Kormoran zwyczajny (Phalacrocorax carbo) to duży ptak wodny z rodziny kormoranowatych, inaczej nazywany też kormoranem czarnym. Dawniej w północnej części świata określano go mianem wielkiego czarnego kormorana. W Australii znany był jako czarny kormoran, a w Indiach jako duży kormoran.
Występuje w Europie, Azji, Afryce Północnej, Australii oraz na wschodnim wybrzeżu Ameryki Północnej.
Taksonomia
Po raz pierwszy został opisany w 1758 roku przez Karola Linneusza jako Pelecanus carbo. W 1760 roku francuski zoolog Mathurin Jacques Brisson przypisał go do rodzaju Phalacrocorax. Nazwa ta pochodzi z greki – phalakros oznacza „łysy”, a korax „kruk”. Łacińskie carbo oznacza „węgiel drzewny”.
Wyróżnia się pięć podgatunków. Badania sugerują, że dwa inne gatunki mogą być blisko spokrewnione i należeć do Pelecanus carbo.
Wygląd
Kormoran czarny to duży, czarny ptak. Jego waga waha się od 1,5 do 5,3 kg. Samce są większe i cięższe od samic. Osobniki P. c. carbo są średnio o 10% większe od P. c. sinensis.
Najmniejsze ptaki występują w Niemczech. Tam samce ważą około 2,28 kg, a samice 1,94 kg.
Największe żyją na Wyspie Księcia Edwarda w Kanadzie. Samce ważą tam średnio 3,68 kg, a samice 2,94 kg. Długość ciała wynosi od 70 do 102 cm, a rozpiętość skrzydeł od 121 do 160 cm.
Kormoran zwyczajny ma długi ogon i żółtą plamę na gardle. W okresie lęgowym dorosłe osobniki mają białe nitkowate pióra na udach, głowie i szyi. W Europie łatwo go odróżnić od kormorana czubatego. Jest większy, ma masywniejszą budowę, grubszy dziób i brak mu zielonkawego połysku w upierzeniu. W Ameryce Północnej odróżnia go większy rozmiar i masywna sylwetka.
Ptaki te są zwykle ciche, ale w koloniach lęgowych wydają gardłowe dźwięki.
Kormoran zwyczajny – odmiany
Liczba białych piór na głowie zależy od wieku i podgatunku. Starsze ptaki mają ich więcej. U P. c. carbo białych piór jest mniej niż u P. c. sinensis. Zmienność między osobnikami sprawia, że nie jest to dobra cecha do rozróżniania podgatunków.
Rzadko zdarzają się albinosy. Mają one słaby wzrok i słuch, przez co rzadko przeżywają na wolności.
Występowanie
Kormoran zwyczajny jest szeroko rozpowszechnionym gatunkiem. Żyje na morzach, w estuariach, nad jeziorami i rzekami. Ptaki z północy migrują zimą na południe, wybierając miejsca bogate w ryby.
W Serbii zamieszkują głównie Wojwodinę. Po 1945 roku utworzono tam wiele sztucznych zbiorników wodnych, które stały się nowymi siedliskami. Kolonia kormoranów mieszka na Jeziorze Ćelije, utworzonym w 1980 roku. Ptaki są tam cały rok, z wyjątkiem zim 1985 i 2012, gdy jezioro zamarzło.
Podgatunek P. c. carbo występuje na atlantyckich wybrzeżach Europy i Ameryki Północnej. Można go spotkać także w Syberii, Afryce Północnej, na Islandii, Grenlandii i Wyspach Owczych. Podgatunek P. c. novaehollandiae żyje w Australii.
Rozród
Kormorany czarne gniazdują w koloniach blisko wody. Pary często wracają do tych samych miejsc co roku. Gniazda budują z gałęzi na drzewach, półkach skalnych i skalistych wyspach wolnych od drapieżników.
Samica składa od trzech do pięciu jaj. Mają one blado niebieski lub zielony kolor i często są pokryte białą kredową warstwą. Jaja wysiadywane są przez 28–31 dni.
Dieta i sposób polowania kormorana czarnego
Kormorany zwyczajne żywią się rybami, które chwytają podczas nurkowania. Najczęściej jedzą wargacze, ale polują też na smuklice, płastugi i sole. W zimie wybierają większe ryby, co zwiększa efektywność łowów. W niektórych miejscach mogą zjadać nawet 80 kg ryb na hektar rocznie.
Nurkują na głębokość około 5,8 metra, a pojedyncze zanurzenie trwa średnio 28 sekund. Większość polowań odbywa się w strefie przydennej. Badania wykazały, że ich słuch jest przystosowany do wykrywania ryb pod wodą, ale w powietrzu jest mniej czuły.
Relacje z ludźmi
Kormorany od dawna uważano za konkurencję dla rybaków. W przeszłości były intensywnie tępione i niemal wyginęły. Dzięki ochronie ich liczba wzrosła i w Europie żyje obecnie około 1,2 miliona ptaków. To ponownie wywołało konflikty z rybakami.
W Wielkiej Brytanii kormorany coraz częściej gniazdują w głębi lądu. Wiele farm rybnych ponosi przez nie straty. Władze wydają licencje na odstrzał, ale zabijanie ptaków bez pozwolenia jest nielegalne.
Tradycyjne połowy przy pomocy kormoranów są popularne w Chinach i Japonii. Rybacy wiążą ptakom sznurek wokół szyi, by nie mogły połykać dużych ryb. Następnie odbierają im zdobycz. Co ósma ryba zostaje dla ptaka jako nagroda. Jeśli kormoran nie dostanie swojej ryby, odmawia dalszego polowania.
W Norwegii kormorany są tradycyjnie łowione na mięso. Co roku zabija się tam około 10 000 ptaków. Na północy kraju są uważane za ptaki przynoszące szczęście. Według legendy dusze ludzi, którzy zginęli na morzu, mogą powracać na ziemię w postaci kormoranów.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Markaczka zwyczajna
- Lis płowy – korsak amerykański
- Dlaczego atakują nas komary?
- Pochodzenie kręgowców nadal pod znakiem zapytania
- Czy człowiek to zwierzę? Czyli o tym jakie są różnice pomiędzy nami.
Źródło
1. https://en.wikipedia.org/wiki/Great_cormorant [dostęp: 26.02.2025].
© Źródło zdjęcia głównego: Wikimedia Commons. Autor: Alpsdake. Licencja: CC BY-SA 4.0.
