraz skrzydła.
Występowanie i siedlisko
Jednoróg zasiedla głównie tereny południowego Meksyku. Często można go także spotkać w południowych rejonach Gwatemali. Ptaki te na swoje siedliska zwykle wybierają subtropikalne lasy górskie. Ich liczne populacje żyją także w lasach chmurowych oraz w lasach sosnowo-dębowych. Jednorogi preferują obszary porośnięte różnorodnymi odmianami paproci drzewiastych, epifitów, mszaków oraz pnączy. Przedstawicieli gatunku najczęściej można zaobserwować na wysokościach od 2300 do 3100 m n.p.m. Pojedyncze osobniki zwykle przebywają na obszarach położonych na wysokości od 1200 m do 3350 m.
Zachowanie
Żywienie
Jednorogi preferują pokarm roślinny. W skład ich diety wchodzą głównie owoce. Żywią się także kwiatami i zielonymi liśćmi. Sporadycznie polują na owady. Ptaki żerują pojedynczo lub w niewielkich grupach. W poszukiwaniu pożywienia eksplorują wszystkie poziomy lasu, w tym także ziemię. Spożywane przez nie nasiona zwykle wydalane są wraz z odchodami w nienaruszonym stanie. Dzięki temu jednorogi przyczyniają się do rozplenienia niektórych gatunków roślin.
Rozmnażanie
Poznanie zwyczajów lęgowych jednorogów stało się możliwe dzięki przeprowadzonym w Meksyku badaniom. Sezon lęgowy zwykle rozpoczyna się w styczniu, a kończy w marcu. W tym czasie samce kopulują z kilkoma samicami. Każdej z nich poświęca parę dni. Ptaki do budowy owalnych gniazd używają suchych liści i korzeni. Zwykle umieszczone są one na drzewach w okolicach strumieni. Samice jednorazowo składają dwa jaja. Matka wysiaduje je przez niewiele ponad miesiąc. Pisklęta opuszczają gniazdo kilka dni po wykluciu.
Śpiewy i odgłosy
Samce i samice jednorogów wydają rozmaite odgłosy. Osobniki płci żeńskiej dysponują bogatszym repertuarem dźwięków od swoich partnerów. Ich nawoływania są też głośniejsze od dźwięków wydawanych przez samce. Emitowane przez przedstawicieli obojga płci odgłosy służą im do wzajemnego komunikowania się. Odgłosy wydawane przez osobniki płci męskiej brzmią jak muczenie. Dźwięki emitowane przez samice są natomiast bardziej gardłowe.
Status
Status gatunku zmieniał się kilkukrotnie na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) w 1988 roku klasyfikowała go jako zagrożony. Sześć lat później został zaliczony do kategorii narażonych. Od 2000 roku figuruje na liście gatunków krytycznie zagrożonych wymarciem. Jego zasięg jest bardzo ograniczony. Szacowana populacja dorosłych osobników liczy prawdopodobnie od 600 do 1700 osobników. Z biegiem lat liczba ta jednak systematycznie się zmniejsza.
Drastyczny spadek liczebności populacji jednorogów wiąże się głównie z masowym wylesianiem ich naturalnych siedlisk. Nie bez znaczenia są też organizowane na masową skalę polowania na te ptaki. Dodatkowo do ich wyginięcia mogą przyczynić się też zmiany klimatyczne.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Lamparcik marmurkowy – kot marmurkowy
- Iglosternik białogardły
- Hetyci potwierdzają wiarygodność Biblii
- Czwarta rewolucja przemysłowa a nasze człowieczeństwo – część 1
- Ludzie i mamuty – fakty ukrywane przez dekady
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Horned_guan [dostęp: 08.11.2024]
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Craigthebirder. Licencja: CC BY-SA 4.0.
