Wielu mężczyzn – niezależnie od wieku, wykształcenia czy statusu społecznego – ma trudność z nazywaniem i wyrażaniem swoich emocji. Dla ich partnerek to często źródło frustracji, zaś dla samych mężczyzn – powód wewnętrznego napięcia, samotności i niezrozumienia.
Ale z czego to wynika? Czy to kwestia biologii? Wychowania? Kultury? A może wstyd?
Odpowiedź jest bardziej złożona i wymaga sięgnięcia głębiej, pod powierzchnię stereotypów.
5 powodów emocjonalnego wycofania u mężczyzn
- Wychowanie w duchu: „chłopaki nie płaczą”
Większość mężczyzn dorastała w kulturze, która premiowała twardość, niezależność i „zimną krew”. Od wczesnych lat słyszeli: „Nie becz, musisz być twardy”, „Nie bądź jak baba”, „Weź się w garść”. Wszystkie te komunikaty niosły ze sobą wyraźne przesłanie: „Nie wolno ci czuć tego, co czujesz”, „Nie pozwalam ci się tak czuć”. I nie miało to absolutnie nic wspólnego z wychowaniem odpornego psychicznie mężczyzny1. Chodziło przede wszystkim o to, by poprzez te emocje nie sprawiał problemu, czy dyskomfortu innym (rodzicom, nauczycielom, partnerce itd.)2, którzy sami nie potrafili radzić sobie ze swoją emocjonalnością, a co dopiero pomóc w tym drugiej osobie. W rezultacie emocje stały się dla mężczyzn czymś niepożądanym, wstydliwym, oznaką słabości. Gdy już się pojawiały, były tłumione, wypierane, bagatelizowane. W dorosłym życiu taki mężczyzna nie tylko nie mówi o uczuciach – on ich często nawet nie potrafi odpowiednio nazwać.
- Różnice neurologiczne – mózg mężczyzny działa inaczej
Mózgi kobiety i mężczyzny różnią się od siebie. Mężczyźni mają więcej połączeń w obszarach mózgu odpowiedzialnych za działanie, logikę i rozwiązywanie problemów, kobiety zaś w tych, które odpowiadają za emocjonalne przetwarzanie, empatię i werbalizację3. Ma to bezpośredni wpływ na to w jaki sposób każda z płci przeżywa emocje4.
Jednak „największe różnice nie dotyczą tego, jak kobieta i mężczyzna doświadczają emocji, ale sposobu ich wyrażania”5. Kobiety zazwyczaj otwarcie mówią o swoich uczuciach, częściej utożsamiają się z cudzymi przeżyciami i są bardziej skłonne do dzielenia się emocjami w relacjach interpersonalnych. Mężczyźni z kolei starają się radzić sobie ze swoimi emocjami poprzez podejmowanie rozmaitych działań, takich jak ucieczka w pracę, aktywność fizyczna, sporty ekstremalne, majsterkowanie, humor, trzymanie wszystkiego w sobie, milczenie, czy wycofanie się6.
- Społeczna presja
W relacjach, rodzinie, pracy to mężczyźnie na ogół przypisuje się rolę tego, który ma wszystko pod kontrolą, w tym swoje emocje. Zbytnia otwartość pod tym kątem jest zbyt często postrzegana jako coś, co może osłabić jego pozycję. Mężczyźni po prostu „obawiają się, że kiedy okażą emocje, to tym samym okażą słabość, a nie chcą być postrzegani jako ktoś, kto sobie z czymś nie radzi”7. Stąd wolą przyjmować postawę, której celem jest ochrona ich męskiego ego w oczach innych.
- Nikt ich tego nie nauczył
Kobiety od dziecka są uczone, jak rozpoznawać emocje, mówić o nich i słuchać innych. Mężczyźni rzadko przechodzą podobny „trening”. Większość z nich nie potrafi rozpoznawać i nazywać swoich uczuć i emocji. Przeciętny mężczyzna umie rozróżnić radość od smutku i złości. I to wszystko. Jak zatem ma mówić o swoich uczuciach? To trochę tak, jakby ktoś miał opisać pejzaż, znając tylko trzy kolory – czerwony, żółty i niebieski. Wówczas wszystko brzmiałoby podobnie, ubogo i nieprecyzyjnie. A więc łatwiej milczeć, niż mówić coś niepewnego. Co ciekawe, istnieje nawet termin medyczny, opisujący taki stan, a mianowicie aleksytymia.
„Psychiatrzy najczęściej doszukują się przyczyn aleksytymii w dzieciństwie. Dojrzewanie w środowisku, które nie poświęcało uwagi emocjom, a wręcz je od siebie odsuwało, może w następstwie powodować pojawienie się aleksytymii. Chłód emocjonalny ze strony bliskich, surowy sposób wychowania oraz wywieranie presji na ukrywanie emocji są podawane jako główne przyczyny aleksytymii.
Z drugiej strony zaburzenie to może rozwinąć się również u rozpieszczanych dzieci, których zachcianki są zaspokajane natychmiast. Aleksytymia dotyczy przede wszystkim mężczyzn, co może się z kolei wiązać z narzuconą im społecznie rolą – racjonalnych, silnych i powściągliwych strażników rodzin”8.
- Lęk przed oceną i odrzuceniem
Wielu mężczyzn obawia się, że jeśli pokażą swoje emocje zostaną wyśmiani, zignorowani albo zranieni. Tym bardziej jeśli doświadczyli kiedyś emocjonalnego odrzucenia. Dla wielu z nich to wystarczy, by emocjonalnie się wycofać i zamknąć. W ten sposób chronią się przed zranieniem. Bo choć mężczyzna może zgrywać macho, to jego ego jest bardzo kruche. Jeżeli nie został nauczony właściwego zarządzania emocjami, wówczas najmniejszy przejaw dezaprobaty, czy krytyki może dotkliwie go zranić. Prawda jest taka, że niejeden mężczyzna jest w stanie znieść wielki ból fizyczny, ale boi się zmagań z bólem o podłożu psychicznym, dlatego stara się go za wszelką cenę unikać9.
Podsumowanie
Mężczyźni nie są emocjonalnie ubodzy. Są emocjonalnie uciszeni. Przez lata uczyli się wstydzić swoich uczuć, tłumić je i ignorować – i dziś płacą za to samotnością, frustracją, depresją i trudnościami w relacjach.
Oczywiście, można to zmienić, jednak wiąże się to z wykonaniem potężnej pracy nad sobą, na którą lwia część mężczyzn zwyczajnie nie jest gotowa. Jednakże każdy, kto zdecyduje się zrobić ten krok zaliczy niesamowity progres w myśleniu, funkcjonowaniu i postrzeganiu rzeczywistości. Kiedy mężczyzna uczy się rozpoznawać i nazywać swoje emocje, zaczyna lepiej rozumieć, co naprawdę czuje i dlaczego – a to jest fundament samoświadomości. Dzięki temu może podejmować lepsze decyzje, działać w zgodzie ze sobą i budować życie oparte na autentycznych wartościach. Ponadto, wzrasta jego poczucie osobistej wartości, gdyż przestaje grać kogoś, kim faktycznie nie jest i szukać aprobaty innych, by potwierdzić swe znaczenie i poczuć się dobrze w swojej skórze. Po prostu akceptuje siebie takim, jakim jest. Dzięki temu staje się szczęśliwszy i bardziej spełniony. Co więcej, pod wieloma względami dojrzewa i staje się skuteczniejszy w budowaniu wysoce jakościowych relacji z innymi.
Im szybciej przestaniemy oczekiwać od mężczyzn emocjonalnego milczenia, tym prędzej stworzymy przestrzeń, w której będą mogli w pełni być sobą – bez wstydu, bez presji, bez masek. Wówczas wielu odważy się stać się takimi mężczyznami, jakimi zawsze chcieli być, ale im na to nie pozwalano.
Przy okazji polecamy zapoznać się z artykułami:
- Dlaczego rozwój duchowy jest istotnym elementem rozwoju osobistego?
- Jak samoświadomość wpływa na podejmowanie lepszych decyzji życiowych
- Gmach samoakceptacji
- 5 pytań, które warto sobie zadać
Przypisy
1. „Rodzice myślą, że wychowując twardziela, kształtują człowieka świetnie radzącego sobie w życiu, tymczasem robią coś zupełnie przeciwnego. Tworzą wrażliwca, który nie potrafi stawić czoła problemom” – M. Warchala-Kopeć, Z chłopców, którzy nie płaczą, wyrastają sfrustrowani mężczyźni, https://kulczykfoundation.org.pl/edukacja/baza-wiedzy/Z_Chlopcow_Ktorzy_Nie_Placza_Wyrastaja_Sfrustrowani_Mezczyzni [dostęp: 30.07.2025].
2. Por. A. Kozak, Czego potrzebuje mężczyzna, by mówić o emocjach?, https://www.youtube.com/watch?v=8upaeFpHqj0 [dostęp: 29.07.2025].
3. Zob. J. Pawnik, Mózg kobiety a mózg mężczyzny – siedem różnic, https://gnn.pl/plec-mozgu-siedem-roznic/ [dostęp: 28.07.2025].
4. Istnieją badania, które wykazują, że kobiety kierują się emocjami w 80%, podczas gdy mężczyźni zaledwie w 20% (zob. Emocje mężczyzny – emocje płci męskiej?, https://kielczyk.pl/emocje-mezczyzny-emocje-plci-meskiej/ [dostęp: 30.07.2025]).
5. Czy kobieta i mężczyzna doświadczają emocji w ten sam sposób?, https://pieknoumyslu.com/kobieta-i-mezczyzna-doswiadczaja-emocji/ – dostęp: 30.07.2025.
6. Por. K. Sawicka, Dlaczego mężczyźni nie lubią rozmawiać o emocjach?, https://www.youtube.com/watch?v=6QfOrDnR288 [dostęp: 29.07.2025].
7. P. Sybilska, Dlaczego mężczyźni nie lubią okazywać emocji? „Wchodzenie w strefę nieznaną zwiększa szansę na porażkę”, https://dziendobry.tvn.pl/zdrowie/psychologia/dlaczego-mezczyzni-nie-lubia-okazywac-emocji-st6084251 [dostęp: 30.07.2025].
8. Aleksytymia – opis, przyczyny, objawy oraz leczenie zaburzenia emocjonalnego, https://swiatzdrowia.pl/artykuly/aleksytymia-opis-przyczyny-objawy-oraz-leczenie-zaburzenia-emocjonalnego/ [dostęp: 30.07.2025].
9. P. Sybilska, Tamże.
© Źródło zdjęcia głównego: Canva.
